Asosiy kontentga o'tish
Bepul 20 daqiqalik marketing audit
Joylar soni chegaralangan

Savolingiz bormi?

Jamoamiz odatda 5 daqiqa ichida javob beradi.

WWhatsApp TTelegram

Xorijiy kompaniyaning O'zbekistondagi birinchi 90 kuni: ro'yxatdan o'tishdan birinchi sotuvgacha haftama-hafta reja

Xorijiy kompaniya O'zbekistonda birinchi 90 kunda nima qiladi: shakl, ro'yxatdan o'tish, bank, soliq rejimi, xodim, ruxsatnoma, birinchi sotuv va xatolar.

Xorijiy kompaniyaning O'zbekistondagi birinchi 90 kuni: ro'yxatdan o'tishdan birinchi sotuvgacha haftama-hafta reja

Ma'lumot 2026-yil noyabr holatiga.

Xorijiy hamkoringiz O'zbekistonga kirishga qaror qildi. Byudjet bor, muddat bor, Toshkentga keladigan menejer ham tayyor. Keyin savollar boshlanadi. MChJmi yoki vakolatxona? Qaysi bank hisob ochadi? Birinchi kundan QQS kerakmi? Menejer ruxsatnoma kutayotganda ishlay oladimi?

Siz mahalliy hamkor, direktor yoki maslahatchi bo'lsangiz, bu savollar sizga keladi. Birinchi chorakdagi kechikishlarning ko'pi qoidalar murakkabligidan emas, qadamlar tartibi noto'g'ri bo'lganidan chiqadi. Kompaniya ikki kunda ro'yxatdan o'tadi, bank esa chet eldan keladigan hujjatni uch hafta kutadi.

Quyida shu tuzoqlardan o'tib ketadigan 90 kunlik ketma-ketlik bor. Maqola O'zbekistonda biznes: xorijiy tadbirkor uchun yo'riqnoma qo'llanmasining bir qismi.

Birinchi kundan oldin: muddatni belgilaydigan uch qaror

1. Qanday sotiladi. Distribyutor orqali, o'z kompaniyasi orqali yoki ikkalasi. Model hali tanlanmagan bo'lsa, avval O'zbekiston bozoriga kirish usulini tanlash maqolasini o'qing. Distribyutor bilan sinov uchun mahalliy yuridik shaxs umuman kerak bo'lmasligi mumkin.

2. Qaysi shakl. Ko'p xorijiy kompaniyalar MChJ ochadi. Vakolatxona yengilroq, lekin savdo qila olmaydi. Uni akkreditatsiya qilish arizasi 5 ish kunida ko'riladi, guvohnoma 1 yildan 3 yilgacha beriladi (Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 7-fevraldagi 76-son qarori, Buxgalter.uz sharhi).

3. Joyida kim boshqaradi. Direktorga JShShIR (shaxsiy identifikatsiya raqami) va ERI kerak. ERI — hisobot, hisob-faktura va bank to'lovini imzolaydigan elektron kalit. Ularsiz kompaniya onlayn ishlay olmaydi. Direktor chetdan keladimi yoki mahalliy odammi, buni darhol hal qiling.

1–2-haftalar: hujjatlar va ro'yxatdan o'tish

Bu qog'oz ishi, lekin keyingi hamma narsa shunga bog'liq.

Shuningdek o'qing Investorlar uchun imtiyozlar: erkin iqtisodiy zonalar, kichik sanoat zonalari va investitsiya shartnomasi Biznes · 8 daqiqa
  • Ta'sischi hujjatlari. Kompaniya ta'sischi bo'lsa — reyestrdan ko'chirma, ustav va tashkil etish to'g'risidagi qaror. Ularga apostil yoki konsullik legalizatsiyasi va tarjima kerak. Avval ro'yxatni yurist bilan kelishing, keyin buyurtma bering. Ismdagi bitta harf xato bo'lsa, hujjatni chet eldan qaytadan buyurtma qilishga to'g'ri keladi.
  • Yuridik manzil. Ijara shartnomasi yoki egasining roziligi kerak. Ko'pchilik avval qisqa muddatga xizmat ko'rsatiladigan kichik ofis oladi, doimiysini keyin qidiradi.
  • Topshirish. MChJ Davlat xizmatlari markazi orqali yoki my.gov.uz da onlayn ro'yxatdan o'tadi. IT Parkning xorijiy ta'sischilar uchun qo'llanmasiga ko'ra, hujjat topshirilgandan keyin bir-ikki ish kuni ketadi (IT Park, 2025).
  • Davlat boji. Oddiy tadbirkorlik subyekti uchun 1 bazaviy hisoblash miqdori (BHM), xorijiy investitsiyali korxona uchun 10 BHM (2020-yil 20-maydagi O'RQ-619-son qonun, lex.uz). 2026-yil 1-sentabrdan BHM 440 000 so'm (PF-115-son farmon, Buxgalter.uz). Demak xorijiy kapitalli MChJ taxminan 4,4 mln so'm to'laydi.

