Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Йўқолган ва шикастланган товар учун компенсатсия: далил йиғиш, мурожаат ва муддатлар

Marketplace йўқотган ёки шикастлаган товар учун пулни қандай қайтариш: далиллар рўйхати, мурожаат шаблони, Uzum ва Yandex Маркет муддатлари.

Йўқолган ва шикастланган товар учун компенсатсия: далил йиғиш, мурожаат ва муддатлар

Қисқа жавоб: marketplace омборида, етказишда ёки қайтариш йўлида йўқолган ва шикастланган товар учун пулни қайтариш мумкин. Лекин у кўпинча ўз-ўзидан қайтмайди. Уч нарса ҳал қилади: товар платформага қандай ҳолатда топширилганини исботловчи далил, мурожаатнинг тўғри шакли ва муддат. Муддат ўтиб кетса ёки қадоқ қоидаси бузилган бўлса, энг аниқ йўқотиш ҳам қопланмай қолади.

Бу мақола marketplace'да фойдани ошириш бўйича асосий йўриқноманинг бир қисми. Йўқолган товарни қандай топиш — ҳисобот ва қолдиқни солиштириш — marketplace тўловлари ва ҳисоботларини солиштириш мақоласида ёзилган. Бу ерда кейинги қадам: топилган фарқни пулга айлантириш. Мисоллар Uzum Маркет офертаси ва Yandex Маркет ёрдам бўлимидан олинган, 2026 йил ноябр ҳолатига кўра. Шартлар ўзгариб туради, ҳар рақамни ўз кабинетингиздаги ҳужжатдан қайта текширинг.

Товар қаерда йўқолади: тўрт нуқта

Йўқотиш қаерда бўлганига қараб мурожаат ҳам, далил ҳам бошқача бўлади. Шунинг учун аввал нуқтани аниқланг.

  • Омборга қабул — Одатдаги белгиси: Қабул актида сиз юборгандан кам дона; Асосий далил: Юк хати, қутилар сони, жўнатиш видеоси
  • Сақлаш — Одатдаги белгиси: Қолдиқ ҳисоботида товар «эриб кетган»; Асосий далил: Қабул акти, сотув ва қайтариш ҳисоботлари
  • Харидорга етказиш — Одатдаги белгиси: Буюртма бекор бўлган, товар қайтмаган; Асосий далил: Буюртма рақами, статуслар тарихи
  • Қайтариш йўли — Одатдаги белгиси: Қайтган товар синган ёки бошқа товар келган; Асосий далил: Қабул-топшириш акти, очиш видеоси

Қабул босқичида бир нозик жой бор. Uzum офертасига кўра, платформа қабул пайтида қадоқни очмайди ва бу ҳолатда ичидаги товарнинг тўлиқ эмаслиги ёки шикастига жавоб бермайди. Ташқи кўрикда шикаст кўринса, товарни қабул қилмаслиги мумкин. Демак, қути ичидаги камчилик бўйича кейин баҳслашиш қийин. Ички таркибни сиз ўзингиз, жўнатишдан олдин исботлашингиз керак.

FBS'да ҳам шунга ўхшаш қоида бор. Uzum офертасида қабул пайтида ташқи қадоқ бутун бўлган ва шунинг учун аниқлаб бўлмаган йўқотиш ва шикаст учун платформа жавоб бермаслиги ёзилган. Харидор бутун қадоқни олиб, ичида товар йўқлигини айтса ҳам, бу платформа айбсизлигининг тасдиғи ҳисобланади. Яъни йиғиш видеоси бу ерда ягона ҳимоя.

Далиллар: воқеадан олдин йиғилади

Мурожаатни ютадиган сотувчи далилни муаммо чиққанда эмас, ҳар жўнатишда йиғади. Қуйидаги рўйхатни ҳар партия учун папка сифатида юритинг.

