Қисқа жавоб: Ўзбекистонда marketplace'да сотиладиган ҳамма товарга ҳам сертификат керак эмас. Ҳужжат товарнинг ТИФ ТН кодига қараб белгиланади. Ҳукумат рўйхатидаги товар учун ё мувофиқлик сертификати, ё мувофиқлик декларатсияси керак. Айрим гуруҳларга яна Асл белгиси маркировка коди қўшилади. Платформа бу ҳужжатларни карточка яратишда ёки кейин текширувда сўрайди. Ҳужжати йўқ ёки карточкага мос келмайдиган товар блокланади.
Бу мақола marketplace'да сотиш бўйича асосий йўриқноманинг бир қисми. Солиқ, ЭСФ ва ҳисоб-фактура масалалари marketplace сотувчиси учун солиқ ва ҳужжатлар мақоласида ёзилган. Бу ерда фақат товарнинг ўзига тегишли ҳужжатлар ҳақида. Маълумот 2026-йил ноябр ҳолатига. Қоидалар тез-тез ўзгаради, ҳар бир бандни лех.узъдаги амалдаги таҳрирдан текширинг.
Уч хил ҳужжат: сертификат, декларатсия ва маркировка
Асосий ҳужжат — 2023-йил 27-февралдаги ЎРҚ-819-сон «Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисида»ги қонун. Унга кўра мажбурий мувофиқликни тасдиқлашнинг икки шакли бор: декларатсия ва мажбурий сертификатлаш (23-модда). Соҳадаги ваколатли орган — Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги.
- Мувофиқлик сертификати — Ким беради: Аккредитатсияланган сертификатлаш органи, синов асосида; Қайси товарга: Хавфи юқорироқ товар: ўйинчоқ, болалар кийими, телефон, зарядловчи, маиший техника; Муҳим нуқта: Партияга ёки серияга берилади
- Мувофиқлик декларатсияси — Ким беради: Ишлаб чиқарувчи, унинг вакили, сотувчи ёки импорт қилувчи; Қайси товарга: Хавфи пастроқ товар: косметика, ювиш воситалари, пластмасса ва чарм буюмлар; Муҳим нуқта: 2025-йил 1-майдан миллий ахборот тизимида ҳисобга олинади
- Асл белгиси коди — Ким беради: Маркировка тизими орқали буюртма қилинади; Қайси товарга: Фақат мажбурий маркировка гуруҳлари; Муҳим нуқта: Сертификат ўрнини босмайди
Сертификатлар ягона электрон шаклда берилади ва давлат реестрига киритилади. Партияга берилган сертификат товарнинг яроқлилик ёки кафолат муддати тугагунча амал қилади. Серияли ишлаб чиқаришга берилгани эса уч йил. Агентлик реестрни, тўхтатилган ва бекор қилинган сертификатларни ҳам интернетда эълон қилади (Вазирлар Маҳкамасининг 2024-йил 14-августдаги 502-сон қарори).
Амалда бу дегани: етказиб берувчи берган қоғоз нусха етарли эмас. Унинг рақамини реестрда текширинг. Бекор қилинган сертификат билан юкланган карточка кейинги текширувда барибир блокланади.
Товарингизга нима кераклигини қандай аниқлаш
Ҳар бир янги SKU учун қуйидаги тартибни бир марта бажаринг ва натижани жадвалга ёзинг.
Шунингдек ўқинг Диван қайтиб келди, фойда эса йўқ: marketplace'да катта габаритли товарни зарарсиз сотиш- ТИФ ТН кодини аниқланг. 10 хонали код. Импорт товарда у божхона декларатсиясида бор. Маҳаллий товарда ишлаб чиқарувчидан сўранг.
- 43-сон қарор рўйхатини очинг. Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 30-январдаги 43-сон қарорининг 4-иловасида икки бўлим бор: сертификат талаб қилинадиган ва декларатсия талаб қилинадиган маҳсулотлар. Кодингиз қайси бўлимда эканини топинг.
- Техник регламентни текширинг. Айрим гуруҳлар учун алоҳида регламент бор. Масалан, болалар ўйинчоқлари хавфсизлиги бўйича умумий техник регламент (Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 23-июлдаги 451-сон қарори) фақат сертификатлашни назарда тутади.
- Маркировка рўйхатини текширинг. Товар мажбурий маркировка гуруҳидами ёки йўқми.
