Қисқа жавоб: болалар товари marketplace'да оддий товар каби сотилади, лекин уч нарса қаттиқроқ. Биринчиси — ҳужжат: ўйинчоқ ва болалар кийими учун Ўзбекистонда мувофиқлик сертификати талаб қилинади. Иккинчиси — карточка: ёш, ўлчам, материал ва огоҳлантириш аниқ ёзилиши шарт. Учинчиси — харидор: ота-она синчков, шарҳни батафсил ёзади ва камчиликни кечирмайди. Шу учтасини олдиндан тартибга солган сотувчи блокланиш ва қайтаришдан кам йўқотади.
Дўконни очиш, кабинет ва биринчи партия умумий тартиби marketplace'да сотиш бўйича тўлиқ йўриқномада ёзилган. Бу мақолада фақат болалар тоифасининг ўзига хос қоидалари.
Болалар товари нимаси билан фарқ қилади
Болалар тоифасига ўйинчоқ, кийим, поябзал, гигиена, мактаб буюмлари ва болалар мебели киради. Уларнинг ҳар бири учун талаб бошқача. Лекин умумий жиҳатлари бор:
- Хавфсизлик биринчи ўринда. Майда қисм, ўткир чет, заҳарли бўёқ — битта шикоят карточкани тўхтатиши мумкин.
- Харидор ва фойдаланувчи бошқа одам. Ота-она сотиб олади, бола ишлатади. Карточка ота-онанинг саволларига жавоб бериши керак.
- Бола тез ўсади. Ўлчам ва ёш нотўғри танланса, товар қайтади.
- Мавсум кескин. Мактабга тайёргарлик, қиш, байрамлар сотувни бир неча ҳафтага жамлайди.
Ҳужжатлар: техник регламент ва сертификат
Ўйинчоқлар. Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 23-июлдаги 451-сон қарори билан болалар ўйинчоқлари хавфсизлиги бўйича умумий техник регламент тасдиқланган. Унга кўра ўйинчоқ мувофиқлиги фақат сертификатлаш шаклида тасдиқланади, декларатсия бу ерда йўқ. Синовлар аккредитатсияланган лабораторияда ўтказилади. Регламентга бир неча марта ўзгартиш киритилган. Охиргиси — 2026-йил 17-февралдаги 66-сон қарор, унинг ўзгартишлари 2026-йил 22-августдан кучга кирган. Шу қарор билан магнитли ўйинчоқлар учун магнит оқими чегараси қўшилган, учадиган ўйинчоқларнинг ипи металл бўлмаслиги белгиланган. Магнитли конструктор ёки учадиган ўйинчоқ сотсангиз, синов баённомаси янги таҳрир бўйича эканини сўранг.
Шунингдек ўқинг Диван қайтиб келди, фойда эса йўқ: marketplace'да катта габаритли товарни зарарсиз сотишРегламент уч ёшгача бўлган болалар учун алоҳида чеклов қўяди. Масалан, бундай ўйинчоқларда табиий мўйна, табиий чарм, шиша ва чинни ишлатилмайди, шақилдоқ 100 граммдан оғир бўлмайди. Ҳар қандай ўйинчоқ бўғилиш хавфини туғдирмаслиги керак.
Болалар кийими. Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 30-январдаги 43-сон қарори иловасида болалар кийими мувофиқлик сертификати талаб қилинадиган бўлимда. Лекин айрим трикотаж буюмлар, жумладан болалар ички кийими, тунги кийими ва пайпоғи, декларатсия бўлимида туради. Шунинг учун битта коллексияда ҳам икки хил ҳужжат чиқиши мумкин. Илова охирги марта 2026-йил 7-сентабрдаги 472-сон қарор билан ўзгартирилган. Бундан ташқари, енгил саноат маҳсулотлари ва чарм-поябзал маҳсулотлари хавфсизлиги бўйича алоҳида техник регламентлар амал қилади.