Шунингдек ўқинг Диван қайтиб келди, фойда эса йўқ: marketplace'да катта габаритли товарни зарарсиз сотиш Бизнес · 7 дақиқа
  • ☐ Етказиб берувчи ҳужжати. Ҳисоб-фактура ёки юк хати. Товар сизники эканини ва унинг таннархини кўрсатади.
  • ☐ Жўнатиш ҳужжати. Платформага юборилган рўйхат: SKU, дона, қутилар сони. Кабинетдаги поставка билан бир хил бўлсин.
  • ☐ Қадоқлаш видеоси. Узлуксиз, кесилмаган: бўш қути, ичига товар солиниши, ёпилиши ва ёрлиқ битта кадрда.
  • ☐ Белгили скотч. Ўзингизга хос рангдаги лента. Қути очилган бўлса, расмда дарҳол кўринади.
  • ☐ Қутилар фотоси. Топширишдан олдин ҳар қутининг ташқи кўриниши ва оғирлиги.
  • ☐ Топшириш акти. Ҳайдовчи ёки қабул пункти имзолаган нусха, кун ва соат билан.
  • ☐ Қайтган товарни очиш видеоси. Қайтган пакетни ёпиқ ҳолатидан бошлаб очиш.

Қадоқ ва ёрлиқ талабларини бузмаслик ҳам далил қисми. Uzum офертасида қадоқ ёки маркировка қоидаси бузилган бўлса, шикаст ва камомад учун компенсатсия талаб қилиб бўлмаслиги ёзилган. Яъни нотўғри қадоқ бутун мурожаатни йўққа чиқаради.

Видеони телефон хотирасида қолдирманг. Ҳар куни булутга ёки алоҳида дискка партия санаси ва буюртма рақами билан сақланг. Бир неча ойдан кейин керак бўлиши мумкин.

Сотувчи фургон ичида қутиларни рангли скотч билан ёпмоқда, телефон эса жараённи узлуксиз видеога олмоқда

Платформалар қоидалари: нимани билиш керак

Uzum Маркет. Офертада бир нечта муҳим муддат бор:

  • Омборга қабул 24 соатдан 7 календар кунгача давом этади.
  • Ном ёки сони бўйича фарқ бўлса, кабинетга расхождения акти жойланади. Унга 30 календар кун ичида асосли эътироз билдириш мумкин, акс ҳолда акт қабул қилинган ҳисобланади.
  • Платформа ҳар чорак тугаганидан кейин бир ой ичида омборда инвентаризатсия ўтказади. Шундан кейин сотувчи йўқолган ёки шикастланган товар учун ёзма компенсатсия сўраши мумкин.
  • Тасдиқланган йўқотиш учун пул белгиланган шаклдаги ёзма талабдан кейин 60 календар кун ичида қайтарилади. Муддат бир марта 10 кунгача узайтирилиши мумкин ва ҳужжат кутилаётганда тўхтаб туради.
  • Платформа ҳужжат сўраса, уларни 21 календар кун ичида бериш керак. Бермасангиз, ариза рад этилади.
  • Йўқолган товарни қидириш сўрови ҳам бор, уни кўриб чиқиш 21 кун олади.
  • Компенсатсия тўлангандан кейин топилган товарни платформа ўзи сотиши мумкин.

Yandex Маркет. Рус тилидаги ёрдам бўлимида (унда суммалар рублда) икки йўл тасвирланган. ФБЙ ва FBS моделида жисмоний шахсларга сотилган буюртма харидорга боришда ёки рад этилгандан кейин қайтишда йўқолса, компенсатсия автоматик: буюртма «Отменен» статусига ўтгач, бир неча ҳафта кутилади, кейин платформа уни текшириб, пулни ҳисобга ўтказади. Сумма — товар сотилган нарх, харидор баллар билан тўлаган қисм ҳам шунга киради. Буюртма «Готов к выдаче» ҳолатида ёки харидор қайтариш очганидан кейин йўқолса, Эхпресс моделида ва юридик шахсларга сотувда эса претензия ёзиш керак.

Хорижий сотувчилар учун ёрдам бўлимида претензиянинг ўз тартиби бор: мурожаат муддати, битта претензиядаги буюртмалар сони ва кўриб чиқиш муддати чекланган. Бу қоидалар ва автоматик компенсатсия муддатлари Ўзбекистон кабинетига қай даражада татбиқ этилиши саҳифаларда аниқ ёзилмаган. Шунинг учун аниқ кунларни кабинетингиздаги ёрдам бўлими ёки қўллаб-қувватлаш хизматидан ёзма равишда сўраб олинг ва календарга ўшани ёзинг.

Wildberries ва Ozon. Иккаласида ҳам қабул, сақлаш ва қайтариш қоидалари сотувчи ёрдам марказида ва офертада ёзилган, компенсатсия тартиби эса тез-тез ўзгаради. Ўзбекистондан ишласангиз, қайси мамлакат офертасига уланганингизни аниқланг ва фақат ўша ҳужжатга таянинг.

