Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Сотув воронкасини қуриш: босқичлар, конверсияни ўлчаш ва тор жойни топиш

Сотув воронкасини қандай қуриш керак: босқичлар ва чиқиш шартлари, конверсияни ўлчаш, тор жойни топиш ва Instagram, Telegram, қўнғироқ мисолида.

Сотув воронкасини қуриш: босқичлар, конверсияни ўлчаш ва тор жойни топиш

Сотув воронкаси — бу чиройли чизма эмас, мижоз мурожаатдан тўловгача ўтадиган аниқ босқичлар тизими. Ҳар бир босқичнинг кириш ва чиқиш шарти, масъул одами ва муддати бўлади. Шунда ҳар ой битта жадвалга қараб, қаерда нечта одам тушиб қолаётганини кўрасиз. Воронкасиз бизнес сотувни тахмин билан бошқаради: "бу ой лид кам келди", "менежерлар суст ишлади".

Воронка бизнес учун маркетинг тизимининг марказий бўғини. Реклама уни тўлдиради, сотув бўлими ундан ўтказади, аналитика эса уни ўлчайди. Қуйида воронкани нолдан қуриш тартиби, реал шароитга яқин мисол ва тор жойни топиш усули.

Воронка мижоз йўлидан бошланади, CRM шаблонидан эмас

Кўп компания воронкани CRM'даги стандарт статуслардан бошлайди: "Янги", "Жараёнда", "Муваффақиятли". Бундай статуслар ҳеч нарсани ўлчамайди. "Жараёнда" деган статус ичида ҳали жавоб берилмаган мижоз ҳам, аванс тўлашга тайёр мижоз ҳам туради.

Тўғри йўл — охирги 15–20 та тўлаган мижозни олиш ва уларнинг йўлини қадамма-қадам тиклаш. Қаердан билишди? Биринчи марта қаерга ёзишди? Қачон телефон рақамини беришди? Учрашув бўлдими? Нархни қачон эшитишди? Неча кундан кейин тўлашди?

Ўзбекистондаги кўп бизнесларда бу йўл тахминан бир хил кўринади. Мижоз Instagram'да реклама ёки постни кўради. Direct'га "Нархи қанча?" деб ёзади ёки Telegram ботга ариза қолдиради. Кейин ҳал қилувчи қадам — телефон суҳбати. Ундан кейин учрашув, ўлчов ёки намуна кўриш. Охирида аванс ёки тўлиқ тўлов: нақд, карта ёки тўлов иловаси орқали.

Бу йўлни ёзганингизда битта нарса аён бўлади: чатдаги ёзишма ва телефон суҳбати — икки алоҳида босқич. Direct'да нарх сўраган одам ҳали лид эмас. У телефон рақамини бериб, гаплашишга рози бўлгандагина сотув бошланади.

Воронкани қуриш: 5 қадам

1-қадам. Босқичларни мижознинг ҳаракати билан номланг. "Қизиқди" ёки "Иссиқ мижоз" — бу менежернинг тахмини. "Рақам қолдирди", "Ўлчовга ёзилди", "Аванс тўлади" — бу текширса бўладиган факт. Ҳар бир босқич мижоз нимадир қилгани билан тугаши керак.

Шунингдек ўқинг Мижозлар базаси жим ётибдими? «Ухлаб қолган» лид ва мижозларни қайта фаоллаштириш Бизнес · 8 дақиқа

2-қадам. Ҳар бир босқичга чиқиш шартини ёзинг. Битим кейинги босқичга қачон ўтади? Масалан, "Ўлчовга ёзилди" учун сана, вақт ва манзил келишилган бўлиши шарт. Шарт бўлмаса, ҳар бир менежер статусни ўзича ўзгартиради ва рақамлар солиштириб бўлмай қолади.

3-қадам. Масъул ва муддатни белгиланг. Ким битимни бу босқичдан олиб чиқади ва қанча вақтда? Муддат ўтиб кетган битимлар алоҳида кўриниши керак.

4-қадам. CRM статусларини шу босқичларга мосланг. Барча каналлар — Direct, Telegram, телефон, сайт — битта воронкага тушади. Ҳар бир лидда манба ёзилади. Бу қисмни техник жиҳатдан қандай ташкил қилиш лидларга ишлов бериш ва CRM мақоласида батафсил кўрилган.

5-қадам. Йўқотиш сабаблари рўйхатини тузинг. Битим ёпилганда "Сотилмади" деб қўйиш етарли эмас. 5–7 та тайёр сабаб бўлсин: қиммат, муддат тўғри келмади, бошқа жойдан олди, алоқага чиқмади, мақсадли эмас. Бу майдон мажбурий бўлиши керак.