Бошқа товарлар. Таглик, эмизик, идиш, автокресло, аравача ва мактаб буюмлари учун талаб бошқача бўлиши мумкин. Ҳар бир товарни ТИФ ТН коди бўйича лех.узъдаги амалдаги рўйхат билан солиштиринг. Якуний жавобни аккредитатсияланган сертификатлаш органидан олинг. Ҳужжатлар бўйича умумий тартиб тадбиркор учун ҳуқуқий гигиена мақоласида бор.
Платформа. Uzum қўлланмасига кўра ҳужжат талаб қилинадиган тоифада карточкадаги «Сертификатлар» майдони мажбурий, ҳужжатсиз товар савдога қўйилмайди. Скан пнг, жпг ёки жпег расм бўлиши керак, PDF қабул қилинмайди. Янги тоифада ҳужжат текшируви бошланса, платформа кабинет орқали хабар беради. Yandex Маркет ва бошқа платформаларда рўйхат ўзгача бўлиши мумкин, уни ҳамкорлар кабинетидан текширинг.
Бу юридик маслаҳат эмас. Рўйхатлар ўзгариб туради, партия олишдан олдин ҳар сафар текширинг.

Қадоқ ёрлиғи ва ёш белгиси
Ўйинчоқ регламенти қадоқдаги маълумотни ҳам белгилайди. Ёрлиқда қуйидагилар бўлади:
- ўйинчоқ номи ва ишлаб чиқарилган мамлакат;
- ишлаб чиқарувчи ва импортёрнинг номи, манзили ва алоқа маълумоти;
- минимал ёш ёки ёш пиктограммаси;
- ишлаб чиқарилган ой ва йил, хизмат ёки сақлаш муддати;
- мувофиқлик белгиси;
- керак бўлса, асосий материал, фойдаланиш қоидаси ва огоҳлантиришлар.
Ёрлиқ ва техник ҳужжатлар давлат тилида бўлиши керак. Хитойдан олиб келинган партияда бу кўпинча етишмайди. Шунинг учун ўзбекча стикерни олдиндан тайёрланг.
Карточкада ҳам ёш аниқ бўлсин. Uzum қўлланмасида ном «товар тури + бренд + модел + асосий хусусият» схемасида тузилади, айрим тоифаларда вазифаси — жинси ва ёши қўшилади. Қўлланмадаги мисоллардан бири: «...М ўлчам, 3 ёшдан». Карточка, қадоқ ва сертификатдаги ёш бир хил бўлиши шарт. Фарқ бўлса, модератсия ёки харидор буни албатта топади.
Ота-онанинг карточкадан излайдиган саволлари:
- Неча ёшга мос?
- Нимадан ясалган, ҳиди борми?
- Майда қисмлари борми, батареяси қандай ёпилади?
- Қандай ювилади ёки тозаланади?
- Ҳужжати борми?
Ҳар бир саволга карточкада жавоб бўлса, чатдаги саволлар ва қайтаришлар камаяди.
Ўлчам жадвали: кийим ва поябзал
Болалар кийимида ўлчам бўйга қараб танланади, ёшга қараб эмас. Бир хил ёшдаги икки боланинг бўйи 10 см фарқ қилиши мумкин. Шунинг учун жадвалда ёшнинг ёнида бўй, кўкрак ва бел ўлчами бўлсин.
Uzum қўлланмасига кўра кийим ва поябзал тоифасида ҳар бир SKU учун РУС ўлчамига мослик кўрсатилади. Ностандарт ўлчам бўлса, тизимдаги энг яқинини танлаб, тавсифга батафсил жадвал қўшиш тавсия қилинади. Жадвал расми аниқ бўлиши ва галереядаги ягона расм бўлмаслиги керак.
Поябзалда ички таг узунлигини сантиметрда ёзинг. Ота-она боланинг оёғини уйда ўлчаб, шу рақам билан солиштиради. «Бир ўлчам катта олинг» деган маслаҳатни ҳам тавсифга қўшса бўлади.
