Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Marketplace'да озиқ-овқат сотиш: ҳужжатлар, сақлаш ва етказиш шартлари

Marketplace'да озиқ-овқат сотиш: СЕС хулосаси қачон керак, Uzum қандай қолган муддат билан қабул қилади, қайси ичимликлар маркировкаланади, ҳарорат ва қадоқ.

Marketplace'да озиқ-овқат сотиш: ҳужжатлар, сақлаш ва етказиш шартлари

Қисқа жавоб: озиқ-овқат marketplace'да тез айланади, чунки харидор бир ойда бир неча марта қайтади. Лекин бу тоифада хато қимматга тушади. Ҳужжат бўлмаса, карточка очилмайди. Муддати қисқа бўлса, омбор товарни қабул қилмайди. Ҳарорат бузилса, товар йўқолади ва шарҳ ёмонлашади. Шунинг учун ишни тўрт саволдан бошланг: маҳсулот қайси гуруҳга киради, қайси ҳужжат керак, муддат қанча қолади ва товар қандай ҳароратда етиб боради.

Бу мақола marketplace'да сотиш бўйича тўлиқ йўриқноманинг бир қисми. Бу ерда фақат озиқ-овқатга хос томонлар кўриб чиқилади.

Маҳсулотингиз қайси гуруҳга киради

Озиқ-овқатни битта тоифа деб ўйламанг. Сақлаш шарти ҳар хил, демак сотиш модели ҳам ҳар хил.

  • Қуруқ, узоқ сақланадиган — Мисол: ёрма, ун, чой, қуруқ мева, консерва, асал; Асосий хавф: муддат, қадоқ йиртилиши; Одатий модел: FBO ёки FBS
  • Суюқ ва шиша идишда — Мисол: шарбат, сув, мой, мураббо; Асосий хавф: синиш, оқиш, маркировка; Одатий модел: FBS, эҳтиёткор қадоқ
  • Совутилган, қисқа муддатли — Мисол: сут маҳсулоти, пишлоқ, ширинлик; Асосий хавф: ҳарорат, бир неча кунлик муддат; Одатий модел: FBS ёки ДБС
  • Музлатилган — Мисол: гўшт, балиқ, чучвара, сабзавот; Асосий хавф: совуқ занжир узилиши; Одатий модел: махсус шарт билан
  • Махсус — Мисол: болалар овқати, БФҚ, спорт овқати; Асосий хавф: қўшимча ҳужжат; Одатий модел: тоифа талабига қараб

Қўлланмага кўра махсус сақлаш ва ташиш шарти керак бўлган айрим товарлар платформада тақиқланган, музлатилган ва совутилган маҳсулот эса алоҳида талаблар билан сотилади. Қайси тоифа FBO, FBS ёки ДБС моделида рухсат этилгани қўлланмадаги жадвалда кўрсатилган. Ассортиментни танлашдан олдин шу жадвални очинг. Моделлар фарқи FBO ва FBS таққослаш мақоласида ёзилган.

Ҳужжатлар: давлат рўйхати, СЕС хулосаси ва сертификат

Қонун. «Озиқ-овқат маҳсулотининг сифати ва хавфсизлиги тўғрисида»ги 1997-йилдаги 483-И-сон қонуннинг 6-моддасига кўра озиқ-овқат мувофиқлиги баҳоланиб, давлат рўйхатидан ўтказилгандан кейин ишлаб чиқарилади, олиб кирилади ва сотилади. Давлат рўйхатидан ўтказиш санитария назорати органи санитария-эпидемиологик хулоса берган пайтда амалга оширилади. 10-моддага кўра янги маҳсулотни ишлаб чиқариш токсикологик-гигиеник экспертиза ва шу хулосадан кейин бошланади. 2026-йил октябр бошида Сенат «Озиқ-овқат маҳсулотлари хавфсизлиги тўғрисида»ги янги қонунни маъқуллади. У кучга киргач, талаблар ўзгариши мумкин.

Шунингдек ўқинг Диван қайтиб келди, фойда эса йўқ: marketplace'да катта габаритли товарни зарарсиз сотиш Бизнес · 7 дақиқа

Қайси гуруҳлар. Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 30-январдаги 43-сон қарори 3-иловаси — санитария-эпидемиологик хулоса мажбурий бўлган озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари. Унда гўшт, балиқ, сут, тухум ва асал, мева ва ёнғоқ, қаҳва, чой ва зиравор, дон ва ун, ўсимлик мойи, қандолат, какао, нон ва пишириқлар, консерва, шарбат ва алкоголсиз ичимликлар, ош тузи бор. Код чегаралари ва истиснолар бор, шунинг учун маҳсулотингизни ТИФ ТН коди бўйича лех.узъдаги амалдаги таҳрир билан солиштиринг. Хулоса бериш тартиби Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-ноябрдаги 720-сон қарори билан тасдиқланган.

