Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Тижорат таклифи ва нархни тақдим этиш: B2B мижозга КП тузилмаси, тарифлар, чегирма, тўлов шартлари ва «қиммат» эътирози

B2B тижорат таклифини қандай тузиш: КП блоклари, нархни сўмда ва ҚҚС билан кўрсатиш, 3 та тариф, чегирма ва тўлов шартлари, follow-уп ва checklist.

Тижорат таклифи ва нархни тақдим этиш: B2B мижозга КП тузилмаси, тарифлар, чегирма, тўлов шартлари ва «қиммат» эътирози

Қисқа жавоб: B2B тижорат таклифи (КП) — нархлар рўйхати эмас, мижоз билан бўлган суҳбатнинг ёзма хулосаси. Биринчи саҳифада мижознинг муаммоси, кутилган натижа, нарх ва кейинги қадам туради. Нарх сўмда, ҚҚС билан ёки ҚҚСсиз экани аниқ кўрсатилади. Битта нарх ўрнига учта пакет берилади. Чегирма фақат шарт эвазига, тўлов тартиби эса жадвал кўринишида ёзилади. Таклиф юборилишидан олдин қайта алоқа санаси келишиб олинади.

Кўп компанияда КП шундай тайёрланади: эски файл очилади, мижоз номи алмаштирилади, охирига нарх қўшилади. Кейин менежер бир ҳафта жавоб кутади. Мижоз эса файлни очиб, иккинчи саҳифада тўхтайди, чунки у ерда унинг вазияти ҳақида бир оғиз ҳам гап йўқ.

B2B маркетингда таклиф битимнинг энг нозик нуқтаси. Унга қадар сиз мижозни топгансиз, учрашгансиз, эҳтиёжни аниқлагансиз. Энди қарор сизсиз қабул қилинади: файл таъминотчидан директорга, директордан бош бухгалтерга ўтади. Бу мақолада шу файлни қандай ёзиш кўрилган: тузилма, нархни кўрсатиш, пакетлар, чегирма, тўлов шартлари, кафолат ва юборгандан кейинги иш.

КП қачон ёзилади ва ким уни ўқийди

Таклиф учрашув ёки батафсил суҳбатдан кейин ёзилади. Мижоз эҳтиёжи аниқланмаган бўлса, КП юборманг. «Таклифингизни ташлаб қўйинг» деган илтимосга жавобан ҳам аввал иккита савол беринг: нима учун керак ва қачон ҳал қилинади. Бу саволларни қандай бериш сотув скрипти ва эътирозлар билан ишлаш мақоласида ёзилган.

B2B'да таклифни одатда уч хил одам ўқийди:

  • Эга ёки директор — биринчи саҳифани: нима ўзгаради, қанча туради, қанча вақтда ўзини оқлайди.
  • Бош бухгалтер ёки молиячи — шартларни: тўлов тартиби, ҚҚС, ҳужжатлар, жавобгарлик.
  • Мутахассис ёки фойдаланувчи — иловани: техник тавсиф, муддатлар, ким нима қилади.

Шунинг учун таклиф уч қатламли бўлсин. Ҳар бир ўқувчи ўз қисмини сарлавҳа орқали топа олиши керак.

Тижорат таклифи тузилмаси: саккиз блок

  • 1. Сарлавҳа — Нима ёзилади: Мижоз номи ва натижа: «Омбор қабулини 2 кунга қисқартириш бўйича таклиф»; Хато варианти: «Тижорат таклифи»
  • 2. Вазият — Нима ёзилади: Мижознинг муаммоси унинг ўз сўзлари билан, учрашув ёзувларидан; Хато варианти: Компания тарихи
  • 3. Ечим — Нима ёзилади: Нима қилинади ва нима ўзгаради; Хато варианти: Маҳсулотнинг барча функсиялари
  • 4. Ҳисоб-китоб — Нима ёзилади: Тежаш ёки қўшимча даромаднинг шартли ҳисоби; Хато варианти: «Самарадорлик ошади»
  • 5. Нарх — Нима ёзилади: 3 та пакет, сўмда, ҚҚС кўрсатилган; Хато варианти: Битта умумий сумма
  • 6. Шартлар — Нима ёзилади: Тўлов, етказиш, кафолат, амал қилиш муддати; Хато варианти: «Келишилади»
  • 7. Исбот — Нима ёзилади: Синов, намуна, тавсия берувчи мижоз билан алоқа; Хато варианти: Умумий мақтов
  • 8. Кейинги қадам — Нима ёзилади: Сана, ким нима қилади; Хато варианти: «Саволлар бўлса, қўнғироқ қилинг»

Ҳисоб-китоб блокини уйдирма рақамлар билан тўлдирманг. Мижознинг ўз рақамларини олинг ва формулани кўрсатинг. Масалан: «Сиз ойига ўртача 40 та юк машинаси қабул қиласиз. Ҳар бирида 3 соат бекор туриш бўлса, ойига 120 соат. Таклиф шу вақтни қисқартиришга қаратилган». Мижоз ўз рақамини таниса, ҳисобга ишонади.