Мурожаат: 7 қадам

  1. Фарқни ҳисобланг. Топширилган, сотилган, қайтган ва қолган дона сони бир-бирига тўғри келмаса, фарқни SKU бўйича ёзинг.
  2. Нуқтани аниқланг. Қабулдами, сақлашдами, етказишдами ёки қайтаришда. Ҳар нуқта учун мурожаат алоҳида.
  3. Муддатни текширинг. Қайси кундан бошлаб ҳисобланади: акт санасиданми, статусданми, инвентаризатсияданми.
  4. Далиллар пакетини йиғинг. Шу ҳолатга тегишли ҳужжат ва видео, ортиқчаси эмас.
  5. Шаблон бўйича ёзинг. Платформа ўз шаклини талаб қилса, фақат ўша шаклда.
  6. Талабни аниқ қўйинг. «Текшириб кўринг» эмас, «Х дона учун Й сўм компенсатсия тўлаш».
  7. Реестрга ёзинг. Мурожаат рақами, сана, сумма, ҳолат. Жавоб келмаса, шу мурожаат ичида эслатма ёзинг.

Мурожаат матни учун қисқа шаблон:

Дўкон: . Поставка/буюртма рақами: , сана: . SKU: , топширилган: ___ дона, қабул актида: ___ дона, фарқ: ___ дона. Илова: юк хати, қадоқлаш видеоси, қутилар фотоси, ҳисоб-фактура. Талаб: ___ дона учун ___ сўм компенсатсия тўлаш.

Мурожаатда фақат факт бўлсин. Асабий оҳанг ёрдам бермайди. Жарималарга эътироз билдириш тартиби ҳам деярли шундай, у marketplace жарималари ва блокланиш мақоласида босқичма-босқич ёзилган.

Чойхонада сотувчи аёл компенсатсия мурожаати учун акт ва шикаст фотоларини бир папкага йиғмоқда

Муддатлар календари ва реестр

Ҳар бир платформадаги муддатни битта жадвалга йиғиб, кўринадиган жойга осиб қўйинг. Uzum офертаси бўйича намуна:

  • Расхождения акти жойланди — Нима қилиш керак: Асосли эътироз; Муддат: 30 календар кун
  • Чорак инвентаризатсияси тугади — Нима қилиш керак: Ёзма компенсатсия талаби; Муддат: Инвентаризатсиядан кейин
  • Платформа ҳужжат сўради — Нима қилиш керак: Ҳужжатларни юбориш; Муддат: 21 календар кун
  • Талаб қабул қилинди — Нима қилиш керак: Пулни кутиш; Муддат: 60 календар кунгача
  • Расмий претензия юборилди — Нима қилиш керак: Жавобни кутиш; Муддат: 15 календар кун

Реестр — оддий жадвал: сана, платформа, нуқта, SKU, дона, сумма, мурожаат рақами, муддат, ҳолат, қайтган сумма. Ҳар ҳафта бир марта кўриб чиқинг. Муддати яқинлашган қаторни ранг билан белгиланг.

Қайтган компенсатсия кейинги тўлов ҳисоботида қатор бўлиб чиқиши керак. Чиқмаса, мурожаатни ёпманг.

Шартли мисол: қанча пул турибди

Масалан, сотувчи омборга 200 дона товар топширди. Бир ойда 150 дона сотилди, 6 таси қайтиб омборга келди. Қолдиқ 56 бўлиши керак, ҳисоботда эса 50. Демак, 6 дона йўқ.

  • Товар таннархи: 120 000 сўм.
  • Сотув нархи: 250 000 сўм.
  • Йўқотиш таннарх бўйича: 6 × 120 000 = 720 000 сўм.
  • Бой берилган сотув: 6 × 250 000 = 1 500 000 сўм.

Компенсатсия қайси нархда ҳисобланиши шартномага боғлиқ, шунинг учун иккала рақамни ҳам билинг. Битта ойда битта SKU'да бу кичик сумма кўринади. Лекин шундай фарқ 20 та SKU'да ҳар ой такрорланса, таннарх бўйича йилига 20 × 12 × 720 000 = 172 800 000 сўм бўлади.

Агар қолдиқ фарқини ўз омборингизда ҳам тез-тез кўрсангиз, муаммо платформада эмас, ички ҳисобда бўлиши мумкин. Ички саноқни қандай ўтказиш ва фарқни ҳужжат билан ёпиш инвентаризатсия тартиби мақоласида ёзилган.