Қадоқ ҳам ҳужжатли бўлиши мумкин. Озиқ-овқатга тегиб турадиган шиша, пластик ва қоғоз идишлар учун ҳам сертификат ёки мувофиқлик декларатсияси талаб қилиниши мумкин. Ўзингиз қадоқласангиз, идиш етказиб берувчидан унинг ҳужжатини сўранг.

Платформа. Uzum'да ҳужжат карточканинг «Сертификатлар» майдонига ПНГ ёки ЖПГ расм сифатида юкланади, PDF қабул қилинмайди. Ҳужжат рақами ва амал қилиш муддати ҳам киритилади. Текширув қўлда, 3 иш кунигача давом этади ва шу вақтда товар сотувга чиқмайди. Ҳужжат муддати тугаса, товар янги ҳужжат юклангунча блокланади. Музлатилган ва совутилган маҳсулот фақат амалдаги мувофиқлик сертификати билан сотилади. Юклашнинг қолган тафсилотлари marketplace'да косметика сотиш мақоласида ёзилган. БФҚ, витамин, спорт овқати, пребиотик ва пробиотиклар учун СЕС ҳужжати ва мувофиқлик сертификати сотувдан олдин текширилади.

Якуний жавобни аккредитатсияланган сертификатлаш органидан ёки санитария-эпидемиология хизматидан олинг. Бир хил «асал» ҳам қадоққа қараб бошқа талабга тушиши мумкин.

Ҳовлида қуритилган ўрик тортилиб, оддий қоғоз пакетларга қадоқланмоқда

Маркировка: қайси озиқ-овқат Асл белгиси билан сотилади

Вазирлар Маҳкамасининг 737-сон қарори рўйхатида, 2026-йил 23-январ таҳририда, озиқ-овқатдан қуйидагилар бор:

  • Сув ва алкоголсиз ичимликлар (ТИФ ТН 2009, 2201, 2202) — 2024-йил 1-мартдан. 2009 коди шарбатларни ҳам қамрайди. Сув ва ичимликлар учун иккинчи босқич, яъни тайёр маҳсулотни агрегатсия қилиш, 2026-йил 1-апрелдан бошланиши керак эди. Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 19-майдаги қарори билан у 2027-йил 1-апрелга кўчирилди.
  • Пиво ва алкогол — 2021-йилдан. Лекин Uzum'да алкогол ва таркибида алкогол бўлган озиқ-овқат сотиш тақиқланган.
  • Ўсимлик мойи — 2026-йил 1-июлдан синов режими. Октябрда 2027-йил июлидан мажбурий маркировка бўйича янги қарор лойиҳаси эълон қилинди.

Гўшт, сут, қандолат ва бошқа гуруҳлар 2026-йил октябр ҳолатида рўйхатда йўқ. Рўйхат кенгайиб боради, шунинг учун ҳар янги SKU'ни аслбелгиси.уз ва лех.узъда текширинг. Кодни қабул қилиш, сотиш ва қайтаришни ҳисобда юритиш Асл белгиси маркировкаси ва ERP мақоласида ёзилган.

Яроқлилик муддати: харидни муддатга боғланг

Платформа шарти. Uzum қўлланмасида бузиладиган товарлар омборга қабул пайтида умумий муддатнинг камида 60 фоизи ёки 6 ой қолган бўлса қабул қилинади. Қўлланмадаги мисоллар — эко-маҳсулот, косметика, маиший кимё, гигиена воситалари. Озиқ-овқат бу рўйхатда номи билан йўқ, лекин харидни шу мезон билан режалаштириш хавфсизроқ. Тоифангизга қандай қўлланишини менежердан ёзма сўранг. Товарда ишлаб чиқарувчи, таркиб ва муддат бўлиши керак. Завод қадоғисиз, муддати ўчирилган, кесилган ёки устидан ёпиштирилган товар қабул қилинмайди.