Шунингдек ўқинг Мижозлар базаси жим ётибдими? «Ухлаб қолган» лид ва мижозларни қайта фаоллаштириш Бизнес · 8 дақиқа

Таклифнинг амал қилиш муддатини ёзинг: масалан, 14 кун. Бу босим эмас. Нарх валюта курси, хомашё ва жамоа юкламасига боғлиқ, муддат буни очиқ айтади. Агар КПда барча муҳим шартлар бўлса, у ҳуқуқий жиҳатдан оферта деб қаралиши мумкин. Шунинг учун стандарт таклиф шаблонини бир марта юрист билан кўриб чиқинг.

Тошкентда том айвонида олтин соатда икки шерик тижорат таклифининг биринчи саҳифасини бирга ўқимоқда

Нархни қандай кўрсатиш: сўм, ҚҚС ва нималар киради

Нарх бўлимидаги ноаниқлик энг кўп қайта ёзишмага сабаб бўлади. Учта нарсани доим аниқ ёзинг.

Валюта. 2019-йил 22-октябрдаги «Валютани тартибга солиш тўғрисида»ги қонун (ЎРҚ-573) 9-моддасига кўра, Ўзбекистон ҳудудида товар, иш ва хизматлар нархи миллий валютада белгиланади, уларни чет эл валютаси ёки шартли бирликка боғлашга йўл қўйилмайди. «Нарх курсга қараб» деган ибора ички таклифда бўлмаслиги керак. Курс хавфини амал қилиш муддати ва шартномадаги нархни қайта кўриб чиқиш тартиби орқали бошқаринг.

ҚҚС. Солиқ кодексига кўра ҚҚСнинг умумий ставкаси 12 фоиз. Нарх ҚҚС биланми ёки ҚҚСсиз эканини ҳар қаторда ёки жадвал сарлавҳасида ёзинг. Мижоз ҚҚС тўловчиси бўлса, унга электрон ҳисоб-фактура (ЭСФ) керак бўлади — буни шартлар блокида эслатиб қўйинг. Солиқ режимингизга оид аниқ саволларни бухгалтер билан текширинг.

Таркиб. Нархга нима киради ва нима кирмайди: етказиш, ўрнатиш, ўқитиш, хизмат кўрсатиш, сарф материаллари. «Кирмайди» рўйхати ҳам «киради» рўйхатидек муҳим. Кейин чиқадиган қўшимча тўлов мижоз ишончини битта нарх ошишидан кўпроқ бузади.

Нархни битта суммага йиғиб қўйманг. Асосий қисмларга бўлинг: масалан, ускуна, ўрнатиш, биринчи йил хизмати. Мижоз қаерга пул кетаётганини кўрса, «қиммат» эътирози камроқ чиқади.

Нарх пакетлари: нега учта вариант

Битта нарх мижозга икки йўл қолдиради: «ҳа» ёки «йўқ». Учта пакет эса саволни «қайси бири?» га айлантиради. Бу манипулятсия эмас: турли мижознинг бюджети ва эҳтиёжи ҳақиқатан турлича.

  • Ким учун — Асосий: Синаб кўрмоқчи ёки бюджети чекланган; Тавсия этилган: Учрашувда айтилган эҳтиёжга тўлиқ мос; Кенгайтирилган: Тез натижа ва қўшимча хизмат керак бўлганлар
  • Таркиб — Асосий: Минимал ечим; Тавсия этилган: Асосий + муҳим қўшимчалар; Кенгайтирилган: Тавсия этилган + кенгайтирилган хизмат, тезлаштирилган муддат
  • Муддат — Асосий: Стандарт; Тавсия этилган: Стандарт; Кенгайтирилган: Қисқартирилган
  • Нарх — Асосий: Энг паст; Тавсия этилган: Ўртача; Кенгайтирилган: Энг юқори

Пакетларни тузишда учта қоида бор:

  1. Ўртадаги пакет мижознинг айтган эҳтиёжига мос бўлсин. Уни «тавсия этамиз» деб белгиланг ва нега айнан шу эканини бир жумлада изоҳланг.
  2. Пакетлар орасидаги фарқ нархда эмас, таркибда кўринсин. Ҳар қаторда нима қўшилишини аниқ ёзинг.
  3. Асосий пакет ҳақиқатан ишлайдиган бўлсин. Уни атайлаб яроқсиз қилсангиз, мижоз буни сезади ва қолган иккитасига ҳам ишонмайди.

