Iznos (eskirish) — mulk yoki ehtiyot qismlar qiymatining yoshi va ishlatilishi tufayli kamayishi. Pul bilan to'lovda iznos ayirib tashlanishi mumkin: eski detal uchun yangisining to'liq narxi emas, eskirish chegirilgan summa to'lanadi.
Iznos qanday ishlaydi
Sug'urtaning asosiy tamoyili — zararni qoplash, boyitish emas (zararni qoplash tamoyili). Agar besh yillik mashinaning bamperi singan bo'lsa, u hodisagacha ham yangi emas edi. Shu sababli kompaniya ko'pincha yangi detal narxidan eskirish foizini ayiradi va qolgan summani to'laydi. Iznos foizi odatda transport yoki buyumning yoshi, yurgan masofasi va holatiga qarab, rasmiy metodika yoki polis qoidalari bo'yicha hisoblanadi.
Iznos qayerda uchraydi
- Avtosug'urtada — ehtiyot qismlar narxini hisoblashda, ayniqsa pul bilan to'lovda.
- Mulk sug'urtasida — mebel, texnika, ta'mir zarar ko'rganda, agar polis haqiqiy qiymat bo'yicha tuzilgan bo'lsa.
- To'liq yo'qotishda — mulkning hodisa kunidagi qiymati aniqlanganda.
Misol
Shartli misol: avtomobilning yangi eshigi va uni almashtirish 10 mln so'm turadi. Baholovchi detallar eskirishini 30% deb aniqladi. Agar polisda iznos chegiriladi deb yozilgan bo'lsa, ehtiyot qismlar uchun eskirish ayirilib, to'lov sezilarli kamroq bo'ladi — masalan, taxminan 7–8 mln so'm. Agar KASKO polisida "iznossiz" sharti bo'lsa yoki mashina servisda ta'mirlansa, yangi detal narxi to'liq qoplanishi mumkin.
OSAGO va KASKOda iznos
OSAGOda zarar rasmiy tartib va baholash qoidalari asosida hisoblanadi, iznos ham shu qoidalarga muvofiq hisobga olinadi. KASKOda esa hammasi polis shartlariga bog'liq: ba'zi kompaniyalar iznossiz to'lovni taklif qiladi, ba'zilari uni faqat birinchi yillar uchun beradi yoki qo'shimcha haq oladi.
Nimalarga e'tibor berish kerak
- KASKO olishdan oldin polisda "iznos hisobga olinadimi" degan bandni toping.
- Eski mashina uchun iznossiz variant qimmatroq bo'lishi mumkin — narx va foydani solishtiring.
- Baholash dalolatnomasida iznos foizi va uning hisob-kitobi ko'rsatilganini tekshiring.
- Iznos noto'g'ri hisoblangan deb o'ylasangiz, mustaqil baholash buyurtma qilish va pretenziya yuborish mumkin.
- Pul yoki servisda ta'mir — qaysi biri sizga foydaliroq ekanini oldindan hisoblang.
Ko'p uchraydigan xatolar
- Sug'urta har doim yangi detalning to'liq narxini to'laydi deb kutish.
- Iznos bandini o'qimasdan eng arzon KASKOni tanlash.
- Baholash natijasini tekshirmasdan imzolash.
To'lov olish jarayoni haqida batafsil — OSAGO bo'yicha to'lovni olish bosqichma-bosqich.
Iznos va "eskisi o'rniga yangi" farqi
Ba'zi mulk polislari "eskisi o'rniga yangi" yoki tiklash qiymati asosida tuziladi. Bunday holatda zarar ko'rgan buyum uchun xuddi shunday yangisini sotib olish narxi to'lanadi va iznos ayirilmaydi. Bu himoya yaxshiroq, lekin odatda qimmatroq turadi. Haqiqiy qiymat asosidagi polis arzonroq, biroq to'lovda eskirish chegiriladi. Qaysi biri sizga mos ekanini polis olishdan oldin hal qiling.
Ko'p beriladigan savollar
Iznos har doim ayiriladimi?
Yo'q. Bu polis shartlari va to'lov shakliga bog'liq: KASKOda iznossiz variant bo'lishi mumkin, servisda ta'mirlashda esa ko'pincha yangi detal to'liq qoplanadi.
Iznos qanday hisoblanadi?
Odatda transport yoki buyumning yoshi, yurgan masofasi va holatiga qarab, rasmiy metodika yoki kompaniya qoidalari bo'yicha.
Iznos hisobiga rozi bo'lmasam nima qilaman?
Mustaqil baholash o'tkazib, natija bilan kompaniyaga yozma pretenziya yuboring. Kelishilmasa, sudga murojaat qilish mumkin.