- Платформа талабини кўринг. Тоифа қоидаларида қўшимча ҳужжат сўралиши мумкин, масалан бренд товарда оригиналликни тасдиқловчи ҳужжат.
- Якуний жавобни сертификатлаш органидан олинг. Рўйхатдаги ном билан товарингиз тўлиқ мос келмаса, тахмин қилманг.
Рўйхат охирги йилларда бир неча марта қисқартирилди. Охирги ўзгартиш 2026-йил 7-сентабрдаги 472-сон қарор билан киритилган, лех.узъда эса 2027-йил 1-январдан амал қиладиган янги таҳрир ҳам кўрсатилган. Шунинг учун бир йил олдин «сертификат керак» деган товар бугун декларатсия бўлимига ўтган бўлиши мумкин. Ёки аксинча.

Тоифалар бўйича қисқа харита
Қуйидаги жадвал 43-сон қарорнинг амалдаги таҳрири асосида тузилган. У йўналиш беради, аниқ жавоб эмас.
- Озиқ-овқат — Одатдаги ҳужжат: Санитария-эпидемиологик хулоса (қарорнинг 3-иловаси); Нимага эътибор бериш керак: Яроқлилик муддати, таркиб ёрлиғи, сақлаш шароити
- Косметика ва атир — Одатдаги ҳужжат: Декларатсия бўлимида; Нимага эътибор бериш керак: Таркиб, партия рақами, яроқлилик муддати қадоқда
- Ўйинчоқлар — Одатдаги ҳужжат: Сертификат; Нимага эътибор бериш керак: Ёш белгиси, регламентнинг амалдаги таҳрири
- Кийим, шу жумладан болалар кийими — Одатдаги ҳужжат: Позитсиялар иккала бўлимда ҳам бор: тури ва материалига қараб сертификат ёки декларатсия; Нимага эътибор бериш керак: Битта коллексияда икки хил ҳужжат чиқиши мумкин
- Телефон, зарядловчи, маиший техника — Одатдаги ҳужжат: Сертификат; Нимага эътибор бериш керак: Айрим маиший техника Асл белгиси маркировкасига ҳам киради
- Ювиш ва тозалаш воситалари — Одатдаги ҳужжат: Декларатсия бўлимида; Нимага эътибор бериш керак: Қадоқ герметиклиги, огоҳлантириш ёрлиғи
- Идиш-товоқ — Одатдаги ҳужжат: Материалга қараб: шиша, металл ёки пластмасса буюмлар турли бўлимларда; Нимага эътибор бериш керак: Озиқ-овқат билан алоқа, аниқ ТИФ ТН коди
Болалар товарлари бўйича батафсил тартиб marketplace'да болалар товарлари сотиш мақоласида ёзилган. Косметика ва озиқ-овқатда сертификатдан ташқари ёрлиқ ва муддат ҳам модератсия сабаби бўлади.
Импорт товар: ҳужжатлар занжири
Хитой, Туркия ёки Россиядан олиб келинган товарда ҳужжат чегарада бошланади, карточкада тугайди. Занжирнинг ҳар бўғини бир-бирига мос келиши керак.
- Шартнома ва инвойс. Ишлаб чиқарувчи, модел ва миқдор аниқ ёзилган бўлсин.
- Божхона юк декларатсияси. Ундаги ТИФ ТН коди сертификатдаги код билан бир хил бўлиши шарт.
- Сертификат ёки декларатсия. Ўзбекистонда берилган ёки белгиланган тартибда тан олинган. Хорижий сертификат ўз-ўзидан амал қилмайди.
- Синов баённомаси. Сертификат қайси синов асосида берилганини кўрсатади.
- Маркировка кодлари. Мажбурий гуруҳда код товар сотувга чиқишидан олдин буюртма қилинади ва қўйилади.
- Ёрлиқ. Ишлаб чиқарувчи, импорт қилувчи, таркиб ва муддат қадоқда ўқиладиган бўлсин.
Кўп учрайдиган хато: товар бир ном билан олиб келинади, сертификат бошқа модел номига, карточка эса учинчи номга ёзилади. Модератор учтасини солиштиради. Ном, модел, артикул ҳамма жойда бир хил бўлсин.
Хорижий сертификатни тан олиш йўллари, божхонадаги электрон тасдиқ ва 2026–2027-йиллардаги ислоҳотлар Ўзбекистонда товарларни сертификатлаш мақоласида батафсил кўриб чиқилган.