Натижада қоғозда шундай жадвал пайдо бўлади:

  • Мурожаат — Чиқиш шарти: Лид CRM'да, манбаси ёзилган; Масъул: Администратор; Муддат: Дарҳол
  • Гаплашилди — Чиқиш шарти: Телефонда суҳбат бўлди, эҳтиёж ёзилди; Масъул: Менежер; Муддат: 1 соат ичида
  • Ўлчовга ёзилди — Чиқиш шарти: Сана, вақт ва манзил келишилди; Масъул: Менежер; Муддат: 2 кун ичида
  • Ўлчов ва смета — Чиқиш шарти: Ўлчов ўтказилди, смета юборилди; Масъул: Ўлчовчи; Муддат: 3 кун ичида
  • Аванс — Чиқиш шарти: Аванс тўланди; Масъул: Менежер; Муддат: 7 кун ичида

Амалий мисол: пластик ром ўрнатувчи компания

Қуйидаги рақамлар шартли: бу реал компания маълумоти эмас, тушунтириш учун ҳисоб-китоб. Тошкентдаги пластик дераза ва эшик ўрнатувчи компания ойига рекламага 12 000 000 сўм сарфлайди. Мурожаатлар Instagram Direct, Telegram бот ва телефон орқали келади.

  • Мурожаат — Сони: 400; Олдинги босқичдан ўтиш: —
  • Гаплашилди — Сони: 260; Олдинги босқичдан ўтиш: 65%
  • Ўлчовга ёзилди — Сони: 104; Олдинги босқичдан ўтиш: 40%
  • Ўлчов ўтказилди — Сони: 80; Олдинги босқичдан ўтиш: 77%
  • Аванс тўланди — Сони: 20; Олдинги босқичдан ўтиш: 25%

Мурожаатдан авансгача умумий конверсия — 5%. Битта мижоз реклама бўйича 600 000 сўмга тушади. Бу рақам яхшими ёки ёмонми, буюртмадан қоладиган фойдага боғлиқ. Буни қандай солиштириш CAC ва ЛТВ ҳисоби мақоласида кўрсатилган.

Жадвалнинг ўзи ҳали жавоб бермайди. У фақат савол беради: қайси босқични тузатиш кўпроқ фойда келтиради?

Ўлчовчи эски дераза ромини рулетка билан ўлчамоқда, уй бекаси телефонда намуна кўрсатяпти

Конверсияни тўғри ўлчаш

Воронка билан ишлашда учта кўрсаткич керак.

Босқичдан босқичга конверсия. Кейинги босқичга ўтганлар сони ÷ шу босқичга кирганлар сони. Бу рақам қайси жойда йўқотиш кўплигини кўрсатади.

Умумий конверсия. Тўлаганлар ÷ барча мурожаатлар. Бу рақам реклама бюджетини режалаштириш учун керак.

Босқичда ўтган вақт. Битим бир босқичда ўртача неча кун туради. Конверсия ўзгармаса ҳам, вақт чўзилса, пул кечроқ тушади ва мижоз совийди.

Учта қоида рақамларни ишончли қилади:

  • Когорта бўйича ҳисобланг. Сентябрда келган лидларни алоҳида гуруҳ қилинг ва уларнинг тақдирини кузатинг. Сентябр лидларини сентябр тўловлари билан солиштирсангиз, август лидларининг тўловлари ҳам аралашиб кетади.
  • Босқични ўтказиб юборманг. Мижоз ўлчовсиз дарҳол аванс тўласа ҳам, CRM'да у оралиқ босқичлардан ўтган бўлиши керак. Акс ҳолда конверсиялар сакраб кетади.
  • Кичик сонлардан хулоса чиқарманг. Ҳафтасига 10 та битим бўлса, 30% ва 40% ўртасидаги фарқ тасодиф бўлиши мумкин. Камида бир ойлик маълумотга қаранг.

Тор жойни қандай топиш керак

Воронка кўпайтма каби ишлайди. Қайси босқичда бўлмасин, конверсияни ўз даражасидан 10% оширсангиз (масалан, 40% дан 44% га), якуний тўловлар ҳам 10% кўпаяди. Демак, савол "қайси босқичда фоиз паст" эмас. Савол бошқача: қаерда ўсиш учун энг катта имконият бор ва уни қаерда энг арзон йўл билан олиш мумкин?

Бундай имкониятни топишнинг учта амалий усули бор.

1. Менежерларни солиштиринг. Шу мисолда 260 та суҳбатни икки менежер тенг бўлиб олган. Биринчиси суҳбатларнинг 50 фоизини ўлчовга ёзади, иккинчиси — 30 фоизини. Ўртача 40% шундан чиқади. Агар иккинчи менежер 45 фоизга чиқса, ўлчовга ёзилганлар 104 тадан 123 тага ошади. Бошқа конверсиялар ўзгармаса, аванслар 20 тадан 24 тага етади. Битта мижозни жалб қилиш нархи эса 12 000 000 ÷ 24 = 500 000 сўмга тушади. Реклама бюджети ўзгармайди. Бу ерда ечим — кучли менежернинг суҳбатини ёзиб олиш ва скриптга айлантириш.

2. Сиғимни текширинг. "Ўлчовга ёзилди" ва "Ўлчов ўтказилди" орасида 24 та мижоз йўқолган. Агар компанияда битта ўлчовчи бўлса ва навбат бир ҳафтага чўзилса, мижозлар кутмасдан бошқа жойга кетади. Бу сотув муаммоси эмас, сиғим муаммоси. Уни скрипт билан эмас, жадвал ёки иккинчи ўлчовчи билан ечасиз.

