Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Marketplace тўловлари ва ҳисоботларини солиштириш: ушланмалар, жарималар ва йўқолган пулни топиш

Uzum, Wildberries ва Yandex Маркет тўлов ҳисоботини қандай солиштириш: кутилган тўлов формуласи, 6 қадамли тартиб, типик фарқлар ва низолашиш тартиби.

Marketplace тўловлари ва ҳисоботларини солиштириш: ушланмалар, жарималар ва йўқолган пулни топиш

Қисқа жавоб: marketplace тўловни сотув суммасидан эмас, сотувдан комиссия, логистика, сақлаш, қайтариш, жарима ва бошқа ушланмаларни айириб ўтказади. Шунинг учун банк ҳисобига тушган пул ҳеч қачон сотув суммасига тенг бўлмайди. Бу нормал ҳолат. Муаммо бошқа жойда: ушланмалар орасида хато, икки марта ёзилган логистика, асоссиз жарима ёки қопланмаган йўқолган товар бўлиши мумкин. Уларни топишнинг ягона йўли — ҳар тўлов даврида уч нарсани солиштириш: ўз ҳисобингиздаги сотувлар, платформа ҳисоботи ва банкка тушган сумма. Қуйида ҳисобот турлари, формула, 6 қадамли тартиб ва энг кўп учрайдиган фарқлар бор.

Дўкон фойдасини қайси моддалар ейиши ва уларни ҳар ой қандай кузатиш marketplace'да фойдани ошириш бўйича асосий мақолада кўрилган. Бу мақола битта тор, лекин пулга тўғридан-тўғри таъсир қиладиган иш ҳақида: платформа ўтказган пулни қаторма-қатор текшириш.

Нега тўлов сотувдан кам ва қачон бу хавотирли

Сотувчи кабинетида "сотув" ва "тўлов" икки хил рақам. Масалан, ҳафтада 30 млн сўмлик товар сотилди, банкка эса 22 млн келди. 8 млн қаерга кетгани ҳисоботда ёзилган бўлиши керак.

Одатий ушланмалар қуйидагилар:

  • Комиссия — сотув нархидан фоиз, тоифага қараб ҳар хил.
  • Логистика — харидорга етказиш ва қайтаришни олиб келиш.
  • Сақлаш — омборда турган қолдиқ учун тўлов, одатда ҳажм ва кун бўйича.
  • Қабул ва ишлов бериш — баъзи платформаларда товарни қабул қилиш пуллик.
  • Жарималар — қоидабузарлик учун.
  • Бошқа ушланмалар — реклама, хизматлар, аванс қайтарилиши, олдинги давр тузатишлари.

Хавотирли ҳолат ушланма борлигида эмас. Хавотирли ҳолат — ушланма кутилган тарифдан фарқ қилганда ёки уни тушунтира олмаганингизда. Ҳар бир модда қандай ҳисобланиши ва нархга қандай киритилиши marketplace унит-экономикаси мақоласида кўрилган. Бу ерда бошқа савол: платформа айнан шу тариф бўйича ушладими?

Қайси ҳисоботлар керак: уч қатлам

Ҳар бир платформада ҳисоботлар номи ва кўриниши ҳар хил. Лекин мазмунан улар уч қатламга бўлинади.

Шунингдек ўқинг Диван қайтиб келди, фойда эса йўқ: marketplace'да катта габаритли товарни зарарсиз сотиш Бизнес · 7 дақиқа

1. Сотув ва реализатсия. Қайси буюртма сотилди, қайсиси қайтди, қандай нархда.

2. Хизматлар ва ушланмалар. Платформа нима учун қанча ушлади: комиссия, логистика, сақлаш, жарима.

3. Тўловлар. Қайси буюртмалар учун қачон ва қанча пул ўтказилди.

Платформалар бўйича:

  • Wildberries. Асосий ҳужжат — ҳафталик реализатсия ҳисоботи ва унинг детализатсияси. Ҳисобот ҳар ҳафта ўтган ҳафта бўйича шаклланади. Унда сотувчига ўтказиладиган сумма, етказиш, жарималар, сақлаш, пуллик қабул ва бошқа ушланмалар алоҳида суммалар билан кўринади. Детализатсияда ҳар қаторнинг ҳужжат тури (сотув ёки қайтариш) ва тўлов асоси устуни бор: у қатор нима учун пайдо бўлганини тушунтиради. Сақлаш ва пуллик қабул тафсилоти алоҳида ҳисоботларда туради.
  • Yandex Маркет. Кабинетнинг молия бўлимида бир нечта ҳисобот бор. «По платежам» — қайси буюртма учун қанча пул ўтказилгани. «Отчёт по стоимости услуг Маркета» — жойлаштириш, тўловни қабул қилиш ва ўтказиш, етказиш, омбор ва буюртмага ишлов бериш, шунингдек сақлаш ва сотувни кўтариш каби қўшимча хизматлар. «По реализации товаров» — ой бўйича етказилган, қайтган ва сотиб олинмаган товарлар. «Отчёт по заказам» — ҳар бир буюртма бўйича тўловлар, хизматлар нархи ва ўтказмалар. Номлар платформанинг ҳамкорлар қўлланмасидан олинган, Ўзбекистон кабинетида фарқ қилиши мумкин.
  • Uzum Маркет. Сотувчи кабинетининг молия бўлимида буюртмалар, ушланмалар ва тўловлар кўринади. Ҳисобот шакли ва тўлов даврийлиги оферта ва кабинет янгиланиши билан ўзгариши мумкин. Жорий тартибни селлер.узум.уз қўлланмаси ва оферта иловаларидан текширинг.

Ҳар давр ҳисоботини Excel ёки CSV кўринишида юклаб, бир папкада сақланг. Кейин низо чиқса, айнан шу файллар далил бўлади.

Формула: кутилган тўлов ва фарқ

Солиштиришнинг асоси битта формула:

Кутилган тўлов = сотувлар − қайтаришлар − комиссия − логистика − сақлаш − қабул − жарималар − бошқа ушланмалар ± тузатишлар

Кейин иккита фарқ ҳисобланади:

  • Ҳисобот фарқи = ҳисоботдаги ушланмалар − ўзингиз тариф бўйича ҳисоблаган ушланмалар.
  • Тўлов фарқи = ҳисоботдаги тўлов суммаси − банк кўчирмасидаги тушум.

Биринчи фарқ платформа нотўғри ҳисоблаганини кўрсатади. Иккинчиси пул ҳисоботда бор, лекин ҳисобингизга келмаганини кўрсатади. Иккаласи ҳам нолга яқин бўлиши керак. Йўл қўйиладиган чегарани олдиндан белгиланг, масалан тўлов суммасининг 0,5% и. Ундан катта фарқни қаторма-қатор очасиз.

Банк томонини қўлда эмас, автоматик юритиш қулайроқ. Кўчирмаларни ҳисоб тизимига юклаш ва тўловни ҳисобот билан боғлаш ERP ва банк-клиэнт интегратсияси мақоласида кўрилган.

Солиштириш тартиби: 6 қадам

  1. Даврни қулфланг. Платформа ҳисоботи қайси саналарни қамрашини аниқланг ва ўз ҳисобингиздан айнан шу даврни олинг. Кўп "фарқ" аслида давр чегарасидаги буюртмалар.
  2. Сотувларни сананг. Ҳисоботдаги сотувлар сони ва суммасини ўз буюртмалар рўйхатингиз билан солиштиринг. Ҳисоботда бор, сизда йўқ ёки аксинча бўлган буюртмаларни алоҳида ёзинг.
  3. Қайтаришларни ажратинг. Ҳар бир қайтаришни қайси сотувга тегишли эканини топинг. Қайтган товар омборга қайтиб келганини қолдиқ ҳисоботида текширинг.
  4. Ушланмаларни тариф бўйича қайта ҳисобланг. Комиссияни тоифа фоизи бўйича, логистикани габарит ва тариф бўйича, сақлашни қолдиқ ҳажми бўйича ҳисобланг. Ҳисоботдаги рақам билан модда бўйича солиштиринг.
  5. Жарима ва бошқа ушланмаларни очиб чиқинг. Ҳар бир жариманинг сабаби ва буюртма рақами бўлиши керак. Сабаби тушунарсиз қатор — эътироз учун номзод.
  6. Банк билан боғланг. Ҳисоботдаги тўлов суммасини банк кўчирмасидаги тушум билан солиштиринг. Фарқ бўлса, очиқ масала сифатида рўйхатга ёзинг ва жавобгар белгиланг.

Натижада ҳар давр учун бир саҳифалик хулоса қолади: кутилган тўлов, ҳақиқий тўлов, фарқ, фарқ сабаблари ва қайси бири бўйича мурожаат юборилган.