Ҳужжатни карточкага юклаш ва текширув
Uzum ва Wildberries'да ҳужжат скани карточкага ёки сотувчи кабинетидаги алоҳида бўлимга бириктирилади. Қайси тоифада мажбурий эканини ва қайси файл формати қабул қилинишини ҳар платформанинг сотувчи қўлланмасидан текширинг. Бу талаблар платформалар ўртасида фарқ қилади ва ўзгариб туради. Yandex Го иловасидаги Маркет бўлими эса Ўзбекистонда 2026-йил 10-ноябрдан ишламайди, у ердаги сотувчиларга Yandex'нинг тезкор етказиш хизматларига ўтиш таклиф қилинган.
Юклашдан олдин текширинг:
- скан аниқ, ҳамма саҳифа бор, муҳр ва имзо кўринади;
- сертификатдаги маҳсулот номи ва модели карточкадаги билан мос;
- амал қилиш муддати тугамаган ва партиянгизни қамраб олади;
- битта сертификат бир нечта карточкага юкланса, ҳар бирида товар шу сертификат доирасида.
Бренд товарда платформа оригиналликни ҳам сўрайди. Uzum'нинг ўзи айтишича, 200 дан ортиқ машҳур брендни сотиш учун рухсатнома керак, шубҳали товар эса сотувчи қонуний келиб чиқишини тасдиқловчи ҳужжат бермагунча блокланади (спот.уз, 2025-йил май). Шунинг учун ҳуқуқ эгаси ёки расмий дилер билан шартнома, счёт-фактура ва дилер рухсатномасини олдиндан тайёрлаб қўйинг: товар қаердан келганини ҳужжат билан кўрсата олишингиз керак.
Блокланиш: сабаблар ва нима қилиш
Ҳужжат билан боғлиқ блокланишнинг одатдаги сабаблари:
- Ҳужжат талаб қилинадиган тоифада ҳужжат юкланмаган.
- Сертификат муддати ўтган ёки реестрда бекор қилинган.
- Сертификатдаги товар карточкадаги товар эмас.
- Маркировка мажбурий товар кодсиз сотилмоқда.
- Харидор шикояти ёки контрафакт гумони.
Uzum қўлланмасида блоклаш сабаблари жадвалида «Ҳужжатлар билан боғлиқ муаммо» бор. Уни ҳал қилиш учун бизнесни қўллаб-қувватлаш хизматига ёзиб, товарни сотишга рухсат берувчи ҳужжатларни тақдим этиш керак. Контрафакт гумонида эса оригиналликни тасдиқловчи ҳужжатлар юборилади: ҳуқуқ эгаси рухсатномаси ва харид ҳужжатлари.
Мурожаатда ҳис-ҳаяжон эмас, ҳужжат ишлайди. Блокланган SKU, сабаб, илова қилинган ҳужжат ва унинг реестрдаги ҳолатини қисқа ёзинг. Жарима ва блокланишга эътироз билдиришнинг умумий тартиби marketplace жарималари ва блокланиш мақоласида бор.
Маркировкада яна бир хавф бор. 2025-йил 1-сентабрдан чакана савдода онлайн касса чекни маркировка коди киритилгандан кейингина чиқаради ва ишлатилган кодни қабул қилмайди. 2026-йил 1-мартдан касса кодни Асл белгиси тизимида текширади, яроқлилик муддати ўтган товарга чек чиқмайди. Асл белгиси оператори тушунтиришига кўра, marketplace харидорга берадиган чекда ҳам маркировка белгиси бўлиши керак, сотувчи эса ҳар бир кодни marketplace'га қандай узатишини у билан келишиб олади. Яъни кодсиз товар омборга тушса ҳам, сотувда тўхтаб қолади.
Checklist: янги товар сотувга чиқишидан олдин
- ☐ ТИФ ТН коди ёзма тасдиқланган.
- ☐ 43-сон қарор рўйхати ва техник регламент амалдаги таҳрирда текширилган.
- ☐ Сертификат ёки декларатсия бор, рақами реестрда текширилган.
- ☐ Ҳужжатдаги ном, модел ва артикул карточка билан бир хил.
- ☐ Амал қилиш муддати партия сотилиб бўлгунча етади.
- ☐ Маркировка керакми — аниқланган, керак бўлса кодлар буюртма қилинган.