Har bir qadam va hujjatlar ro'yxati xorijiy fuqaro uchun O'zbekistonda kompaniya ochish maqolasida.

Yuristlar idorasida xorijiy ta'sischi ro'yxatdan o'tish hujjatlarini imzolashga tayyorlanmoqda

3–6-haftalar: bank, soliq rejimi va odamlar

Kompaniya qog'ozda bor. Bu to'rt hafta uni ishlaydigan holatga keltiradi.

Bank hisobi. Bank ta'sischilar va yakuniy benefitsiarlarni tekshiradi. Egalik sxemasi va mablag' manbai haqida qisqa ma'lumotnoma tayyorlab qo'ying. So'mdagi va valyuta hisobvarag'ini oching. Bank savollari va muddatlar O'zbekistonda korporativ bank hisobi maqolasida.

Soliq rejimi. 2026-yil uchun asosiy stavkalar: foyda solig'i 15%, QQS 12%, jismoniy shaxs daromad solig'i 12%, ijtimoiy soliq 12%, aylanma soliq 4% (hukumat bayonoti, Kun.uz, 2025-yil dekabr). 2026-yil 1-iyundan aylanma soliqdan QQS va foyda solig'iga majburiy o'tish chegarasi 1 mlrd so'm emas, 12 000 BHM bo'ldi (PF-100-son farmon, Soliq qo'mitasi, gov.uz). Amaldagi BHMda bu taxminan 5,28 mlrd so'm. Shu farmon importchilarni avtomatik QQS to'lovchi qilish qoidasini bekor qildi. Savdo, xizmat va umumiy ovqatlanish uchun esa ixtiyoriy 6% soddalashtirilgan QQS kiritildi. Variantlarni hisoblash soliq rejimini qanday tanlash kerak maqolasida.

Elektron hisob-faktura. 2020-yil 1-yanvardan barcha xo'jalik yurituvchi subyektlar uchun majburiy (Vazirlar Mahkamasining 522-son qarori, Soliq qo'mitasi, gov.uz). Tizimga birinchi sotuvdan oldin ulaning.

Xorijiy xodimlar. Xorijiy menejer uchun ish beruvchi mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqini tasdiqlovchi hujjat oladi. Amalda buni ishlash ruxsatnomasi deyishadi. Ko'rib chiqish uchun 1 BHM, berish uchun yana yig'im to'lanadi: yuqori malakali mutaxassisga 1 BHM (shartlardan biri — yillik maosh kamida 60 000 dollar), malakali mutaxassisga 2 BHM (kamida 30 000 dollar). Jami 880 000 yoki 1,32 mln so'm (Vazirlar Mahkamasining 86-son qarori, 20-ilova; Prezidentning PQ-4008-son qarori, lex.uz).

Menejer ruxsatnoma kutayotganda ishlay oladimi? Odatda yo'q. Xorijiy yoki qo'shma korxonaning ta'sischisi uch oygacha bo'lgan muddatda ruxsatnomasiz ishlashi mumkin (86-son qaror, 20-ilova). Bu ishga tushirish davriga yetadi, lekin butun yilga emas. Bundan tashqari, har bir chet ellik kirgan kundan boshlab uch ish kuni ichida vaqtincha turgan joyida ro'yxatdan o'tishi shart (O'RQ-1074-son qonun, 7-modda, lex.uz). Toifalar va istisnolar O'zbekistonda ishlash ruxsatnomasi va viza maqolasida.

Mahalliy xodimlar. Har bir mehnat shartnomasi — qog'ozda bo'ladimi yoki elektron — Mehnatning yagona milliy tizimida ro'yxatdan o'tkaziladi (Vazirlar Mahkamasining 971-son qarori, 2024-yil dekabrdagi tahriri, Buxgalter.uz). Birinchi bo'lib buxgalterni ishga oling, qolganlar keyin.

7–13-haftalar: birinchi sotuv va pul harakati

Yettinchi haftaga kelib kompaniya hisob-faktura yoza olishi kerak. Endi maqsad — shov-shuvli start emas, bir nechta haqiqiy bitim.

Bitta kanalni sinang. B2B da bu odatda 10–20 ta maqsadli mijoz va o'zbek hamda rus tilida gapiradigan mahalliy sotuvchi. Iste'mol tovarlarida — distribyutor yoki marketpleys. Arizadan bitimgacha oddiy tizim qurish biznes uchun marketing tizimi maqolasida tushuntirilgan.

