Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Хорижий компаниянинг Ўзбекистондаги биринчи 90 куни: рўйхатдан ўтишдан биринчи сотувгача ҳафтама-ҳафта режа

Хорижий компания Ўзбекистонда биринчи 90 кунда нима қилади: шакл, рўйхатдан ўтиш, банк, солиқ режими, ходим, рухсатнома, биринчи сотув ва хатолар.

Хорижий компаниянинг Ўзбекистондаги биринчи 90 куни: рўйхатдан ўтишдан биринчи сотувгача ҳафтама-ҳафта режа

Маълумот 2026-йил ноябр ҳолатига.

Хорижий ҳамкорингиз Ўзбекистонга киришга қарор қилди. Бюджет бор, муддат бор, Тошкентга келадиган менежер ҳам тайёр. Кейин саволлар бошланади. МЧЖми ёки ваколатхона? Қайси банк ҳисоб очади? Биринчи кундан ҚҚС керакми? Менежер рухсатнома кутаётганда ишлай оладими?

Сиз маҳаллий ҳамкор, директор ёки маслаҳатчи бўлсангиз, бу саволлар сизга келади. Биринчи чоракдаги кечикишларнинг кўпи қоидалар мураккаблигидан эмас, қадамлар тартиби нотўғри бўлганидан чиқади. Компания икки кунда рўйхатдан ўтади, банк эса чет элдан келадиган ҳужжатни уч ҳафта кутади.

Қуйида шу тузоқлардан ўтиб кетадиган 90 кунлик кетма-кетлик бор. Мақола Ўзбекистонда бизнес: хорижий тадбиркор учун йўриқнома қўлланмасининг бир қисми.

Биринчи кундан олдин: муддатни белгилайдиган уч қарор

1. Қандай сотилади. Дистрибютор орқали, ўз компанияси орқали ёки иккаласи. Модел ҳали танланмаган бўлса, аввал Ўзбекистон бозорига кириш усулини танлаш мақоласини ўқинг. Дистрибютор билан синов учун маҳаллий юридик шахс умуман керак бўлмаслиги мумкин.

2. Қайси шакл. Кўп хорижий компаниялар МЧЖ очади. Ваколатхона енгилроқ, лекин савдо қила олмайди. Уни аккредитатсия қилиш аризаси 5 иш кунида кўрилади, гувоҳнома 1 йилдан 3 йилгача берилади (Вазирлар Маҳкамасининг 2024-йил 7-февралдаги 76-сон қарори, Бухгалтер.уз шарҳи).

3. Жойида ким бошқаради. Директорга ЖШШИР (шахсий идентификатсия рақами) ва ЭРИ керак. ЭРИ — ҳисобот, ҳисоб-фактура ва банк тўловини имзолайдиган электрон калит. Уларсиз компания онлайн ишлай олмайди. Директор четдан келадими ёки маҳаллий одамми, буни дарҳол ҳал қилинг.

1–2-ҳафталар: ҳужжатлар ва рўйхатдан ўтиш

Бу қоғоз иши, лекин кейинги ҳамма нарса шунга боғлиқ.

Шунингдек ўқинг Инвесторлар учун имтиёзлар: эркин иқтисодий зоналар, кичик саноат зоналари ва инвеститсия шартномаси Бизнес · 8 дақиқа
  • Таъсисчи ҳужжатлари. Компания таъсисчи бўлса — реестрдан кўчирма, устав ва ташкил этиш тўғрисидаги қарор. Уларга апостил ёки консуллик легализатсияси ва таржима керак. Аввал рўйхатни юрист билан келишинг, кейин буюртма беринг. Исмдаги битта ҳарф хато бўлса, ҳужжатни чет элдан қайтадан буюртма қилишга тўғри келади.
  • Юридик манзил. Ижара шартномаси ёки эгасининг розилиги керак. Кўпчилик аввал қисқа муддатга хизмат кўрсатиладиган кичик офис олади, доимийсини кейин қидиради.
  • Топшириш. МЧЖ Давлат хизматлари маркази орқали ёки мй.гов.уз да онлайн рўйхатдан ўтади. IT Паркнинг хорижий таъсисчилар учун қўлланмасига кўра, ҳужжат топширилгандан кейин бир-икки иш куни кетади (IT Парк, 2025).
  • Давлат божи. Оддий тадбиркорлик субекти учун 1 базавий ҳисоблаш миқдори (БҲМ), хорижий инвеститсияли корхона учун 10 БҲМ (2020-йил 20-майдаги ЎРҚ-619-сон қонун, лех.уз). 2026-йил 1-сентабрдан БҲМ 440 000 сўм (ПФ-115-сон фармон, Бухгалтер.уз). Демак хорижий капиталли МЧЖ тахминан 4,4 млн сўм тўлайди.