Рад этилса нима қилиш

Рад жавоби охирги сўз эмас. Одатдаги тартиб:

  1. Сабабни ўқинг. Кўпинча рад этиш «далил етарли эмас» ёки «қадоқ талаби бузилган» бўлади.
  2. Етишмаган далилни қўшинг. Шу мурожаат ичида, янги мурожаат очмасдан.
  3. Қайта кўриб чиқишни сўранг. Қўллаб-қувватлаш орқали, қарорнинг қайси қисмига рози эмаслигингизни ва қайси ҳужжат буни кўрсатишини аниқ ёзиб.
  4. Расмий претензия. Оферта тартибида, ёзма шаклда. Uzum офертасида судгача претензия билдиришномали буюртма хат билан юборилади, жавоб 15 календар кун ичида берилади.
  5. Суд. Uzum офертасида низо иқтисодий судда кўрилиши белгиланган. Бу йўлга фақат сумма харажатни оқласа ва ҳужжатлар тўлиқ бўлса чиқинг.

Қайтган товар шикастланган бўлса, аввал қайтариш сабабини таҳлил қилинг: муаммо йўлдами ёки харидорда. Бу ҳақда marketplace'да қайтаришлар мақоласида батафсил ёзилган.

Катта қолдиқ ва қиммат товар билан ишласангиз, компенсатсияга тўлиқ таянманг. Платформа тўлайдиган сумма товарнинг ҳақиқий қийматидан кам бўлиши мумкин. Товарни ўзингиз суғурталаш вариантини бизнес учун суғурта мақоласидан кўриб чиқинг.

Бугундан бошлаш учун битта иш етади: охирги уч ойнинг қабул актларини қолдиқ ҳисоботлари билан солиштиринг ва муддати ҳали ўтмаган фарқлар бўйича биринчи мурожаатни юборинг.

Кўп бериладиган саволлар

Marketplace омборида йўқолган товар учун пул ўзи қайтариладими?

Ҳар доим эмас. Yandex Маркет ёрдам бўлимида етказиш ёки қайтариш йўлида йўқолган айрим буюртмалар учун автоматик компенсатсия тасвирланган, лекин у Ўзбекистон кабинетига қандай татбиқ этилишини алоҳида текшириш керак. Uzum офертасида эса йўқолган товар учун ёзма талаб юбориш кераклиги айтилган. Омбордаги камомадни кўпинча сотувчининг ўзи қолдиқни солиштириб топади.

Uzum'да қабул актидаги камомадга қанча вақт ичида эътироз билдириш мумкин?

Uzum офертасига кўра, кабинетга жойланган расхождения актига 30 календар кун ичида асосли эътироз билдириш мумкин. Шу муддатда эътироз бўлмаса, акт қабул қилинган ҳисобланади. Амалдаги муддатни офертанинг жорий таҳриридан текширинг.

Мурожаатга қандай далиллар илова қилиш керак?

Юк хати ёки топшириш акти, қабул акти, етказиб берувчидан олинган ҳисоб-фактура, товар ва қадоқ фотоси, қадоқлаш ва жўнатишнинг узлуксиз видеоси, буюртма ёки етказиш рақами. Қайси ҳужжат мажбурий эканини платформа қоидалари белгилайди.

Компенсатсия қайси нархда ҳисобланади?

Платформага боғлиқ. Yandex Маркет ёрдам бўлимида йўқолган буюртма учун харидор тўлаган сумма эмас, товар сотилган нарх қопланиши ёзилган. Uzum офертасида сумма платформанинг сотувчилар учун йўриқномасига боғланган. Шартномангиздаги аниқ формулани мурожаатдан олдин билиб олинг.

Платформа рад этса, бошқа йўл борми?

Бор. Аввал қўшимча далил билан қайта мурожаат қилинг. Кейин оферта тартибидаги расмий претензия юборилади. Uzum офертасида претензия буюртма хат билан юборилиши ва 15 календар кун ичида жавоб берилиши ёзилган. Шундан кейингина офертада кўрсатилган иқтисодий судга мурожаат қилиш масаласи кўрилади.

Йўқолган товар пулини қайтаришни тартибга соламизми?

Охирги ойлардаги қабул актлари, қолдиқ ва тўлов ҳисоботларини бирга кўриб, қайтариш мумкин бўлган суммаларни ва мурожаатлар реестрини хотиржам тузиб берамиз.

Компенсатсияларни бирга текшириш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.