Asosiy kontentga o'tish
Bepul 20 daqiqalik marketing audit
Joylar soni chegaralangan

Savolingiz bormi?

Jamoamiz odatda 5 daqiqa ichida javob beradi.

WWhatsApp TTelegram

Foyda bor, pul yo'q: pul aylanish siklini hisoblash va qisqartirish

Foyda bor, lekin hisobda pul yo'qmi? Pul aylanish siklini zaxira, debitorlik va kreditorlik kunlari orqali hisoblang va uni qisqartirishning 7 usulini ko'ring.

Foyda bor, pul yo'q: pul aylanish siklini hisoblash va qisqartirish

Oy yakunlandi, hisobotda foyda bor. Lekin hisob raqamida yetkazib beruvchiga to'lashga pul yetmayapti. Ombor tovarga to'la, mijozlarning qarzi ham kam emas. Bunday holat ko'p ulgurji savdo va ishlab chiqarish korxonalariga tanish.

Ko'pincha muammo foydada emas, pulning qancha vaqt «yo'lda» yurishida. Bu maqolada siz pul aylanish siklini uchta oddiy son bilan hisoblashni o'rganasiz. Har bir kun sizga qancha pulga tushishini ko'rasiz va siklni qisqartirishning 7 amaliy usulini olasiz.

Bu mavzu biznesdagi moliyaviy intizom tizimining bir qismi. Intizom pul qayerga ketishini ko'rsatadi. Sikl esa pul qayerda va qancha muddat to'xtab qolishini ko'rsatadi.

Nega foyda bor-u, pul yo'q

Foyda va pul — ikki xil narsa. Foyda tovar sotilgan kuni hisoblanadi. Pul esa mijoz to'lagan kuni keladi. Bu ikki sana orasida haftalar, ba'zan oylar o'tadi.

Xarid tomonida ham shunday. Siz tovar uchun yetkazib beruvchiga bugun to'laysiz. Tovar esa omborda bir oy turadi, keyin mijozga qarzga ketadi va yana bir oydan keyin pulga aylanadi. Shu vaqt ichida pulingiz ishlab turibdi, lekin qo'lingizda yo'q.

Ishda bog'lanib turgan shu pul aylanma mablag' deyiladi. Oddiy qilib aytganda: omborda turgan tovar plyus mijozlarning sizga qarzi, minus sizning yetkazib beruvchilarga qarzingiz. Aylanma mablag' qancha katta bo'lsa, shuncha ko'p pul tovar va qarzlarda qotib turadi.

Pul aylanish sikli: uchta son bilan o'lchanadi

Summa sotuv bilan birga o'zgarib turadi, shuning uchun uni solishtirish qiyin. Kunlarda o'lchash qulayroq. Buning uchun pul aylanish sikli ishlatiladi:

Shuningdek o'qing Investorlar uchun imtiyozlar: erkin iqtisodiy zonalar, kichik sanoat zonalari va investitsiya shartnomasi Biznes · 8 daqiqa

Pul aylanish sikli = Zaxira kunlari + Debitorlik kunlari − Kreditorlik kunlari

Har bir qismning ma'nosi oddiy:

  • Zaxira kunlari — tovar omborda o'rtacha necha kun turishi. Ishlab chiqarishda bunga xom ashyo, sexdagi yarim tayyor mahsulot va tayyor mahsulot kiradi.
  • Debitorlik kunlari — mijoz tovarni olgandan keyin necha kunda to'lashi. Debitorlik — sizga qaytarilishi kerak bo'lgan qarz.
  • Kreditorlik kunlari — siz yetkazib beruvchiga necha kundan keyin to'lashingiz. Kreditorlik — sizning boshqalarga qarzingiz.

Sikl bitta savolga javob beradi: yetkazib beruvchiga to'lagan pulingiz necha kundan keyin mijozdan qaytib keladi? Shu kunlarni siz o'z hisobingizdan moliyalaysiz.

Sikl manfiy ham bo'lishi mumkin. Masalan, xaridor naqd to'laydigan do'kon tovarni tez sotadi, yetkazib beruvchiga esa keyinroq to'laydi. Bunday biznesda sotuv o'sgani sari pul ko'payadi. Ulgurji savdo va ishlab chiqarishda esa sikl deyarli har doim musbat.

