Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Сотув бўлимини нолдан қуриш: роллар, ёллаш тартиби, режа, мотиватсия ва РОП қачон керак

Сотув бўлимини нолдан қандай қуриш: роллар, менежерларни ёллаш тартиби, сотув режасини ҳисоблаш, мотиватсия схемаси, кундалик ритм ва РОП қачон керак.

Сотув бўлимини нолдан қуриш: роллар, ёллаш тартиби, режа, мотиватсия ва РОП қачон керак

Қисқа жавоб: Сотув бўлими одамлардан эмас, тартибдан бошланади. Аввал эга ўзи сотиб, жараённи ёзади. Кейин роллар ажратилади, икки менежер ёлланади, режа лидлар сони ва конверсиядан ҳисобланади. Мотиватсия оклад, фоиз ва интизом бонусидан иборат бўлади. Ҳар куни қисқа планёрка, ҳар ҳафта таҳлил ва CRM'да қатъий қоидалар бўлади. Бўлим раҳбари (РОП) одатда 4–5 менежердан кейин керак бўлади.

Кўп бизнесда сотув бўлими шундай пайдо бўлади: эга чарчайди, битта менежер олади ва "сот" дейди. Бир неча ойдан кейин натижа йўқ, менежер кетади, ҳаммаси қайтадан бошланади. Сабаб одатда одамда эмас. Сабаб — роллар, режа ва стандартлар йўқлигида.

Сотув бўлими бизнес учун маркетинг тизимининг охирги бўғини. Маркетинг лид олиб келади, бўлим эса уни пулга айлантиради. Бу мақолада бўлимнинг ўзини қуриш кўрилган: ким нима қилади, кимни қачон ёллаш керак, режа ва мотиватсия қандай ҳисобланади, кундалик ритм қандай бўлади.

Сотув бўлими қачон керак бўлади

Бўлим кераклигини бир неча белги кўрсатади:

  • Эга кунининг ярмини мижозлар билан гаплашишга сарфлайди.
  • Лидлар келади, лекин уларнинг бир қисмига ҳеч ким жавоб бермайди.
  • Келаси ой қанча сотув бўлишини ҳеч ким айта олмайди.
  • Битта "юлдуз" сотувчи бор ва у кетса, сотув тўхтайди.

Агар шулардан иккитаси тўғри келса, тизим керак. Фақат битта қоида бор: бўлимни эга ўзи сотиб кўрмаган маҳсулот учун қурманг. Аввал ўзингиз 20–30 та битим ёпинг ва ёзиб боринг. Мижоз қаердан келди, нима сўради, нимадан чўчиди, қайси гапдан кейин рози бўлди. Шу ёзувлар кейин стандартларнинг асоси бўлади.

Роллар: ким нима қилади

Кичик бизнесда битта одам ҳамма ишни қилади. Лекин ролларни бошидан ажратиб ёзиш керак. Шунда бўлим ўсганда кимни олиш кераклиги аниқ бўлади.

Шунингдек ўқинг Мижозлар базаси жим ётибдими? «Ухлаб қолган» лид ва мижозларни қайта фаоллаштириш Бизнес · 8 дақиқа
  • Лид қабул қилувчи — Вазифаси: Мурожаатга тез жавоб, эҳтиёжни аниқлаш, учрашув ёки қўнғироққа ёзиш; Натижа кўрсаткичи: Жавоб вақти, сараланган лидлар сони
  • Сотув менежери — Вазифаси: Учрашув, таклиф, музокара, битимни ёпиш; Натижа кўрсаткичи: Тушум, конверсия, ўртача чек
  • Мижоз менежери — Вазифаси: Тайёр мижозлар билан ишлаш, қайта сотув; Натижа кўрсаткичи: Қайта харидлар, мижозни ушлаб қолиш
  • Сотув бўлими раҳбари (РОП) — Вазифаси: Режа, ўқитиш, назорат, кундалик ритм; Натижа кўрсаткичи: Бўлим режасининг бажарилиши
  • CRM масъули — Вазифаси: Созламалар, ҳисоботлар, маълумот тозалиги; Натижа кўрсаткичи: Ҳисоботлар ўз вақтида ва тўғри

Бошида битта менежер лидни ҳам қабул қилади, битимни ҳам ёпади. Бу нормал. Лекин лидлар кўпайиб, менежер янги мурожаатларга улгурмай қолса, биринчи бўлиб лид қабул қилиш ролини ажратинг. Бу иш қандай тартибда бўлиши лидларга ишлов бериш тизими мақоласида ёзилган.