Narx — so'mda. O'zbekiston hududida tovar va xizmat uchun hisob-kitob milliy valyutada qilinadi, istisnolar kam va qonunda aniq ko'rsatilgan (Valyutani tartibga solish to'g'risidagi O'RQ-573-son qonun, 9-modda, lex.uz). Mahalliy mijozga dollardagi narx ro'yxati to'g'ri kelmaydi.

180 kunlik muddatni kuzating. Xorijiy yetkazib beruvchiga oldindan pul to'lasangiz yoki xorijiy xaridorga tovarni nasiyaga jo'natsangiz, tovar yoki pul O'zbekistonga qaytishi kerak. Qaytish 180 kundan ortiq kechiksa, operatsiya kapital harakati deb hisoblanadi va qoidalari qattiqroq (O'RQ-573, 11-modda). To'lov shartlarini shuni hisobga olib yozing.

Dividendni oldindan o'ylang. Xorijiy ona kompaniyaga to'lanadigan dividenddan ichki qonun bo'yicha 10% soliq ushlanadi, soliq bitimi bo'yicha ko'pincha kamroq (PwC Worldwide Tax Summaries, 2026-yil 27-avgust). Birinchi 90 kunda dividend bo'lmaydi, lekin ustav va bitim hujjatlarini hozirdan tayyorlang.

Shartli misol. Yevropalik qadoq ishlab chiqaruvchi ikkinchi haftada MChJ ochadi. Beshinchi haftada bank egalik sxemasini yakuniy egalargacha so'raydi, hisob oltinchi haftada ochiladi. Shu orada buxgalter elektron hisob-fakturaga ulaydi, menejerga ruxsatnoma beriladi. To'qqizinchi haftada kompaniya Toshkentdagi oziq-ovqat ishlab chiqaruvchiga birinchi partiyani jo'natadi: narx so'mda, to'lov 30 kundan keyin. Hech qanday shov-shuv yo'q, lekin har qadam qonuniy va sotuvni takrorlash mumkin.

Sizning jamoangiz yettinchi haftada hisob-faktura yoza oladimi?

Sanoat parkidagi tarqatish markazida xorijiy kompaniya birinchi mahalliy xaridor bilan kelishmoqda

90 kunlik checklist

  • 0 — Vazifa: Kirish modeli, shakl, joydagi direktor; Natija: Yozma qaror
  • 1–2 — Vazifa: Ta'sischi hujjatlari, manzil, topshirish, boj; Natija: Ro'yxatdan o'tganlik guvohnomasi
  • 1–2 — Vazifa: Direktorning JShShIR va ERIsi; Natija: Kompaniya onlayn imzolaydi
  • 3–6 — Vazifa: So'm va valyuta hisobvaraqlari; Natija: Ishlaydigan hisob
  • 3–6 — Vazifa: Soliq rejimi, elektron hisob-faktura, naqd bo'lsa kassa; Natija: Hisob-faktura yozishga tayyor
  • 3–6 — Vazifa: Buxgalter, birinchi shartnomalar, ruxsatnomalar; Natija: Qonuniy jamoa
  • 7–13 — Vazifa: Bitta sotuv kanali, birinchi shartnomalar; Natija: Birinchi to'langan hisoblar
  • 7–13 — Vazifa: Bosh ofisga oylik hisobot; Natija: Uzoqdan nazorat

Xorijiy hamkor uchun uydagidan farqi

Xorijiy hamkoringiz quyidagilardan hayron qolishi mumkin. Ularni oldindan tushuntirsangiz, ko'p vaqt tejaladi.

  • Ro'yxatdan o'tish tez, bank sekin. Germaniya yoki Fors ko'rfazidan kelgan investor buning teskarisini kutadi. Bu yerda tezlikni bank tekshiruvi belgilaydi.
  • Deyarli hammasi elektron imzolanadi. Soliq hisoboti, elektron hisob-faktura va bank to'lovi ERI talab qiladi. Bosh ofisning qog'ozdagi imzosi uning o'rnini bosmaydi.
  • Ichki savdo faqat so'mda. Turkiya yoki Rossiyadan kelganlar o'xshash qoidani biladi. Yevro narx ro'yxatiga o'rgangan Yevropa kompaniyalari esa ko'pincha bilmaydi.
  • Apostil hammaga ishlamaydi. Germaniya va Avstriya O'zbekistonning Apostil konvensiyasiga qo'shilishiga e'tiroz bildirgan va uni qaytarib olmagan, shuning uchun ularning hujjatlariga konsullik legalizatsiyasi kerak. Gretsiya e'tirozini qaytarib oldi: 2026-yil 30-oktabrdan konvensiya Gretsiya bilan amal qiladi (HCCH holat jadvali).
  • Uch ish kunida ro'yxatdan o'tish. Bu har bir chet ellikka, jumladan qisqa muddatga keladigan rahbarlarga ham tegishli.