Quritilgan meva sexi egasi jo'natilmay turgan to'la yashiklar yonida turibdi

Shartli misol: ulgurji savdo kompaniyasi

Bu shartli misol, raqamlar tushuntirish uchun olingan. Tasavvur qiling, siz do'konlarga maishiy kimyo yetkazib berasiz. Oylik tushum — 300 mln so'm, sotilgan tovar tannarxi — 240 mln so'm. Xarajatlardan keyin oyiga taxminan 25 mln so'm sof foyda qoladi.

Endi siklni qadam-baqadam hisoblaymiz. Qoldiqlar uchun oy boshi va oy oxiridagi o'rtacha summani oling. Zaxira va kreditorlik tannarxda yuritiladi, shuning uchun kunlik tannarxga bo'linadi. Debitorlik sotuv narxida, shuning uchun kunlik sotuvga bo'linadi.

  • 1. Kunlik tannarx — Hisob: 240 mln ÷ 30 kun; Natija: 8 mln so'm
  • 2. Kunlik sotuv — Hisob: 300 mln ÷ 30 kun; Natija: 10 mln so'm
  • 3. Zaxira kunlari — Hisob: o'rtacha qoldiq 360 mln ÷ 8 mln; Natija: 45 kun
  • 4. Debitorlik kunlari — Hisob: do'konlarning o'rtacha qarzi 300 mln ÷ 10 mln; Natija: 30 kun
  • 5. Kreditorlik kunlari — Hisob: yetkazib beruvchiga o'rtacha qarz 120 mln ÷ 8 mln; Natija: 15 kun
  • 6. Pul aylanish sikli — Hisob: 45 + 30 − 15; Natija: 60 kun

Raqamlarni qayerdan olish mumkin? Ombor qoldig'ini hisob dasturidan yoki oxirgi inventarizatsiyadan oling, lekin sotuv narxida emas, tannarxda. Debitorlik va kreditorlikni mijozlar va yetkazib beruvchilar bo'yicha qarz ro'yxatidan oling. Ro'yxat eskirgan bo'lsa, avval yirik hamkorlar bilan solishtirish dalolatnomasini qiling. Chorak bo'yicha hisoblasangiz, 30 o'rniga 90 kunga bo'ling.

Natija: to'lagan har bir so'mingiz o'rtacha 60 kundan keyin qaytadi. Ishda qotib turgan pul: 360 + 300 − 120 = 540 mln so'm. Bu oylik foydaning yigirma baravaridan ko'p. Shu pulni yo o'z kapitalingiz, yo qarz yopib turibdi.

Endi eng foydali qism: bir kun qancha turadi? Zaxirani 10 kunga qisqartirsangiz, 10 × 8 = 80 mln so'm bo'shaydi. Debitorlikni 10 kunga qisqartirsangiz — 100 mln so'm. Hech qanday yangi sotuvsiz, faqat tezlik hisobiga.

Sizning biznesingizda bu uchta son qancha? Ularni oxirgi marta qachon hisoblagansiz?

O'sish tuzog'i: sotuv oshganda pul nega kamayadi

Ko'p tadbirkor kutmagan joy shu. Sotuv o'sganda pul ko'payishi kerakdek tuyuladi. Aslida sikl o'zgarmasa, o'sish uchun avval pul sarflash kerak bo'ladi.

Shartli misolni davom ettiramiz. Sotuv 30% ga oshib, oyiga 390 mln so'mga chiqdi. Kunlar o'sha-o'sha bo'lsa, qotib turgan pul ham 30% ga oshadi: 540 × 1,3 ≈ 702 mln so'm. Demak, qo'shimcha 162 mln so'm kerak.

Foyda ham o'sadi, aytaylik, oyiga 40 mln so'mgacha. Lekin 162 mln so'mni yopish uchun taxminan to'rt oylik butun foyda ketadi (162 ÷ 40 ≈ 4). Shu to'rt oy davomida hisobda bo'sh pul deyarli qolmaydi, garchi hisobot yaxshi bo'lsa ham.