Ёллаш тартиби: кимни ва қачон олиш керак

Сотув бўлимини қуришда ёллаш кетма-кетлиги муҳим. Тахминий тартиб:

  1. Эга сотади ва ёзади. Жараён, саволлар, эътирозлар ва нарх шартлари қоғозда пайдо бўлади.
  2. Икки менежер бирданига. Биттаси эмас, иккитаси. Улар бир хил лидлар билан ишлайди ва натижаларини солиштириш мумкин бўлади. Бири кетса, сотув тўхтамайди.
  3. Учинчи ва тўртинчи менежер. Биринчи иккитаси режани 2–3 ой барқарор бажаргандан кейин.
  4. Лид қабул қилувчи ёки мижоз менежери. Қайси жой тор бўлса, ўша рол ажратилади.
  5. РОП. Одатда 4–5 менежердан кейин.

Сотув менежери суҳбатида резюме эмас, амалий синов кўпроқ гапиради. Номзодга маҳсулотингиз ҳақида қисқа материал беринг ва 15 дақиқалик ролли ўйин ўтказинг. У савол берадими, тинглайдими, кейинги қадамни белгилайдими — шу кўринади. Муҳим ходимларни қандай танлаш ҳақида умумий тартиб муҳим ходимларни ёллаш мақоласида бор.

Янги менежер биринчи ҳафтада сотмайди, ўрганади. Тажрибали одамнинг суҳбатларини тинглайди, маҳсулот бўйича тест топширади, скриптни овоз чиқариб машқ қилади. Иккинчи ҳафтадан оддий лидларни олади.

Янги турар-жой мажмуасининг намунавий квартирасида тажрибали сотувчи оилага дераза ортидаги ҳовлини кўрсатмоқда, янги ишга олинган йигит унинг гапларини ёзиб олмоқда

Сотув режаси: рақамдан орқага ҳисоблаш

Режа "ўтган ойдан 20 фоиз кўп" деган истак билан эмас, воронкадан орқага ҳисобланади. Масалан:

  • Ойлик тушум мақсади — 300 000 000 сўм.
  • Ўртача чек — 5 000 000 сўм. Демак, 60 та битим керак.
  • Лид → битим конверсияси 12 фоиз бўлса, 500 та лид керак.
  • Битта менежер ойига сифатли ишлай оладиган лид сони, масалан, 200 та. 500 / 200 = 2,5, яъни 3 та менежер керак.

Ҳар бир менежернинг шахсий режаси — 20 та битим ёки 100 000 000 сўм. Рақамлар шартли. Ўз конверсиянгиз ва ўртача чекингизни CRM'дан олинг. Босқичлар ва конверсияни қандай ўлчаш сотув воронкасини қуриш мақоласида тушунтирилган.

Бу ҳисоб икки нарсани кўрсатади. Биринчиси — маркетинг қанча лид олиб келиши керак. Иккинчиси — менежерлар сони лид оқимига мосми. Лид 500 та-ю менежер битта бўлса, лидларнинг ярми барибир йўқолади.

Мотиватсия схемаси: оклад, фоиз ва интизом

Яхши схема учта қисмдан иборат:

  • Оклад. Барқарорлик беради. Менежер биринчи ойларда ҳам яшай олиши керак.
  • Фоиз. Режа бажарилишига боғлиқ. Режага қанча яқин бўлса, ставка шунча юқори.
  • Интизом бонуси. CRM тўлиқ юритилгани, жавоб вақти ва вазифалар учун. Бу сотувни эмас, тартибни рағбатлантиради.

Шартли мисол. Оклад — 4 000 000 сўм. Режанинг 70 фоизигача фоиз йўқ. Режа 70 фоиздан ошса — режагача бўлган бутун тушумдан 3 фоиз. Режадан ошган қисмига — 5 фоиз. Интизом бонуси — 1 000 000 сўм.

Менежер режаси 100 000 000 сўм, у 120 000 000 сўм сотди. Ҳисоб: 100 000 000 дан 3 фоиз — 3 000 000 сўм. Ортиқча 20 000 000 дан 5 фоиз — 1 000 000 сўм. Жами: 4 000 000 + 3 000 000 + 1 000 000 + 1 000 000 = 9 000 000 сўм.