Marketplace омборининг қабул жойида ходим сотувчининг қутисини рулетка билан ўлчамоқда

Фарқлар қаерда яширинади: етти типик ҳолат

Қайтаришда икки марта логистика. Қайтариш учун тескари логистика ушланади, лекин баъзан қайтган буюртма ҳисоботда икки қаторда чиқади ёки сотув бекор қилинмай қолади. Қайтаришлар улуши ва уларнинг нархи marketplace'да қайтаришлар мақоласида батафсил кўрилган.

Габарит нотўғри ўлчанган. Логистика кўпинча қадоқ ҳажми ёки оғирлигига боғлиқ. Карточкадаги ўлчам ва омборда ўлчанган ўлчам фарқ қилса, ҳар бир етказиш қимматроқ ҳисобланади. Битта товарда кичик фарқ, юзлаб буюртмада катта сумма.

Сақлаш қолдиқ ҳисоботига мос эмас. Сақлаш ҳақи омборда бор деб ҳисобланган қолдиққа олинади. Агар товар аллақачон сотилган ёки қайтариб олинган бўлса, сақлаш ортиқча ҳисобланади.

Асоссиз ёки такрорий жарима. Битта қоидабузарлик учун икки марта жарима ёки сабаби кўрсатилмаган жарима. Жарималар турлари ва уларнинг олдини олиш marketplace жарималари ва блокланиш мақоласида ёзилган.

Йўқолган товар. Сиз омборга 100 дона топширдингиз, қабул актида 100, қолдиқ ҳисоботида эса сотилган ва қайтганларни ҳисобга олсангиз ҳам 2 дона етишмайди. Бу пул ҳисоботда умуман кўринмайди, чунки у ушланма эмас, балки ҳисобланмаган компенсатсия. Уни фақат қолдиқни солиштириб топасиз.

Аксия чегирмаси ким ҳисобидан. Баъзи чегирмаларни платформа ўз ҳисобидан беради, баъзиларини сотувчи. Агар платформа чегирмаси сотувчи тўловига тушиб қолган бўлса, сотув суммаси кам кўринади.

Давр ва валюта. Тўлов кейинги ҳафтага ўтган, аванс ушлаб қолинган ёки хорижий платформада валюта курси фарқи бор. Wildberries'да Ўзбекистондан ишлаганда қайси валютада ҳисоб юритилиши ва конвертатсия қачон бўлишини офертадан текширинг.

Уй омборхонасида сотувчи ва ўғли жавондаги посилкаларни санаб, рўйхат билан солиштирмоқда

Шартли мисол: бир ҳафталик солиштириш

Масалан, сотувчи бир ҳафта учун қуйидаги рақамларни олди:

  • Сотувлар: 120 дона, 30 000 000 сўм.
  • Қайтаришлар: 8 дона, 2 000 000 сўм.
  • Соф сотув: 28 000 000 сўм.
  • Комиссия (шартли 15%): 4 200 000 сўм.
  • Логистика ўз ҳисоби бўйича: 128 та етказиш ва қайтариш × 9 000 = 1 152 000 сўм.
  • Сақлаш: 350 000 сўм.
  • Кутилган жарима: 200 000 сўм (битта маълум ҳолат).

Кутилган тўлов: 28 000 000 − 4 200 000 − 1 152 000 − 350 000 − 200 000 = 22 098 000 сўм.

Банкка 21 540 000 сўм тушди. Фарқ 558 000 сўм, яъни кутилган тўловнинг тахминан 2,5% и. Чегарадан катта, демак қаторма-қатор очилади.

Ҳисоботдаги тўлов суммаси ҳам 21 540 000 сўм, яъни банк билан мос. Демак, пул йўлда йўқолмаган, бутун фарқ ҳисобот ичидаги ушланмаларда. Ҳисоботда логистика 1 410 000 сўм чиқди. Фарқ 258 000 сўм: икки хил товар (SKU) омбор ўлчови бўйича юқорироқ габарит тоифасига тушган. Жарималар 500 000 сўм: маълум жаримадан ташқари яна иккита қатор, бири худди шу буюртма бўйича такрорий. 258 000 + 300 000 = 558 000. Фарқ тўлиқ тушунтирилди.

Шу билан бирга қолдиқни солиштириш яна 2 дона етишмаётганини кўрсатди. Улар ҳеч қайси ҳисоботда йўқ. Сотув нархида бу яна 500 000 сўм.

Хулоса: бир ҳафтада 1 млн сўмдан ортиқ пул текширувсиз йўқолиши мумкин эди. Уларнинг бир қисми эътироз билан қайтарилади, габарит эса карточкада тузатилади.