Қонун. Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонуннинг 11-моддаси муддати ўтган товарни қабул қилиш ва сотишни тақиқлайди. Маъмурий жавобгарлик кодексининг 178-моддаси бўйича фуқарога биринчи марта базавий ҳисоблаш миқдорининг 3 дан 10 бараваригача жарима ва товар мусодараси қўлланилади. Сенат октябрда бу жарималарни оширишни маъқуллади.

Шартли ҳисоб. Печене муддати 9 ой. Омбор қабул қилиши учун камида 60 фоиз, яъни 9 × 0,6 = 5,4 ой қолиши керак. Демак ишлаб чиқарилган кундан омборга топширгунча 3,6 ойдан кўп вақт ўтмаслиги керак. Товар дистрибюторда 2 ой ётган бўлса, сизда фақат 1,6 ой қолади.

Энди захира ҳажмини ҳисобланг. Бошқа партияда қабул пайтида 7 ой қолган. Харидорга камида 2 ой қолдиришни ўзингизга қоида қилгансиз. Сотиш учун 7 − 2 = 5 ой бор. Ойига 150 дона сотилса, бир партиянинг максимал ҳажми 5 × 150 = 750 дона. 1 200 дона олсангиз, 450 донани вақтида сотиш учун чегирма керак бўлади ёки улар ҳисобдан чиқади.

Рақамлар фақат намуна. Ўз муддатингиз, сотув тезлиги ва етказиш вақти билан ҳисобланг.

Партиялар. Ҳар бир партияни муддати билан алоҳида ёзинг. Товарни келган санасига эмас, муддати яқинроқлигига қараб чиқаринг. Ҳар ҳафта «бир ой ичида тугайдиганлар» рўйхатини кўринг.

Ёрлиқ: қадоқда нима ёзилиши шарт

483-И-сон қонуннинг 12-моддасига кўра ёрлиқда маҳсулот номи, ишлаб чиқарувчи, таркиб, озуқавий қиймат, сақлаш шарти, ишлаб чиқарилган сана ва яроқлилик муддати, оғирлик ва меъёрий ҳужжат рақами бўлади. Uzum музлатилган ва совутилган маҳсулот учун ҳам худди шу маълумотни ва штрих-кодни талаб қилади.

Карточкага ёрлиқдаги маълумотни ўзгартирмасдан кўчиринг. Таркиб ва аллергенлар айниқса муҳим: ёнғоқ, сут, клейковина. Карточкада «шифобахш», «даволайди» каби тасдиқланмаган ваъдалар ёзманг. Муддатни эса аниқ ёзиб бўлмайди, чунки у партияга қараб ўзгаради. Унинг ўрнига «етказишда камида Н ой қолади» деган ўз қоидангизни ёзинг ва унга амал қилинг.

Штрих-код ва ёрлиқ жойлашуви marketplace учун қадоқ ва ёрлиқ мақоласида ёзилган.

Курер тонгда совутгичли фургондан термоконтейнерни олиб, ҳароратни текширмоқда

Сақлаш ва ҳарорат: совуқ занжирни узманг

Қонуннинг 13-моддасига кўра озиқ-овқатни сақлайдиган ва ташийдиган ҳар бир киши унинг сифати ва хавфсизлигини таъминлаши шарт. Uzum музлатилган ва совутилган маҳсулот учун «белгиланган ҳарорат режими»ни талаб қилади, лекин аниқ даражани кўрсатмайди. Демак меъёр — ишлаб чиқарувчи ёрлиғидаги сақлаш шарти. Музлатилган маҳсулот сотувчисидан HACCP, ИСО 22000 ёки шунга ўхшаш хавфсизлик тизими ҳам сўралади.

Амалий қоидалар:

  • Ҳар бир музлатгич ва совутгичда термометр бўлсин. Ҳароратни кунига икки марта журналга ёзинг.
  • Буюртмани термоконтейнер ёки совутгичли сумкада, муз аккумулятори билан жўнатинг.
  • Ёзда шоколад, пишлоқ ва сариёғ оддий машинада ҳам эрийди. Етказишни куннинг салқин вақтига қўйинг.
  • Қишда сув, шарбат ва шиша идишдаги товарни музлашдан сақланг.
  • Қисқа муддатли маҳсулотни курерга «охирги навбатда» беринг, у курер қутисида соатлаб ётмасин.