Шартли мисол: ўлчам бўйича партия. Қишки курткадан 100 дона олмоқчисиз. Аввалги мавсум сотуви бўйича 98 см — 15%, 104 — 25%, 110 — 25%, 116 — 20%, 122 — 15% бўлган. Унда партия 15, 25, 25, 20 ва 15 донага бўлинади, жами 100. Сотув тарихи бўлмаса, биринчи партияни кичикроқ олинг ва ўрта ўлчамларга кўпроқ улуш беринг. Кийим тоифасининг умумий қоидалари marketplace'да кийим сотиш мақоласида.
Суратлар: бола бор кадрлар
Болалар товарида бола билан сурат ишонч беради: ўлчам ва қулайлик кўринади. Лекин бир нечта қоида бор.
- Бола табиий ҳолатда, тўлиқ кийинган ва хавфсиз жойда бўлсин.
- Ота-онанинг ёзма розилигини олинг. Суратдан қаерда фойдаланишни олдиндан келишинг.
- Uzum қоидаларига кўра ички кийим ва сузиш кийими фақат текис ётқизилган ҳолда ёки ҳақиқий одамга ўхшамайдиган маникен устида кўрсатилади. Болалар сузиш кийимида ҳам шу йўлдан боринг.
- Ҳаёт ва соғлиқ учун хавфли ҳаракатлар суратда бўлмаслиги керак. Масалан, велосипед дубулғасиз ёки бола қаровсиз сув ёнида.
- Ўйинчоқ учун алоҳида кадр: масштаб кўринсин, масалан катталар қўли ёнида.
Мавсумийлик: қачон тайёрланиш керак
Болалар тоифасида бир неча аниқ чўққи бор:
- Август — мактабга тайёргарлик. Ўқув йили сентабр бошида бошланади. Рюкзак, форма ва канселярияга талаб августда кўтарилади.
- 1-июн — Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни. Совға ўйинчоқларга талаб ошади.
- Куз охири ва қиш. Комбинезон, куртка, этик. Қишки партия октябргача омборда бўлиши керак.
- Декабр — Янги йил. Совға тўпламлари ва конструкторлар.
Қоидаси оддий: етказиб берувчидан олиш муддати + омборга топшириш + карточканинг шарҳ тўплаш вақти. Масалан, Хитойдан етказиш 45 кун, омборга қабул 7 кун, шарҳ тўплашга 14 кун керак бўлса, буюртмани чўққидан камида 66 кун олдин беринг.
Шарҳлар ва қайтаришлар
Ота-она шарҳда батафсил ёзади: ҳид, чок сифати, бўёқ тушиши, ўлчам. Салбий шарҳга тез ва аниқ жавоб беринг, «ҳаммаси сифатли» деган умумий гап эмас. Сабаб топилса, карточкани тузатинг. Шарҳ билан ишлаш тартиби шарҳлар ва рейтингни бошқариш мақоласида.
Қайтаришнинг асосий сабаблари болалар тоифасида одатда шулар:
- ўлчам мос келмади;
- сурат ва ҳақиқий ранг фарқ қилди;
- ёш нотўғри ёзилган, ўйинчоқ болага мураккаб ёки оддий чиқди;
- етказишда қадоқ шикастланган.
Uzum қўлланмасида болалар товарлари — таглик, ўйинчоқ, бутилка — «юмшоқ, мўрт» гуруҳида. Улар қутига ёки камида 80 микронли термопакетга солинади, ўйинчоқ пуфакли плёнка ва скотч ёки стреч плёнка билан ўралади, майда қисмлар маҳкамланади. Завод қадоғи бўлмаган ўртача юмшоқ ўйинчоқ устидан яна ўралади. Тўплам битта штрих-код билан ва «комплект сотилади» белгиси билан топширилади.
«Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Қонун ишлатилмаган сифатли ноозиқ-овқат товарини 10 кун ичида алмаштириш ҳуқуқини беради. Алоҳида рўйхатдаги товарлар бундан мустасно. Ҳар бир қайтариш сабабини ёзиб боринг, кейин сабабини йўқотиш тартиби marketplace'да қайтаришларни бошқариш мақоласида тушунтирилган.