Икки қоида бор. Фоиз фақат тўланган пул бўйича ҳисобланади, имзоланган шартнома бўйича эмас. Менежер чегирма бера олса, фоизни тушумдан эмас, маржадан ҳисобланг, акс ҳолда у нархни тушириб режа бажаради. Схема ички ҳужжатда ёзилади ва меҳнат шартномаси билан мувофиқлаштирилади, буни юрист билан текширинг. Пул бўлмаган рағбатлар ва умумий тамойиллар ходимларни мотиватсия қилиш тизими мақоласида бор.

Стандартлар: сотув китоби

Янги менежер ҳар сафар бошқа гапирса, натижа тасодифий бўлади. Шунинг учун бўлимда "сотув китоби" бўлиши керак. Бу битта папка ёки ҳужжат:

  • маҳсулот бўйича қисқа маълумот ва нархлар;
  • идеал мижоз тавсифи;
  • биринчи қўнғироқ ва учрашув скриптлари;
  • тез-тез чиқадиган эътирозлар ва уларга жавоблар;
  • тижорат таклифи шаблони;
  • CRM қоидалари: статуслар, мажбурий майдонлар, вазифалар.

Скрипт менежерни роботга айлантирмайди. У суҳбатнинг скелети: қайси тартибда нима сўраш ва қайси қадам билан якунлаш керак. Скрипт ва эътирозлар бўлимини қандай ёзиш сотув скриптлари ва эътирозлар билан ишлаш мақоласида кўрсатилган.

Сотув китобини ҳар ой янгиланг. Янги эътироз чиқди — жавобини ёзинг. Янги маҳсулот чиқди — унинг бўлимини қўшинг.

Кундалик ва ҳафталик ритм

Бўлим ритм билан ишлайди. Ритм бўлмаса, назорат раҳбарнинг кайфиятига боғлиқ бўлиб қолади.

  • Ҳар куни эрталаб — Нима бўлади: Планёрка: кеча нима бўлди, бугун қайси битимлар; Давомийлиги: 15 дақиқа
  • Ҳар куни кечқурун — Нима бўлади: Ҳар ким ўз CRM'ини ёпади: статуслар, вазифалар; Давомийлиги: 10–15 дақиқа
  • Ҳар ҳафта — Нима бўлади: Ҳар менежер билан яккама-якка: рақамлар ва 2–3 та суҳбат ёзуви таҳлили; Давомийлиги: 30 дақиқа
  • Ҳар ҳафта — Нима бўлади: Бўлим йиғилиши: режа бажарилиши, воронкадаги тор жой; Давомийлиги: 45 дақиқа
  • Ҳар ой — Нима бўлади: Якунлар, кейинги ой режаси, сотув китобини янгилаш; Давомийлиги: 1–2 соат

Эрталабки планёрка ҳисобот эмас. Унда учта савол бор: кеча нима ёпилди, бугун қайси битимлар ҳал бўлади, кимга ёрдам керак.

Кондитсионер компанияси ҳовлисида сотув бўлими раҳбари эрталаб сервис фургонлари ёнида менежерлар билан тик туриб қисқа йиғилиш ўтказмоқда

CRM интизоми: битим CRM'да бўлмаса, у йўқ

Сотув бўлими CRM'сиз ўлчанмайди, ўлчанмаган нарса эса бошқарилмайди. Учта қоида етарли:

  1. Ҳар бир лид ва битим CRM'да. Менежернинг телефонидаги ёки дафтаридаги мижоз компанияга тегишли эмас.
  2. Вазифасиз очиқ битим йўқ. Ҳар бир битимда санаси қўйилган кейинги қадам бор.
  3. Фоиз CRM маълумотидан ҳисобланади. CRM'да йўқ битим учун фоиз йўқ. Бу қоида интизомни тезроқ ўрнатади.

Раҳбар ҳар куни муддати ўтган вазифаларни ва узоқ вақт бир босқичда турган битимларни кўради. Бу 10 дақиқа олади ва бўлимдаги муаммони сотувлар тушиб кетишидан олдин кўрсатади.