Низолашиш тартиби: далил билан мурожаат

Фарқ топилгандан кейин уни қайтариш алоҳида иш. Умумий тартиб қуйидагича:

  1. Ҳар фарқни алоҳида мурожаат қилинг. Битта мурожаатда ўнта масала бўлса, жавоб ҳам умумий келади.
  2. Далил илова қилинг. Буюртма ёки етказиш рақами, сана, ҳисобот қатори, қабул акти, товар ва қадоқ фотоси, ўлчов видеоси.
  3. Талабни аниқ ёзинг. "Жаримани бекор қилиш ва Х сўмни қайтариш" — "текшириб кўринг" эмас.
  4. Муддатни кузатинг. Кўп платформаларда эътироз учун муддат чекланган. Амалдаги муддатни оферта ва ёрдам бўлимидан текширинг.
  5. Натижани ҳисобга ёзинг. Қайтарилган сумма кейинги ҳисоботда тузатиш сифатида чиқиши керак. Чиқмаса, мурожаатни яна очинг.

Мурожаатлар рўйхатини битта жадвалда юритинг: сана, давр, сумма, сабаб, ҳолат. Ой охирида қанча пул қайтарилгани кўринади.

Ойлик checklist

  • Ҳар тўлов даврининг ҳисоботи юклаб олинган ва сақланган.
  • Сотувлар сони ва суммаси ўз ҳисобингиз билан мос.
  • Ҳар қайтариш сотувга боғланган ва товар қолдиққа қайтган.
  • Комиссия, логистика ва сақлаш тариф бўйича қайта ҳисобланган.
  • Ҳар жариманинг сабаби ва буюртма рақами бор.
  • Ҳисоботдаги тўлов банк кўчирмаси билан мос.
  • Омборга топширилган, сотилган, қайтган ва қолган товар сони бир-бирига тўғри келади.
  • Очиқ мурожаатлар рўйхати янгиланган.

Бу текширув биринчи марта бир неча соат олади. Тартиб ўрнашгач, ҳафталик солиштириш бир соатдан ошмайди. Текширилмаган ҳар бир ҳафта эса платформа ҳисоботига кўр-кўрона ишониш дегани.

Кўп бериладиган саволлар

Marketplace тўлов ҳисоботини қанчалик тез-тез текшириш керак?

Ҳар тўлов даври бўйича: платформа ҳафталик тўласа, ҳар ҳафта; ойлик ҳужжат чиқарса, ой ёпилганда яна бир марта умумий текширув қилинг. Кичик фарқлар бир неча ҳафтада йиғилади ва кейин уларни қайси даврга тегишли эканини топиш қийинлашади.

Банк ҳисобига тушган сумма ҳисоботдагидан кам бўлса, биринчи нимани кўриш керак?

Аввал даврлар мос келишини текширинг: тўлов бошқа ҳафта ёки ойга ўтиб кетган бўлиши мумкин. Кейин ҳисоботдаги бошқа ушланмалар қаторини очинг: реклама, пуллик қабул, сақлаш ва илгари берилган аванс шу ерда кўринади. Шундан кейингина фарқни хато деб ҳисобланг.

Омборда йўқолган товар учун пул қайтариладими?

Кўп платформалар офертасида омбор айби билан йўқолган ёки шикастланган товар учун компенсатсия тартиби бор. Лекин у автоматик ҳисобланмаслиги мумкин. Қабул актлари ва қолдиқ ҳисоботини ўзингиз солиштириб, фарқни далил билан қўллаб-қувватлаш бўлимига юборишингиз керак. Компенсатсия суммаси ва мурожаат муддатини амалдаги оферта матнидан текширинг.

Жаримага эътироз билдириш мумкинми?

Ҳа, одатда кабинет орқали ёки қўллаб-қувватлаш хизматига мурожаат билан. Мурожаатга буюртма рақами, сана, фото ёки видео, қабул ҳужжати каби далилларни илова қилинг. Муддат ва тартиб платформа қоидаларида ёзилган, улар вақти-вақти билан ўзгаради.

Платформа тўловлари ҳисобот билан тўғри келяптими?

Охирги бир-икки ойлик ҳисобот ва банк кўчирмасини бирга кўриб чиқиб, фарқлар қаерда йиғилаётганини ва қайсиларига эътироз билдириш мумкинлигини аниқлаб берамиз.

Ҳисоботни бирга текшириш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.