Ҳар бир қадам ва ҳужжатлар рўйхати хорижий фуқаро учун Ўзбекистонда компания очиш мақоласида.

Юристлар идорасида хорижий таъсисчи рўйхатдан ўтиш ҳужжатларини имзолашга тайёрланмоқда

3–6-ҳафталар: банк, солиқ режими ва одамлар

Компания қоғозда бор. Бу тўрт ҳафта уни ишлайдиган ҳолатга келтиради.

Банк ҳисоби. Банк таъсисчилар ва якуний бенефитсиарларни текширади. Эгалик схемаси ва маблағ манбаи ҳақида қисқа маълумотнома тайёрлаб қўйинг. Сўмдаги ва валюта ҳисобварағини очинг. Банк саволлари ва муддатлар Ўзбекистонда корпоратив банк ҳисоби мақоласида.

Солиқ режими. 2026-йил учун асосий ставкалар: фойда солиғи 15%, ҚҚС 12%, жисмоний шахс даромад солиғи 12%, ижтимоий солиқ 12%, айланма солиқ 4% (ҳукумат баёноти, Кун.уз, 2025-йил декабр). 2026-йил 1-июндан айланма солиқдан ҚҚС ва фойда солиғига мажбурий ўтиш чегараси 1 млрд сўм эмас, 12 000 БҲМ бўлди (ПФ-100-сон фармон, Солиқ қўмитаси, гов.уз). Амалдаги БҲМда бу тахминан 5,28 млрд сўм. Шу фармон импортчиларни автоматик ҚҚС тўловчи қилиш қоидасини бекор қилди. Савдо, хизмат ва умумий овқатланиш учун эса ихтиёрий 6% соддалаштирилган ҚҚС киритилди. Вариантларни ҳисоблаш солиқ режимини қандай танлаш керак мақоласида.

Электрон ҳисоб-фактура. 2020-йил 1-январдан барча хўжалик юритувчи субектлар учун мажбурий (Вазирлар Маҳкамасининг 522-сон қарори, Солиқ қўмитаси, гов.уз). Тизимга биринчи сотувдан олдин уланинг.

Хорижий ходимлар. Хорижий менежер учун иш берувчи меҳнат фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат олади. Амалда буни ишлаш рухсатномаси дейишади. Кўриб чиқиш учун 1 БҲМ, бериш учун яна йиғим тўланади: юқори малакали мутахассисга 1 БҲМ (шартлардан бири — йиллик маош камида 60 000 доллар), малакали мутахассисга 2 БҲМ (камида 30 000 доллар). Жами 880 000 ёки 1,32 млн сўм (Вазирлар Маҳкамасининг 86-сон қарори, 20-илова; Президентнинг ПҚ-4008-сон қарори, лех.уз).

Менежер рухсатнома кутаётганда ишлай оладими? Одатда йўқ. Хорижий ёки қўшма корхонанинг таъсисчиси уч ойгача бўлган муддатда рухсатномасиз ишлаши мумкин (86-сон қарор, 20-илова). Бу ишга тушириш даврига етади, лекин бутун йилга эмас. Бундан ташқари, ҳар бир чет эллик кирган кундан бошлаб уч иш куни ичида вақтинча турган жойида рўйхатдан ўтиши шарт (ЎРҚ-1074-сон қонун, 7-модда, лех.уз). Тоифалар ва истиснолар Ўзбекистонда ишлаш рухсатномаси ва виза мақоласида.

Маҳаллий ходимлар. Ҳар бир меҳнат шартномаси — қоғозда бўладими ёки электрон — Меҳнатнинг ягона миллий тизимида рўйхатдан ўтказилади (Вазирлар Маҳкамасининг 971-сон қарори, 2024-йил декабрдаги таҳрири, Бухгалтер.уз). Биринчи бўлиб бухгалтерни ишга олинг, қолганлар кейин.

7–13-ҳафталар: биринчи сотув ва пул ҳаракати

Еттинчи ҳафтага келиб компания ҳисоб-фактура ёза олиши керак. Энди мақсад — шов-шувли старт эмас, бир нечта ҳақиқий битим.