Shuning uchun katta buyurtma yoki yangi filialdan oldin bitta savol bering: o'sish uchun aylanma mablag' qayerdan keladi? Bu savolga oldindan javob topish uchun to'lov kalendari yordam beradi: u qaysi haftada pul yetmay qolishini ko'rsatadi.

Ishlab chiqarish va marketplace: siklda nima farq qiladi

Formula hamma uchun bir xil, lekin og'ir qismi har xil joyda bo'ladi.

Ishlab chiqarishda zaxira uch qavatli. Xom ashyo omborda turadi, keyin sexda yarim tayyor holda kutadi, keyin tayyor mahsulot sifatida jo'natishni kutadi. Ko'pincha eng ko'p pul xom ashyoni katta partiyada «arzonroq» olishda qotadi. Chegirma bir necha foiz bo'ladi, pul esa uch oyga bog'lanib qoladi. Xom ashyo import qilinib, valyutada to'lansa, uzun sikl valyuta kursi xavfini ham uzaytiradi.

Ulgurji savdoda og'ir qism odatda debitorlik. Do'konlarga qarzga berish odat bo'lib qolgan va muddat sekin-asta cho'zilib boradi. Muddati o'tgan qarz bilan qanday ishlash muddati o'tgan qarzni undirish maqolasida bosqichma-bosqich yozilgan.

Marketplace'da debitorlik o'rnida platforma to'lov muddati turadi. Unga siz ta'sir qila olmaysiz, shuning uchun aniq muddatni ofertadan tekshiring. Marketplace sotuvchisi uchun alohida hisob va misollar marketplace'da aylanma mablag' maqolasida bor.

Siklni qisqartirishning 7 usuli

Har bir usul siklning bitta bo'g'inidagi kunlarni qisqartiradi. Kunlar esa pulga aylanadi. Eng katta son turgan bo'g'indan boshlang.

  1. Qotib qolgan qoldiqni soting. 90 kundan ortiq harakatsiz turgan tovarni ro'yxatga oling. Uni chegirma bilan, to'plamda yoki boshqa sotuvchiga soting. Tannarxdan biroz past sotish ham pulni bir yil kutishdan yaxshiroq.
  2. Kichikroq va tez-tez buyurtma bering. Har bir pozitsiya uchun minimal va maksimal qoldiq belgilang. «Ehtiyot uchun» olingan partiya ko'pincha eng uzoq turadi.
  3. Mijozga limit va muddat qo'ying. Har bir mijoz uchun qarz summasi va muddati yozma bo'lsin. Muddat o'tsa, yangi yuk to'xtaydi. Yangi mijozlardan qisman oldindan to'lov so'rang.
  4. Hujjatni o'z kunida yuboring. Hisob-faktura va solishtirish dalolatnomasi kechiksa, mijoz to'lovni ham kechiktiradi. Bu usul hech qanday xarajat talab qilmaydi, lekin ko'pincha unutiladi.
  5. Erta to'lov chegirmasini avval hisoblang. Masalan, 40 kun o'rniga 10 kunda to'lagan mijozga 2% chegirma berasiz. Ya'ni 100 so'm o'rniga 98 so'mni 30 kun oldin olasiz. Yillik hisobda bu taxminan 25% (2 ÷ 98 × 365 ÷ 30), foizga foiz qo'shilsa — 28% atrofida. Bank krediti bundan arzon bo'lsa, chegirma sizga qimmatga tushadi.
  6. Yetkazib beruvchi bilan muddatni kelishing. To'lovni bir tomonlama kechiktirmang: bu penya va ishonchni yo'qotishga olib keladi. O'z vaqtida to'lash tarixi bilan uzoqroq muddat so'rash ancha oson. Bu haqda kreditorlik qarzini boshqarish maqolasida batafsil yozilgan.
  7. Ishlab chiqarishda partiyani kichraytiring. Xom ashyoni bosqichma-bosqich oling, yarim tayyor mahsulotni sexda uzoq ushlamang. Buyurtma asosida ishlash imkoni bo'lsa, tayyor mahsulot ombori ham kichrayadi.

Hammasini birdan qilish shart emas. Bitta usulni tanlab, bir oydan keyin siklni qayta hisoblang.