3. Йўқотиш сабабларини ўқинг. "Ўлчов ва смета"дан кейин 80 тадан 60 таси тўламаган. Нима учун тўламаганини йўқотиш сабаблари кўрсатади. Агар кўпчилик "қиммат" деб кетса, сметани тушунтириш усулини қайта кўриш керак. Агар кўпчилик "алоқага чиқмади" бўлса, сметадан кейин follow-уп йўқ.

Агар тор жой лид сифати ёки жавоб тезлиги бўлиб чиқса, энг типик сабаблар лид бор, сотув йўқ: 7 сабаб мақоласида кўрилган.

Сотув бўлими бошлиғи ҳафталик йиғилишда менежерларга воронкадаги тор жойни кўрсатмоқда

Воронка ишлаб туриши учун: ҳафталик тартиб

Воронка бир марта қурилиб, кейин унутилса, бир неча ойдан кейин CRM'даги статуслар ҳақиқатга мос келмай қолади. Уни ишлатиб туриш учун оддий тартиб керак:

  1. Ҳар душанба — ўтган ҳафта ва жорий ой когортаси бўйича воронка ҳисоботи.
  2. 15 дақиқалик йиғилиш — битта тор жой танланади.
  3. Битта тажриба — масалан, Direct'даги биринчи жавоб шаблонини ўзгартириш ёки сметадан кейин 2-куни қўнғироқ қилиш.
  4. Икки-тўрт ҳафтадан кейин — натижа босқич конверсияси бўйича текширилади.

Ишлаган ечим қоидага айлантирилиши керак, акс ҳолда янги менежер келганда ҳаммаси қайтадан бошланади. Босқичлар, скриптлар ва муддатларни ҳужжатлаштириш тартиби бизнес жараёнлари учун регламент ва стандартлар мақоласида ёзилган.

Ўз-ўзини текшириш: 8 бандлик checklist

  • ☐ Воронка охирги тўлаган мижозларнинг реал йўли асосида тузилган
  • ☐ Ҳар бир босқич мижознинг аниқ ҳаракати билан тугайди
  • ☐ Ҳар бир босқичнинг ёзма чиқиш шарти бор
  • ☐ Ҳар бир босқичда масъул ва муддат белгиланган
  • ☐ Direct, Telegram, телефон ва сайт лидлари битта воронкага тушади
  • ☐ Йўқотиш сабаби мажбурий майдон сифатида тўлдирилади
  • ☐ Конверсия ойлик когорта бўйича ҳисобланади
  • ☐ Ҳар ҳафта битта тор жой ва битта тажриба танланади

Хулоса

Сотув воронкасини қуриш учун мураккаб дастур шарт эмас. Мижознинг реал йўли, аниқ босқичлар, чиқиш шартлари ва битта ҳафталик жадвал етарли. Кейин воронка ўзи қайси жойда пул йўқолаётганини кўрсатади.

Бугун бошлаш учун охирги 20 та тўлаган мижозни олинг ва уларнинг йўлини қоғозга ёзинг. Шу йўл сизнинг биринчи воронкангиз бўлади.

Кўп бериладиган саволлар

Сотув воронкасида нечта босқич бўлиши керак?

Одатда 4–7 та босқич етарли. Ҳар бир босқич мижознинг аниқ ҳаракати билан тугаши керак: рақам қолдирди, учрашувга ёзилди, аванс тўлади. Босқичлар жуда кўп бўлса, менежерлар статусларни ўзгартирмай қўяди ва рақамлар ишончсиз бўлиб қолади.

Воронка ва CRM бир нарсами?

Йўқ. Воронка — мижоз қарорга қадар ўтадиган босқичлар ва уларнинг қоидалари. CRM — шу босқичларни юритадиган ва ўлчайдиган восита. Аввал воронка қоғозда лойиҳаланади, кейин CRM'даги статуслар унга мосланади.

Конверсияни қайси давр бўйича ҳисоблаш тўғри?

Энг ишончли усул — лидларни келган ойи бўйича гуруҳлаб кузатиш. Масалан, сентябрда келган лидлардан нечтаси кейинчалик тўлаган. Бир ой ичидаги лидлар ва шу ойдаги тўловларни солиштириш сотув сикли узун бўлса нотўғри натижа беради.

Тор жойни топгач, ҳамма босқични бирдан тузатса бўладими?

Тавсия этилмайди. Бир вақтда бир нечта ўзгариш қилинса, қайси бири натижа берганини билиб бўлмайди. Ҳар ҳафта битта тор жой ва битта тажриба билан ишлаш тезроқ ва аниқроқ натижа беради.

Воронкангизни рақамлар билан кўриб чиқамизми?

Мурожаатдан тўловгача бўлган босқичларингизни бирга ёзиб чиқамиз, конверсияни ҳисоблаймиз ва биринчи навбатда қайси тор жойни кенгайтириш кераклигини аниқлаймиз. Бепул консултатсия.

Консултатсияга ёзилиш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.