Битта канални синанг. B2B да бу одатда 10–20 та мақсадли мижоз ва ўзбек ҳамда рус тилида гапирадиган маҳаллий сотувчи. Истеъмол товарларида — дистрибютор ёки маркетплейс. Аризадан битимгача оддий тизим қуриш бизнес учун маркетинг тизими мақоласида тушунтирилган.

Нарх — сўмда. Ўзбекистон ҳудудида товар ва хизмат учун ҳисоб-китоб миллий валютада қилинади, истиснолар кам ва қонунда аниқ кўрсатилган (Валютани тартибга солиш тўғрисидаги ЎРҚ-573-сон қонун, 9-модда, лех.уз). Маҳаллий мижозга доллардаги нарх рўйхати тўғри келмайди.

180 кунлик муддатни кузатинг. Хорижий етказиб берувчига олдиндан пул тўласангиз ёки хорижий харидорга товарни насияга жўнатсангиз, товар ёки пул Ўзбекистонга қайтиши керак. Қайтиш 180 кундан ортиқ кечикса, оператсия капитал ҳаракати деб ҳисобланади ва қоидалари қаттиқроқ (ЎРҚ-573, 11-модда). Тўлов шартларини шуни ҳисобга олиб ёзинг.

Дивидендни олдиндан ўйланг. Хорижий она компанияга тўланадиган дивиденддан ички қонун бўйича 10% солиқ ушланади, солиқ битими бўйича кўпинча камроқ (PwC Worldwide Тах Суммариэс, 2026-йил 27-август). Биринчи 90 кунда дивиденд бўлмайди, лекин устав ва битим ҳужжатларини ҳозирдан тайёрланг.

Шартли мисол. Европалик қадоқ ишлаб чиқарувчи иккинчи ҳафтада МЧЖ очади. Бешинчи ҳафтада банк эгалик схемасини якуний эгаларгача сўрайди, ҳисоб олтинчи ҳафтада очилади. Шу орада бухгалтер электрон ҳисоб-фактурага улайди, менежерга рухсатнома берилади. Тўққизинчи ҳафтада компания Тошкентдаги озиқ-овқат ишлаб чиқарувчига биринчи партияни жўнатади: нарх сўмда, тўлов 30 кундан кейин. Ҳеч қандай шов-шув йўқ, лекин ҳар қадам қонуний ва сотувни такрорлаш мумкин.

Сизнинг жамоангиз еттинчи ҳафтада ҳисоб-фактура ёза оладими?

Саноат паркидаги тарқатиш марказида хорижий компания биринчи маҳаллий харидор билан келишмоқда

90 кунлик checklist

  • 0 — Вазифа: Кириш модели, шакл, жойдаги директор; Натижа: Ёзма қарор
  • 1–2 — Вазифа: Таъсисчи ҳужжатлари, манзил, топшириш, бож; Натижа: Рўйхатдан ўтганлик гувоҳномаси
  • 1–2 — Вазифа: Директорнинг ЖШШИР ва ЭРИси; Натижа: Компания онлайн имзолайди
  • 3–6 — Вазифа: Сўм ва валюта ҳисобварақлари; Натижа: Ишлайдиган ҳисоб
  • 3–6 — Вазифа: Солиқ режими, электрон ҳисоб-фактура, нақд бўлса касса; Натижа: Ҳисоб-фактура ёзишга тайёр
  • 3–6 — Вазифа: Бухгалтер, биринчи шартномалар, рухсатномалар; Натижа: Қонуний жамоа
  • 7–13 — Вазифа: Битта сотув канали, биринчи шартномалар; Натижа: Биринчи тўланган ҳисоблар
  • 7–13 — Вазифа: Бош офисга ойлик ҳисобот; Натижа: Узоқдан назорат

Хорижий ҳамкор учун уйдагидан фарқи

Хорижий ҳамкорингиз қуйидагилардан ҳайрон қолиши мумкин. Уларни олдиндан тушунтирсангиз, кўп вақт тежалади.

  • Рўйхатдан ўтиш тез, банк секин. Германия ёки Форс кўрфазидан келган инвестор бунинг тескарисини кутади. Бу ерда тезликни банк текшируви белгилайди.
  • Деярли ҳаммаси электрон имзоланади. Солиқ ҳисоботи, электрон ҳисоб-фактура ва банк тўлови ЭРИ талаб қилади. Бош офиснинг қоғоздаги имзоси унинг ўрнини босмайди.
  • Ички савдо фақат сўмда. Туркия ёки Россиядан келганлар ўхшаш қоидани билади. Евро нарх рўйхатига ўрганган Европа компаниялари эса кўпинча билмайди.
  • Апостил ҳаммага ишламайди. Германия ва Австрия Ўзбекистоннинг Апостил конвенсиясига қўшилишига эътироз билдирган ва уни қайтариб олмаган, шунинг учун уларнинг ҳужжатларига консуллик легализатсияси керак. Гретсия эътирозини қайтариб олди: 2026-йил 30-октабрдан конвенсия Гретсия билан амал қилади (HCCH ҳолат жадвали).
  • Уч иш кунида рўйхатдан ўтиш. Бу ҳар бир чет элликка, жумладан қисқа муддатга келадиган раҳбарларга ҳам тегишли.

