Regress — sug'urta kompaniyasining jabrlanuvchiga to'lagan summani zarar uchun aybdor shaxsdan, masalan, mast holda yoki guvohnomasiz mashina haydagan haydovchidan undirib olish huquqi.
Regress qanday ishlaydi
OSAGO kabi javobgarlik sug'urtasida kompaniya aybdor haydovchi o'rniga jabrlanuvchiga zararni to'laydi. Odatda bu bilan masala yopiladi: aybdor polis sotib olgan, demak, uning javobgarligi sug'urtalangan. Ammo qonun va shartnomada sanab o'tilgan ayrim holatlarda kompaniya to'lagan pulini keyin aybdordan qaytarib talab qilish huquqiga ega bo'ladi. Bu regress deb ataladi.
Muhim jihat: jabrlanuvchi pulini baribir oladi. Regress jabrlanuvchiga emas, balki qoidani qo'pol buzgan aybdorga qaratilgan. Regressning maqsadi — qo'pol qoidabuzarlar keltirgan zararni qoidaga amal qiladigan haydovchilar to'laydigan mukofotlar hisobidan emas, balki aybdorning o'z hisobidan qoplash va uni o'z harakatlari uchun javob berishga majbur qilish.
Qachon regress qo'llanilishi mumkin
Aniq ro'yxat qonun va sug'urta qoidalarida belgilanadi, lekin odatda quyidagi holatlar kiradi:
- mast holda haydash yoki tibbiy ko'rikdan bo'yin tovlash;
- haydovchilik guvohnomasisiz haydash;
- zararni ataylab yetkazish;
- hodisa joyidan qochib ketish;
- polisda cheklangan haydovchilar ro'yxati bo'lsa, unga kiritilmagan shaxsning haydashi.
Misol
Shartli misol: Jasur mast holda mashina haydab, boshqa avtomobilga urilgan. Jabrlanuvchiga taxminan 20 mln so'mlik zarar yetgan. Jasurning OSAGO polisi bo'lgani uchun kompaniya jabrlanuvchiga to'lovni amalga oshiradi. Keyin esa kompaniya regress tartibida Jasurdan shu 20 mln so'mni qaytarishni talab qiladi. U ixtiyoriy to'lamasa, kompaniya sudga murojaat qiladi. Natijada polis Jasurni himoya qilmaydi — u zararni o'z cho'ntagidan qoplaydi.
Regress va subrogatsiya farqi
Ikkala tushuncha ham pulni aybdordan undirish bilan bog'liq, lekin ular har xil:
- Regress — kompaniya o'z mijoziga (polis egasiga yoki u ruxsat bergan haydovchiga) talab qo'yadi, chunki u jiddiy qoidabuzarlik qilgan. Odatda bu javobgarlik sug'urtasida uchraydi.
- Subrogatsiya — mulk sug'urtasida, masalan, KASKO bo'yicha kompaniya o'z mijoziga to'lab, keyin zarar yetkazgan begona shaxsdan yoki uning sug'urtachisidan pulni undiradi.
Kundalik nutqda ikkalasi ham ko'pincha "regress" deb ataladi.
Nimalarga e'tibor berish kerak
- OSAGO polisi sizni har qanday holatda himoya qiladi deb o'ylamang: qo'pol qoidabuzarlikda pul sizdan undiriladi.
- Polisda cheklangan haydovchilar ro'yxati bo'lsa, mashinangizni boshqaga berishdan oldin uni polisga kiriting.
- Hodisa joyini tark etmang, kerakli organlarni chaqiring.
- Regress talabi kelsa, summani tekshiring: u kompaniya haqiqatda to'lagan summadan oshmasligi kerak.
OSAGO narxi va shartlarini OSAGO kalkulyatorida hisoblang, OSAGO va KASKO farqi haqida esa alohida maqolamizda o'qing.
Ko'p beriladigan savollar
Regressda jabrlanuvchi pulini oladimi?
Ha. Kompaniya avval jabrlanuvchiga to'laydi, keyin pulni aybdordan talab qiladi. Regress jabrlanuvchining to'lov olishiga ta'sir qilmaydi.
Regress summasi qancha bo'lishi mumkin?
Odatda kompaniya jabrlanuvchiga haqiqatda to'lagan summa doirasida. Aniq tartib qonun va sug'urta qoidalarida belgilanadi.
Regress talabiga rozi bo'lmasam nima bo'ladi?
Kompaniya sudga murojaat qilishi mumkin. Agar talab asossiz deb hisoblasangiz, o'z dalillaringizni sudda taqdim etasiz.
KASKO bo'yicha regress bormi?
KASKOda kompaniya odatda zarar yetkazgan begona shaxsdan yoki uning sug'urtachisidan pul undiradi. Bu subrogatsiya deb ham ataladi.