Özbekistan'daki işletmelerde pazarlama nasıl işliyor
Ne kadar harcamalı, kimi işe almalı, neyi sonuç saymalı — cevap şirketin büyüklüğüne bağlı. 54 görüşmeye ve 157 bin şirketin vergi raporlarına dayanan 7 Qadam pazarlama merdiveni.
- 54derinlemesine görüşme: işletme sahipleri, CEO'lar, CMO'lar
- 157 binşirket, I-Hamkor 2025
- $93,2 milyartoplam gelir
- 16sektör
Şirketlerin çoğu altta, paranın çoğu üstte
Şirket sayısına göre pazar bir piramittir: geniş bir taban ve dar bir tepe. Gelire göre ise aynı piramit ters döner.
Kaynak: Lokals Marketing, I-Hamkor 2025 vergi raporlarına dayanarak. 157 414.
Tavanı sektör belirler
Cirosu $10 milyonun üzerindeki şirketlerin sektör gelirindeki payı. Sektörler üç türe ayrılır.
Pazar zaten paylaşılmış
Giriş bariyeri çok yüksek: sonucu sermaye, lisanslar ve devlet kaynaklarına erişim belirler.
- Havacılık
- 99,4%
- Telekom
- 91,8%
- Finans ve sigorta
- 79,9%
Pazar şu anda paylaşılıyor
Liderler var, ancak yanlarında çok sayıda orta ve küçük şirket bulunuyor. Kimin zirveye çıkacağı şimdi belirleniyor.
- Otomotiv ve bayiler
- 69%
- FMCG
- 60,7%
- Bilgi ve iletişim
- 58,4%
- İnşaat
- 54,6%
- Lojistik
- 53%
- Dağıtım
- 51,8%
- Turizm
- 51,3%
Pazar henüz paylaşılmamış
Gelir çok sayıda küçük şirkete dağılmış durumda. Pazarlama, birbirine benzeyen pek çok şirket arasında öne çıkmaya yardımcı olur.
- Perakende
- 43,5%
- Eğitim
- 42,9%
- B2B hizmetler
- 38,7%
- Gayrimenkul
- 38,2%
- Yiyecek-içecek hizmetleri
- 23,1%
- Klinikler
- 6,9%
Farklı işletmeler, aynı sorunlar
Pazarlamadan kim sorumlu
- İşletme sahibi — 65%
- Bir pazarlamacı veya direktör — 25%
- Ortaklaşa — 10%
Çoğu basamakta pazarlama tek bir kişiye, çoğunlukla işletme sahibine dayanır.
Bir pazarlama stratejisi var mı
- Hayır, taktiksel çalışıyorlar — 70%
- Kısmen — 20%
- Tam bir yıllık strateji — 10%
Şirketlerin çoğu planlamak yerine tepki veriyor: pazarlama satışlar düştüğünde devreye giriyor.
Pazarlama merdiveni
İşletme büyüdükçe pazarlama da değişir: kimin sorumlu olduğu, hangi metriğin ölçüldüğü, hangi araçların hangi bütçeyle kullanıldığı.
-
$100 binin altında
01Mikro işletmeSezgisel pazarlama$5 binin altındayıllık bütçe
-
$100 bin – 1 milyon
02KüçükManuel pazarlama$5–30 binyıllık bütçe
-
$1–5 milyon
03İstikrarlıDönemsel pazarlama$30–100 binyıllık bütçe
-
$5–10 milyon
04BüyüyenÖlçülebilir pazarlama$100–300 binyıllık bütçe
-
$10–50 milyon
05YapılanmışDüzenli pazarlama$300 bin – 1 milyonyıllık bütçe
-
$50–100 milyon
06SistemliStratejik pazarlama$1–3 milyonyıllık bütçe
-
$100 milyon+
07KurumsalKategori pazarlaması$3–10 milyonyıllık bütçe
İşletmeniz hangi basamakta?
Yıllık cironuzu seçin — basamağınızı, neyi ölçmeniz gerektiğini, hangi araçların ve hangi bütçenin tipik olduğunu görün. Uygun ajanslar da gösterilir.
Mikro işletme · Sezgisel pazarlama
- Kim sorumlu
- İşletme sahibi
- Ana metrik
- Gelir ve satış sayısı
- Araçlar
- Sosyal medya, tabela, ağızdan ağıza, pazar yerleri
- Tipik bütçe
- $5 binin altında yıllık
Bu basamaktaki tipik tuzakMüşteriler tesadüfen gelir: tanıdıklar, komşular, mesajlaşma uygulamasından ara sıra gelen bir sipariş.
Sonraki adım: 02 · Küçük — siparişleri kanala göre takip etmek ve reklamın kendini amorti edip etmediğini görmek.
Küçük · Manuel pazarlama
- Kim sorumlu
- İşletme sahibi ve ilk yardımcısı
- Ana metrik
- Kanala göre siparişler, reklamın geri dönüşü
- Araçlar
- Sosyal medya reklamları, kampanyalar, blogerler
- Tipik bütçe
- $5–30 bin yıllık
Bu basamaktaki tipik tuzakHer şeyi aynı anda denerler; işe yarayan şey tekrarlanamaz.