Ulgurji sotuvchi eski gilam qoldig'ini xaridorning mashinasiga yuklashga yordam bermoqda

Xavf belgilari: sikl nazoratdan chiqayotganini qanday bilish mumkin

Quyidagi belgilar o'zi muammo emas, lekin tekshirishga sabab bo'ladi:

  • hisobotda foyda o'syapti, hisobdagi qoldiq esa kamayyapti;
  • debitorlik sotuvdan tezroq o'syapti;
  • omborda 90 kundan ortiq turgan tovar ulushi har oy kattalashyapti;
  • yetkazib beruvchiga to'lovni kechiktirish odatiy holga aylangan;
  • ish haqi yoki soliq uchun qisqa muddatli qarz olinyapti;
  • sikl ketma-ket ikki-uch oy uzayib boryapti.

Ikki-uchta belgi birga uchrasa, sikl jadvalini oching va qaysi qism uzayganini toping. Har oy bir xil kunda shu jadvalni yangilash 15–20 daqiqa oladi.

Xulosa: pulni tezlik bilan ham topish mumkin

Foydali biznesda pul yetmasligi ko'pincha sekin aylanishdan. Pul omborda, mijozlar qarzida va katta partiyalarda qotib qoladi. Pul aylanish sikli buni bitta son bilan ko'rsatadi: zaxira kunlari plyus debitorlik kunlari minus kreditorlik kunlari.

Har bir kunni pulga aylantirib ko'ring, shunda ustuvorlik o'zi aniq bo'ladi. O'sishni rejalashtirishdan oldin unga qancha aylanma mablag' kerakligini hisoblang.

Bugun bitta qadam qiling: oxirgi oy raqamlari bilan siklingizni hisoblang va eng uzun bo'g'inni toping. Aynan o'sha joydan boshlash eng ko'p pul bo'shatadi.

Ko'p beriladigan savollar

Aylanma mablag' nima?

Aylanma mablag' — biznes kundalik ishni davom ettirish uchun tovar, xom ashyo va mijozlar qarzida ushlab turgan pul. Oddiy qilib aytganda: omborda turgan tovar plyus mijozlar sizga qarzi, minus siz yetkazib beruvchilarga qarzingiz. Bu summa qancha katta bo'lsa, shuncha ko'p pul ishda «qotib» turadi.

Pul aylanish sikli necha kun bo'lishi normal?

Hamma uchun yagona me'yor yo'q. Naqd pulga sotadigan chakana do'konda sikl qisqa yoki hatto manfiy bo'lishi mumkin, ishlab chiqarish va ulgurji savdoda esa uzunroq. O'zingizni o'tgan oylar bilan solishtiring: sikl uzayib borayotgan bo'lsa, sababini qidiring.

Siklni qancha tez-tez hisoblash kerak?

Oyiga bir marta, oy yopilgandan keyin hisoblash yetarli. Sotuv tez o'sayotgan yoki mavsum boshlanayotgan davrda har ikki haftada ko'rib turish foydali. Muhimi, har safar bir xil usulda hisoblang.

Aylanma mablag' yetmasa, kredit olish kerakmi?

Avval siklni qisqartirish imkoniyatini ko'ring: ortiqcha qoldiq va muddati o'tgan debitorlik ko'pincha kreditdan arzonroq manba. Kredit faqat sikl nazorat ostida bo'lsa va uning foizi qo'shimcha sotuvdan keladigan foydadan past bo'lsa mantiqli. Aniq shartlarni bankning amaldagi takliflaridan tekshiring.

Pulingiz qayerda qotib turganini ko'rmoqchimisiz?

Oxirgi uch oy raqamlari asosida pul aylanish siklingizni birga hisoblab, qaysi bo'g'indan boshlash eng ko'p pul bo'shatishini xotirjam ko'rib chiqishimiz mumkin.

Siklni birga hisoblash →

Qayerdan boshlashni birga aniqlaymiz

DORA mutaxassisi bilan bepul konsultatsiya

Telegram'da yozish

Loyihangizni muhokama qilamiz

Raqamingizni qoldiring — mutaxassis siz bilan bog'lanadi.

Telegram orqali ariza qoldirish

Ma'lumotlaringiz faqat siz bilan bog'lanish uchun ishlatiladi.