Checklist: болалар товари партияси
- ☐ Ҳар бир SKU учун ТИФ ТН коди ва керакли ҳужжат тури аниқланган.
- ☐ Сертификат амал қилиш муддати партия сотилиб бўлгунча етади.
- ☐ Қадоқда давлат тилида ёрлиқ, ёш, ишлаб чиқарувчи ва импортёр бор.
- ☐ Карточка, қадоқ ва сертификатдаги ёш бир хил.
- ☐ Кийим ва поябзал учун сантиметрдаги ўлчам жадвали қўшилган.
- ☐ Майда қисм, батарея ва материал ҳақида маълумот ёзилган.
- ☐ Бола суратлари учун ота-она розилиги сақланган.
- ☐ Мавсум чўққисигача бўлган муддат ҳисобланган.
- ☐ Қадоқ мўрт товар қоидасига мос.
- ☐ Қайтариш сабаблари жадвали юритилади.
Хулоса
Болалар тоифасида хато қимматга тушади: ҳужжатсиз товар блокланади, нотўғри ёш ёки ўлчам қайтади, ота-онанинг салбий шарҳи узоқ туради. Шунинг учун тартиб шундай: ҳужжатни партия олишдан олдин аниқланг, карточкада ота-онанинг бешта саволига жавоб беринг, мавсумга буюртмани камида икки ой олдин беринг. Қолгани — ҳар ой қайтариш сабабларини кўриб, карточкани тузатиб бориш.
Кўп бериладиган саволлар
Ўйинчоқ учун сертификат керакми ёки декларатсия етадими?
Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 23-июлдаги 451-сон қарори билан тасдиқланган болалар ўйинчоқлари хавфсизлиги бўйича умумий техник регламентга кўра, ўйинчоқ мувофиқлиги сертификатлаш шаклида тасдиқланади. Бу 2026-йил октябр ҳолати. Регламентга 2026-йилда ҳам ўзгартиш киритилган, шунинг учун аниқ товарингиз бўйича амалдаги таҳрирни лех.узъда ва сертификатлаш органида текширинг.
Болалар кийимига қандай ҳужжат керак?
Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 30-январдаги 43-сон қарори иловасида болалар кийими мувофиқлик сертификати талаб қилинадиган бўлимда. Айрим трикотаж буюмлар эса, жумладан болалар ички кийими ва пайпоғи, декларатсия бўлимида. Илова 2026-йил 7-сентабрдаги 472-сон қарор билан ўзгартирилган, шунинг учун товарни ТИФ ТН коди бўйича амалдаги таҳрир билан солиштиринг.
Карточкада ёшни қандай кўрсатиш керак?
Uzum сотувчи қўлланмасида айрим тоифаларда номга вазифаси, жумладан жинси ва ёши қўшилади. Қўлланмадаги мисоллардан бири «...М ўлчам, 3 ёшдан» билан тугайди. Ўйинчоқ регламенти ҳам қадоқда минимал ёш ёки ёш пиктограммасини талаб қилади. Карточка ва қадоқдаги ёш бир хил бўлиши керак.
Харидор болалар товарини ёқмади деб қайтара оладими?
«Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Қонун сифатли ноозиқ-овқат товарини 10 кун ичида алмаштириш ҳуқуқини беради. Шарт: товар ишлатилмаган, товар кўриниши ва хоссалари сақланган бўлсин. Алоҳида рўйхатдаги товарлар алмаштирилмайди. Платформанинг ўз қайтариш қоидаси кенгроқ бўлиши мумкин, уни сотувчи кабинетида текширинг.
Болалар тоифасида ҳужжат ва карточка тартибини текшириб олмоқчимисиз?
Ассортиментингизни ҳужжатлар, ёш белгиси, ўлчам жадвали ва мавсум режаси бўйича бирга кўриб чиқиб, қаерда блокланиш ёки қайтариш хавфи борлигини аниқлаймиз.