Bir oyni yo'qotadigan beshta xato

  1. Kompaniya shartnoma imzolay olmasdan oldin odam yollash.
  2. Hujjatlar ro'yxati kelishilmasdan apostilga buyurtma berish.
  3. Bankni faqat tarif bo'yicha tanlash, tashqi savdo hujjatlari bilan qanday ishlashiga qaramaslik.
  4. Soliq rejimi tanlanmasdan va elektron hisob-faktura ulanmasdan birinchi hisob yozish.
  5. Ruxsatnoma ishini menejer kelib bo'lgandan keyin boshlash.

Xulosa

Birinchi 90 kun oddiy mantiqqa bo'ysunadi. 1–2-haftalar yuridik shaxsni yaratadi. 3–6-haftalar unga bank hisobi, hisob-faktura yozish va xodim olish imkonini beradi. 7–13-haftalar so'mda bitta sotuv kanalini sinaydi. Sekin ishlarni — chet eldan keladigan hujjat, bank tekshiruvi va ruxsatnomani — erta va parallel boshlang. Keyin butun birinchi yil byudjetini O'zbekistonda biznes xarajatlari maqolasi asosida hisoblang.

Bu maqola umumiy ma'lumot, yuridik yoki soliq maslahati emas. O'zbekistonda qoidalar tez-tez o'zgaradi; o'z holatingizni litsenziyali mahalliy yurist va soliq maslahatchisi bilan tekshiring.

Ko'p beriladigan savollar

Xorijiy kompaniya 90 kunda O'zbekistonda sotuvni boshlay oladimi?

Hujjatlari tayyor savdo yoki xizmat kompaniyasi uchun odatda ha. Davlat ro'yxatidan o'tishning o'zi hujjat topshirilgandan keyin bir-ikki ish kuni oladi (IT Park, 2025). Ko'p vaqtni chet eldan keladigan hujjatlar, bank tekshiruvi, litsenziya va ishlash ruxsatnomasi oladi. Shuning uchun ularni birinchi ikki haftada parallel boshlash kerak.

Xorijiy investitsiyali korxonani ro'yxatdan o'tkazish uchun davlat boji qancha?

Xorijiy investitsiyali korxona 10 BHM, oddiy tadbirkorlik subyekti 1 BHM to'laydi (2020-yildagi O'RQ-619-son qonun, lex.uz). 2026-yil 1-sentabrdan BHM 440 000 so'm (PF-115-son farmon), demak bu 4,4 mln so'm. To'lov kuni summani my.gov.uz da tekshiring.

Yangi kompaniya birinchi kundan QQS to'lovchisi bo'lishi shartmi?

Shart emas. 2026-yil 1-iyundan daromad 12 000 BHM dan oshganda QQS va foyda solig'iga o'tiladi, undan past bo'lsa 4% aylanma soliq to'lash mumkin (PF-100-son farmon, Soliq qo'mitasi). Mijozlaringiz QQS to'lovchi kompaniyalar bo'lsa, ixtiyoriy QQS foydaliroq bo'lishi mumkin. Birinchi hisob-fakturadan oldin buxgalter bilan ikkala variantni hisoblang.

Mahalliy hamkor sifatida xorijiy kompaniyaga qanday yordam bera olaman?

Eng katta foydangiz — tezlik. Yuridik manzil, buxgalter, bank bilan tanishuv, birinchi mijozlar ro'yxati va o'zbek hamda rus tilida ishlay oladigan sotuvchi. Bular birinchi olti haftada kerak bo'ladi. Barcha kelishuvni yozma shartnomada qayd eting.

Xorijiy hamkor bilan birinchi chorakni rejalashtiryapsizmi?

Qisqa suhbatda ro'yxatdan o'tish, bank, soliq, xodim va birinchi sotuvni bitta real jadvalga solish va nimani parallel boshlash kerakligini ko'rib chiqish mumkin.

90 kunlik rejani muhokama qilish →

Qayerdan boshlashni birga aniqlaymiz

DORA mutaxassisi bilan bepul konsultatsiya

Telegram'da yozish

Loyihangizni muhokama qilamiz

Raqamingizni qoldiring — mutaxassis siz bilan bog'lanadi.

Telegram orqali ariza qoldirish

Ma'lumotlaringiz faqat siz bilan bog'lanish uchun ishlatiladi.