РОП ролини қачон киритиш керак

Сотув бўлими раҳбари кераклигини бир неча белги кўрсатади:

  • менежерлар 4–5 тага етди;
  • эга кунига 2–3 соатини менежерларни назорат қилишга сарфлайди;
  • янги менежерларни ўқитишга ҳеч кимнинг вақти йўқ;
  • режа бажарилмайди ва сабабини ҳеч ким билмайди.

РОПЪни ичкаридан кўтариш ёки ташқаридан олиш мумкин. Энг яхши сотувчи ҳар доим ҳам яхши раҳбар бўлмайди. У ўзи сотишни яхши кўради, бошқаларни ўқитишга сабри етмаслиги мумкин. Танлашда сотув натижасидан ташқари бошқаларни ўқита олиши ва тартибни ушлаб тура олишига қаранг.

РОПЪнинг шахсий сотув режаси бўлса, у кичик бўлсин. Акс ҳолда у бўлимни эмас, ўз мижозларини бошқаради. Унинг мотиватсияси бўлим режасининг бажарилишига боғлансин.

Ўз-ўзини текшириш: 8 бандлик checklist

  • ☐ Эга сотув жараёнини ёзиб чиққан
  • ☐ Роллар ва ҳар бирининг кўрсаткичи ёзилган
  • ☐ Камида икки менежер бир хил шароитда ишлайди
  • ☐ Режа лидлар сони ва конверсиядан ҳисобланган
  • ☐ Мотиватсия схемаси ёзма ва ҳар бир менежер уни тушунади
  • ☐ Сотув китоби бор ва охирги ойда янгиланган
  • ☐ Ҳар куни планёрка, ҳар ҳафта яккама-якка суҳбат бўлади
  • ☐ Фоиз фақат CRM маълумоти ва тўланган пул бўйича ҳисобланади

Хулоса

Сотув бўлими кучли одамларни топишдан эмас, улар ишлайдиган тартибни қуришдан бошланади. Ёзилган жараён, аниқ роллар, ҳисобланган режа, тушунарли мотиватсия ва ҳар кунги ритм бўлса, оддий менежер ҳам барқарор натижа беради. Бундай тартиб бўлмаса, энг кучли сотувчи ҳам кўпинча бир неча ойда кетади.

Бугун бошлаш учун охирги ойдаги битимларингизни олинг ва учта рақамни ҳисобланг: лидлар сони, лид → битим конверсияси ва ўртача чек. Режанинг ва менежерлар сонининг ҳисоби шу рақамлардан бошланади.

Кўп бериладиган саволлар

Биринчи сотув менежерини қачон ёллаш керак?

Эга ўзи сотиб, жараённи қоғозга туширгандан кейин. Камида мижоз қаердан келиши, қандай саволлар бериши, қайси эътирозлар чиқиши ва битим неча босқичда ёпилиши ёзилган бўлсин. Шунда янги одамга тайёр йўл берилади, у эса жараённи нолдан ўйлаб топмайди.

Битта менежер билан бошласа бўладими?

Бўлади, лекин хавфли. Битта менежер натижасини солиштирадиган ҳеч ким йўқ: паст натижа одамданми ёки лидларданми, билиб бўлмайди. У кетса, сотув тўхтайди. Имкон бўлса, бирданига икки менежер билан бошланг.

Сотув менежерига фақат фоиз тўласа бўладими?

Одатда йўқ. Фақат фоиз кучли одамни ушлаб турмайди, кучсиз одам эса CRM ва стандартларга эътибор бермай қўяди. Кўп ишлатиладиган схема: оклад, режа бажарилишига боғлиқ фоиз ва интизом учун кичик бонус. Шартлар ички ҳужжатда ёзилиб, меҳнат шартномаси билан мувофиқлаштирилган бўлиши керак.

Сотув бўлими раҳбари (РОП) қачон керак бўлади?

Одатда менежерлар 4–5 тага етганда ёки эга кунига бир неча соатини менежерларни назорат қилишга сарфлай бошлаганда. РОП сотувчи эмас, бўлимни бошқаради: режа, ўқитиш, CRM назорати ва кундалик ритм унинг иши.

Сотув бўлимингизни бирга кўриб чиқамизми?

Роллар, режа, мотиватсия схемаси ва CRM'даги рақамларингизни хотиржам кўриб чиқамиз ва қайси жойдан бошлаш кераклигини бирга аниқлаймиз.

Сотув бўлимини муҳокама қилиш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.