- ☐ Қадоқ ёрлиғида ишлаб чиқарувчи, импорт қилувчи, таркиб ва муддат бор.
- ☐ Ҳужжатлар скани битта папкада, SKU номи билан сақланган.
- ☐ Ҳужжатлар муддати календарда, тугашидан бир ой олдин эслатма билан.
Охирги икки банд кўпинча унутилади. Ҳужжатлар папкасини дўконнинг бошқа ҳуқуқий ҳужжатлари билан бирга юритиш қулай, бунинг тартиби тадбиркор учун ҳуқуқий гигиена мақоласида бор.
Бугун бошлаш учун битта иш етади: энг кўп сотиладиган 20 та SKU'ингизни олинг ва ҳар бирига ҳужжат рақами ҳамда муддатини ёзинг. Бўш қолган қаторлар — биринчи навбатдаги хавф.
Бу мақола умумий маълумот, юридик маслаҳат эмас. Аниқ товарингиз бўйича аккредитатсияланган сертификатлаш органи ёки юрист билан текширинг.
Кўп бериладиган саволлар
Marketplace'да сотиладиган ҳар бир товарга сертификат керакми?
Йўқ. Мажбурий мувофиқликни тасдиқлаш фақат Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 30-январдаги 43-сон қарори рўйхатидаги ва техник регламентлардаги товарларга талаб қилинади. Рўйхатдаги товар учун шакл икки хил: мувофиқлик сертификати ёки мувофиқлик декларатсияси. Рўйхат тез-тез ўзгаради, охиргиси 2026-йил 7-сентабрдаги 472-сон қарор билан. Товарингизни ТИФ ТН коди бўйича лех.узъдаги амалдаги таҳрир билан солиштиринг.
Сертификат билан декларатсиянинг фарқи нима?
Сертификатни аккредитатсияланган сертификатлаш органи синов асосида беради. Декларатсияни эса ишлаб чиқарувчи, унинг вакили, сотувчи ёки импорт қилувчи ўзи қабул қилади (Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисидаги қонун, 26-модда). 2025-йил 1-майдан декларатсия сертификатлаш органида эмас, «Техник жиҳатдан тартибга солиш» миллий ахборот тизимида шакллантирилади ва ҳисобга олинади (Президентнинг 2025-йил 18-апрелдаги ПФ-67-сон фармони).
Етказиб берувчининг сертификатидан фойдалансам бўладими?
Кўпинча ҳа, агар сертификат айнан шу товарга, шу ишлаб чиқарувчига ва сиздаги партияга тегишли бўлса ва муддати ўтмаган бўлса. Партияга берилган сертификат товарнинг яроқлилик ёки кафолат муддати тугагунча, серияли ишлаб чиқаришга берилгани эса уч йил амал қилади (Вазирлар Маҳкамасининг 2024-йил 14-августдаги 502-сон қарори). Нусхани олиб, реестрда текшириб қўйинг.
Маркировка коди сертификат ўрнини босадими?
Йўқ, булар алоҳида талаблар. Асл белгиси коди товарнинг ҳаракатини кузатади, сертификат эса хавфсизликни тасдиқлайди. Маркировка мажбурий гуруҳдаги товарга иккаласи ҳам керак бўлиши мумкин. 2025-йил 1-сентабрдан чакана савдода онлайн касса чекни код киритилгандан кейингина чиқаради. Асл белгиси оператори тушунтиришига кўра, marketplace харидорга берадиган чекда ҳам маркировка белгиси бўлиши керак.
Карточка ҳужжат сабабли блокланса нима қилиш керак?
Аввал блоклаш сабабини кабинетда ўқинг. Uzum қўлланмасида «Ҳужжатлар билан боғлиқ муаммо» сабаби бўйича бизнесни қўллаб-қувватлаш хизматига мурожаат қилиш ва товарни сотишга рухсат берувчи ҳужжатларни тақдим этиш ёзилган. Тўғри ҳужжатни тайёрлаб, ном, модел ва партия карточка билан мос келишини текшириб юборинг.
Ассортиментингиз ҳужжатларини тартибга соламизми?
SKU рўйхатингизни ТИФ ТН кодлари ва амалдаги рўйхат билан солиштириб, қайси товарга қандай ҳужжат кераклиги ва муддати қачон тугаши жадвалини бирга тузиб берамиз.