Нархни муҳокама қилишда мижоз пакетдан бирор қисмни олиб ташлашни сўраса, бу яхши белги: у сотиб олишга тайёр, фақат бюджетга мослаштирмоқда. Нархни пасайтириш ўрнига таркибни қисқартиринг.

Ёруғ фотостудияда фотограф уч хил ўлчамдаги қутини бир қаторга териб, вариантларни солиштиришга тайёрламоқда

Чегирма ва тўлов шартлари

Чегирма сабаби бўлмаса, мижоз биринчи нарх сунъий оширилган деган хулосага келади. Шунинг учун чегирма доим бирор шарт эвазига берилади:

  • катта ҳажм ёки узоқ муддатли шартнома;
  • тўлиқ ёки катта қисмини олдиндан тўлаш;
  • белгиланган санагача қарор қабул қилиш;
  • мижознинг тавсия беришга ёки лойиҳани очиқ кўрсатишга розилиги.

Чегирма чегарасини олдиндан ёзиб қўйинг: менежер қанча бериши мумкин, қаердан бошлаб раҳбар тасдиқлайди. Акс ҳолда ҳар бир музокара нархни пастга тортади.

Тўлов шартларини жадвал билан кўрсатинг. Масалан, лойиҳа 60 млн сўм бўлса:

  • Аванс — Улуш: 30%; Сумма: 18 млн сўм; Қачон: Шартнома имзолангач
  • Оралиқ тўлов — Улуш: 40%; Сумма: 24 млн сўм; Қачон: Биринчи босқич топширилгач
  • Якуний тўлов — Улуш: 30%; Сумма: 18 млн сўм; Қачон: Далолатнома имзолангач

Мижоз кечиктирилган тўлов сўраса, уни нарх билан боғланг: кечикиш муддати узайгани сари чегирма қисқаради. Кечиктирилган тўловни қандай назорат қилиш ва лимит белгилаш дебиторлик қарзини назорат қилиш тизими мақоласида кўрилган.

Кафолат ва хавфни камайтириш

B2B мижоз пулни эмас, хавфни кўпроқ ўйлайди: «ишламаса, мен жавоб бераман». Таклифдаги кафолат блоки шу хавотирга жавоб беради. Уни умумий сўзлар билан эмас, аниқ шартлар билан ёзинг:

  • Синов босқичи. Кичик ҳажм ёки битта филиалда бошлаш, кейин кенгайтириш.
  • Натижа мезони. Иш қачон тугаган ҳисобланади — ўлчанадиган белги билан.
  • Хизмат муддати. Мурожаатга қанча вақтда жавоб берилади, кафолат неча ой.
  • Чиқиш шарти. Ҳамкорлик тўхтаса, мижоз нимани олади ва қандай тартибда.

Ваъда қила олмайдиган нарсани ёзманг. «Сотув икки баробар ошади» деган кафолат биринчи учрашувда ёқимли эшитилади, лекин бош бухгалтер уни ўқиганда бутун таклифга ишонч йўқолади.

«Қиммат» эътирозига таклиф ичида жавоб бериш

«Қиммат» кўпинча таклиф ўқилганда чиқади, сиз ёнингизда йўқсиз. Шунинг учун жавобни таклифнинг ўзига жойланг:

  1. Нархдан олдин натижа. Мижоз аввал ҳисоб-китобни, кейин нархни кўрсин.
  2. Таққослаш таянчи. Ҳозирги ҳолат қанчага тушяпти: бекор туриш, йўқотиш, қўлда иш.
  3. Арзон вариант. Асосий пакет «бюджет йўқ» деган жавобга тайёр ечим.
  4. Саволларга жавоб. Охирги саҳифада 3–4 та қисқа савол-жавоб: нега бу нарх, нима киради, қандай тўланади.

Агар мижоз бошқа етказиб берувчи таклифини кўрсатса, уни ёмонламанг. Иккала таклифни бир хил қаторлар бўйича солиштиринг: таркиб, муддат, кафолат, тўлов тартиби. Кўпинча фарқ шу қаторларда чиқади.

Хорижий харидорга таклиф ёзиш бошқача: валюта, Инкотермс, сертификатлар ва бошқа ҳужжатлар қўшилади. Бу йўналиш экспорт маркетинги мақоласида алоҳида кўрилган.

Юборгандан кейин: follow-уп тартиби

Таклиф юборилган кун — ишнинг ярми. Қолган ярми кейинги икки ҳафтада бўлади.

  1. Юборишдан олдин сана келишинг. Учрашув охирида: «Таклифни чоршанбагача юбораман, жума куни 15 дақиқа муҳокама қилсак бўладими?»
  2. Таклифни қисқа хат билан юборинг. Уч жумла: нима илова қилинган, қайси саҳифага эътибор бериш керак, келишилган сана.
  3. Қайта алоқада аниқ савол беринг. «Кўрдингизми?» ўрнига: «Тавсия этилган пакетдаги ўрнатиш муддати сизга мосми?»
  4. Ҳар алоқада янги фойда беринг. Ҳисобнинг аниқланган варианти, техник саволга жавоб, синов таклифи.
  5. Уч уринишдан кейин очиқ сўранг. «Лойиҳа ҳозир долзарб эмасми? Унда қачон қайта боғланай?»