Бир ойни йўқотадиган бешта хато

  1. Компания шартнома имзолай олмасдан олдин одам ёллаш.
  2. Ҳужжатлар рўйхати келишилмасдан апостилга буюртма бериш.
  3. Банкни фақат тариф бўйича танлаш, ташқи савдо ҳужжатлари билан қандай ишлашига қарамаслик.
  4. Солиқ режими танланмасдан ва электрон ҳисоб-фактура уланмасдан биринчи ҳисоб ёзиш.
  5. Рухсатнома ишини менежер келиб бўлгандан кейин бошлаш.

Хулоса

Биринчи 90 кун оддий мантиққа бўйсунади. 1–2-ҳафталар юридик шахсни яратади. 3–6-ҳафталар унга банк ҳисоби, ҳисоб-фактура ёзиш ва ходим олиш имконини беради. 7–13-ҳафталар сўмда битта сотув каналини синайди. Секин ишларни — чет элдан келадиган ҳужжат, банк текшируви ва рухсатномани — эрта ва параллел бошланг. Кейин бутун биринчи йил бюджетини Ўзбекистонда бизнес харажатлари мақоласи асосида ҳисобланг.

Бу мақола умумий маълумот, юридик ёки солиқ маслаҳати эмас. Ўзбекистонда қоидалар тез-тез ўзгаради; ўз ҳолатингизни литсензияли маҳаллий юрист ва солиқ маслаҳатчиси билан текширинг.

Кўп бериладиган саволлар

Хорижий компания 90 кунда Ўзбекистонда сотувни бошлай оладими?

Ҳужжатлари тайёр савдо ёки хизмат компанияси учун одатда ҳа. Давлат рўйхатидан ўтишнинг ўзи ҳужжат топширилгандан кейин бир-икки иш куни олади (IT Парк, 2025). Кўп вақтни чет элдан келадиган ҳужжатлар, банк текшируви, литсензия ва ишлаш рухсатномаси олади. Шунинг учун уларни биринчи икки ҳафтада параллел бошлаш керак.

Хорижий инвеститсияли корхонани рўйхатдан ўтказиш учун давлат божи қанча?

Хорижий инвеститсияли корхона 10 БҲМ, оддий тадбиркорлик субекти 1 БҲМ тўлайди (2020-йилдаги ЎРҚ-619-сон қонун, лех.уз). 2026-йил 1-сентабрдан БҲМ 440 000 сўм (ПФ-115-сон фармон), демак бу 4,4 млн сўм. Тўлов куни суммани мй.гов.уз да текширинг.

Янги компания биринчи кундан ҚҚС тўловчиси бўлиши шартми?

Шарт эмас. 2026-йил 1-июндан даромад 12 000 БҲМ дан ошганда ҚҚС ва фойда солиғига ўтилади, ундан паст бўлса 4% айланма солиқ тўлаш мумкин (ПФ-100-сон фармон, Солиқ қўмитаси). Мижозларингиз ҚҚС тўловчи компаниялар бўлса, ихтиёрий ҚҚС фойдалироқ бўлиши мумкин. Биринчи ҳисоб-фактурадан олдин бухгалтер билан иккала вариантни ҳисобланг.

Маҳаллий ҳамкор сифатида хорижий компанияга қандай ёрдам бера оламан?

Энг катта фойдангиз — тезлик. Юридик манзил, бухгалтер, банк билан танишув, биринчи мижозлар рўйхати ва ўзбек ҳамда рус тилида ишлай оладиган сотувчи. Булар биринчи олти ҳафтада керак бўлади. Барча келишувни ёзма шартномада қайд этинг.

Хорижий ҳамкор билан биринчи чоракни режалаштиряпсизми?

Қисқа суҳбатда рўйхатдан ўтиш, банк, солиқ, ходим ва биринчи сотувни битта реал жадвалга солиш ва нимани параллел бошлаш кераклигини кўриб чиқиш мумкин.

90 кунлик режани муҳокама қилиш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.