Sonraki adım: 03 · İstikrarlı — potansiyel müşteriler, maliyetleri ve satışa dönüşüm oranı.
İstikrarlı · Dönemsel pazarlama
- Kim sorumlu
- Kâğıt üzerinde bir pazarlama direktörü
- Ana metrik
- Potansiyel müşteriler, maliyetleri ve satışa dönüşüm
- Araçlar
- Performans reklamları, medya makaleleri, etkinlikler
- Tipik bütçe
- $30–100 bin yıllık
Bu basamaktaki tipik tuzakHer şeyi kuracak kişiyi beklerler. Arayış sürerken büyüme yavaşlar.
Sonraki adım: 04 · Büyüyen — yeni ve tekrar gelen müşterileri segmente göre ölçmek.
Büyüyen · Ölçülebilir pazarlama
- Kim sorumlu
- Bir pazarlama direktörü ve küçük bir ekip
- Ana metrik
- Segmente göre yeni ve tekrar gelen müşteriler
- Araçlar
- Açık hava reklamları, medya satın alma, ürün reklamları
- Tipik bütçe
- $100–300 bin yıllık
Bu basamaktaki tipik tuzakBir departman var ama yetkisi yok; her proje elle işletme sahibinden geçiyor.
Sonraki adım: 05 · Yapılanmış — yıllık plan, kâr marjı ve satın alma sıklığı.
Yapılanmış · Düzenli pazarlama
- Kim sorumlu
- Bir pazarlama direktörü ve rolleri belirli bir departman
- Ana metrik
- Yıllık plan, kâr marjı, satın alma sıklığı
- Araçlar
- Yılda 1–2 marka kampanyası, TV, müşteri tabanıyla çalışma
- Tipik bütçe
- $300 bin – 1 milyon yıllık
Bu basamaktaki tipik tuzakYıllık plan ilk acil lansmana kadar yaşar; günlük operasyonlar tekrar taktiğe çeker.
Sonraki adım: 06 · Sistemli — rakiplere göre konum ve dağıtım.
Sistemli · Stratejik pazarlama
- Kim sorumlu
- Birden fazla ürün grubu için bir departman
- Ana metrik
- Rakiplere göre konum, dağıtım
- Araçlar
- Ülke çapında çok kanallı kampanyalar, satış noktalarıyla çalışma
- Tipik bütçe
- $1–3 milyon yıllık
Bu basamaktaki tipik tuzakKampanyalar uluslararası markaları kopyalar, oysa büyüme hâlâ dağıtıma ve fiyata bağlıdır.
Sonraki adım: 07 · Kurumsal — pazar payı, bilinirlik ve ses payı.
Kurumsal · Kategori pazarlaması
- Kim sorumlu
- Büyük bir departman veya genel merkez
- Ana metrik
- Pazar payı, bilinirlik, ses payı
- Araçlar
- Entegre kampanyalar, sponsorluk, kategoriyi geliştirme
- Tipik bütçe
- $3–10 milyon yıllık
Bu basamaktaki tipik tuzakBaşka pazarlarda işe yarayan burada işe yaramaz.
Sonraki adım: en üst basamak: kategoriyi korumak ve büyütmek.
Bu bütçeye uygun ajanslar · asgari proje bütçesi $5 binin altında'a kadar
Bu bütçeye uygun ajanslar · asgari proje bütçesi $5–30 bin'a kadar
Bu bütçeye uygun ajanslar · asgari proje bütçesi $30–100 bin'a kadar
Bu bütçeye uygun ajanslar · asgari proje bütçesi $100–300 bin'a kadar
Bu bütçeye uygun ajanslar · asgari proje bütçesi $300 bin – 1 milyon'a kadar
Bu bütçeye uygun ajanslar · asgari proje bütçesi $1–3 milyon'a kadar
Bu bütçeye uygun ajanslar · asgari proje bütçesi $3–10 milyon'a kadar
Araştırma neyi gösterdi
- 01
Pazarlama sektöre değil, işletmenin büyüklüğüne bağlıdır.
Aynı büyüklükteki bir klinik, bir mağaza ve bir fabrika aynı sorunlarla karşılaşır.
- 02
Basamaklar atlanamaz.
Önce tekrar eden satışlar, sonra konumlandırma, sonra sistem, sonra ülke çapında bir marka.
- 03
Önce sonuca bakış değişir, sonra pazarlama.
Sonuç potansiyel müşteri olduğu sürece pazarlama potansiyel müşteri için çalışır. Sonuç pazar payı olduğunda görevler, ekip ve araçlar değişir.
- 04
İşletme ve pazarlama farklı hızlarda büyür.
Önden koşan pazarlama, şirketin henüz ulaşmadığı görevlere para harcar; geride kalan pazarlama ise kazanılanı sağlamlaştırmayı engeller.
- 05
Sektör pazarlamanın işleyişini değiştirmez, ama tavanı belirler.
Paylaşılmış pazarlarda üst sıralar dolu. FMCG, otomotiv ve inşaatta lider şu anda belirleniyor.
- 06
Darboğaz çoğunlukla işletme sahibidir.
İşletme sahibinin pazarlamaya bakışı değişmedikçe yeni bir pazarlamacı ya da daha büyük bir bütçe hiçbir şeyi değiştirmez.