Таклиф юборилган ҳар битимни CRM'да алоҳида босқичда юритинг: қачон юборилган, қайси пакет, кейинги алоқа санаси. Қайси каналдан келган мижозлар таклифни кўпроқ қабул қилишини кўриш учун манба ҳам ёзилсин — каналларни танлаш B2B лид генератсия мақоласида кўрилган.

Кўп учрайдиган хатолар

  • Таклиф компания ҳақида, мижоз ҳақида эмас. Биринчи саҳифада тарих, литсензиялар, жамоа сурати.
  • Нарх охирида яширинган. Директор уни топиш учун беш саҳифа варақлайди.
  • «Келишилади» деган шартлар. Бош бухгалтер саволлари билан таклиф бир ҳафтага тўхтайди.
  • Битта файл ҳаммага. Турли соҳадаги мижозга бир хил матн.
  • Чегирма биринчи хатдаёқ. Кейинги музокара учун ҳеч нарса қолмайди.
  • Кейинги қадам йўқ. Таклиф «саволлар бўлса, мурожаат қилинг» билан тугайди.

Checklist: юборишдан олдин 10 та текширув

  • ☐ Сарлавҳада мижоз номи ва кутилган натижа бор
  • ☐ Биринчи саҳифада муаммо, натижа, нарх ва кейинги қадам бор
  • ☐ Мижознинг муаммоси унинг ўз сўзлари билан ёзилган
  • ☐ Ҳисоб-китоб мижознинг рақамлари ва очиқ формула асосида
  • ☐ Нарх сўмда, ҚҚС билан ёки ҚҚСсиз экани кўрсатилган
  • ☐ Нархга нима киради ва нима кирмайди — иккала рўйхат бор
  • ☐ Учта пакет, ўртадагиси тавсия этилган ва изоҳланган
  • ☐ Тўлов босқичлари жадвалда, чегирма шарти ёзилган
  • ☐ Таклифнинг амал қилиш муддати кўрсатилган
  • ☐ Қайта алоқа санаси мижоз билан келишилган

Хулоса

Яхши тижорат таклифи мижозга қарор қабул қилишни осонлаштиради. У сизсиз ўқилганда ҳам тушунарли: муаммо, натижа, нарх ва кейинги қадам биринчи саҳифада, шартлар аниқ, вариантлар солиштириб бўладиган. Нарх сабаб билан, чегирма шарт билан берилади.

Бугун бошлаш учун охирги учта юборган таклифингизни олинг ва checklist бўйича текширинг. Қайси банд кўпроқ бўш қолганини белгиланг. Кейинги таклиф шу банддан бошлаб қайта ёзилади.

Кўп бериладиган саволлар

Тижорат таклифи неча саҳифа бўлиши керак?

Асосий қисми 2–4 саҳифа бўлсин: биринчи саҳифада муаммо, натижа, нарх ва кейинги қадам. Техник тавсиф, ҳисоб-китоб жадвали ва шартнома лойиҳаси алоҳида иловага чиқарилади. Директор биринчи саҳифани, мутахассислар иловани ўқийди.

Нархни долларда ёзса бўладими?

Ўзбекистон ичидаги сотув учун йўқ. «Валютани тартибга солиш тўғрисида»ги қонуннинг 9-моддасига кўра, нархлар миллий валютада белгиланади ва уларни чет эл валютаси ёки шартли бирликка боғлашга йўл қўйилмайди. Экспорт шартномалари учун алоҳида қоидалар бор, уларни юрист билан текширинг.

Нечта нарх варианти таклиф қилиш керак?

Кўпинча учта: асосий, тавсия этилган ва кенгайтирилган. Иккита вариант танловни қийинлаштирмайди, лекин солиштириш учун етарли таянч бермайди. Тўрт ва ундан кўп вариант эса қарорни секинлаштиради.

Таклиф юборилгандан кейин қачон қайта боғланиш керак?

Қайта алоқа санасини таклифни юборишдан олдин, учрашувда келишиб олинг. Одатда бу 2–3 иш куни. Боғланганда «кўрдингизми?» деб сўраманг, таклифдаги битта аниқ саволга қайтинг.

Тижорат таклифингизни бирга кўриб чиқамизми?

Охирги юборган 2–3 та таклифингизни хотиржам кўриб чиқамиз ва тузилма, нарх вариантлари ёки шартларнинг қайси қисмини биринчи навбатда кучайтириш кераклигини бирга аниқлаймиз.

Таклифни муҳокама қилиш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.