Қадоқ: қуруқ, суюқ ва шиша

Uzum қўлланмасидаги талаблар:

  • Қуруқ сочилувчан маҳсулот (ёрма, ун, кукун) — камида 70 микронли термоусадка пакети ёки қути. 6 килограммдан оғир қоплар алоҳида паллетада.
  • Суюқлик — завод термоусадкаси ёки стреч плёнка, кейин қути. Бўйни юқорига, қопқоқ охиригача буралган.
  • Шиша идиш — тўлдиргичли қути ёки пуфакчали плёнка ва қути. Устида «Нозик» ва «Айлантирманг» белгиси.

Омбор ҳақи ҳам муддат билан боғлиқ. Қўлланмага кўра янги SKU сотувга чиққандан кейин бир муддат бепул сақланади: FMCG тоифасидаги айрим SKU ва болалар овқати учун 60 кун, бошқалари учун 30 кун. Кейин айланмаси 60 кундан узоқ қолдиқ учун пул олинади. Товарингиз қайси рўйхатда эканини қўлланма иловасидан текширинг. Секин сотиладиган озиқ-овқат икки томондан пул ейди: омбор ҳақи ва муддат йўқотиши.

Қайтариш ва даъволар

Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонуннинг 18-моддаси сифатли товарни 10 кун ичида алмаштириш ҳуқуқини фақат ноозиқ-овқат товарларига беради. Нуқсонли товар бўйича эса 13-моддага кўра харидор яроқлилик муддати давомида талаб қўйиши мумкин.

Озиқ-овқатда қайтариш кам, лекин ҳар бир салбий ҳолат шарҳга айланади. Кўп учрайдиган сабаблар: синган банка, оқиб кетган қадоқ, эриган ёки эритилиб қайта музлатилган маҳсулот, муддати яқин товар. Қайтган озиқ-овқатни қайта сотишга қўйманг, агар у завод қадоғида ва ҳарорат шартига риоя қилингани аниқ бўлмаса.

Checklist: озиқ-овқат SKU'сини ишга тушириш

  • ☐ Маҳсулот гуруҳи ва ТИФ ТН коди аниқланган.
  • ☐ Давлат рўйхати, СЕС хулосаси ёки сертификат бор, муддати календарда белгиланган.
  • ☐ Қадоқ етказиб берувчисининг ҳужжати олинган.
  • ☐ Маркировка ҳолати 737-сон қарор ва аслбелгиси.уз бўйича текширилган.
  • ☐ Тоифа танланган моделда (FBO, FBS, ДБС) рухсат этилган.
  • ☐ Қабул пайтида қоладиган муддат ҳисобланган, партия ҳажми шунга боғланган.
  • ☐ Карточкада тўлиқ таркиб, аллергенлар ва сақлаш шарти бор.
  • ☐ Совутгичларда термометр ва ҳарорат журнали бор.
  • ☐ Ёзги ва қишки етказиш режаси, термоконтейнер ва муз аккумулятори тайёр.
  • ☐ Ҳисобдан чиқариш харажати унит-экономикага киритилган.

Хулоса

Озиқ-овқатда савдо карточкадан эмас, ҳужжат ва муддатдан бошланади. Аввал маҳсулот гуруҳини ва кодини аниқланг. Кейин харид ҳажмини қабул пайтидаги қолган муддатга боғланг. Охирида совуқ занжирни ҳар бир босқичда текширинг. Бугун ассортиментингиздаги ҳар бир SKU учун учта устунли жадвал тузинг: ҳужжат, қолган муддат ва сақлаш ҳарорати.

Кўп бериладиган саволлар

Marketplace'да озиқ-овқат сотиш учун қайси ҳужжат керак?

«Озиқ-овқат маҳсулотининг сифати ва хавфсизлиги тўғрисида»ги қонунга кўра озиқ-овқат хавфсизлиги баҳоланиб, давлат рўйхатидан ўтгандан кейин сотилади. Вазирлар Маҳкамасининг 43-сон қарори 3-иловасида санитария-эпидемиологик хулоса мажбурий бўлган озиқ-овқат гуруҳлари санаб ўтилган: гўшт, балиқ, сут, асал, мева ва ёнғоқ, чой ва қаҳва, дон, ун, қандолат, шарбат ва бошқалар. Аниқ маҳсулот учун ТИФ ТН коди бўйича лех.узъда текширинг. Платформада ҳужжат карточкага юкланади ва қўлда текширилади.

Uzum Маркет озиқ-овқатни қандай яроқлилик муддати билан қабул қилади?

Uzum сотувчи қўлланмасида бузиладиган товарлар учун қоида бор: омборга қабул пайтида умумий муддатнинг камида 60 фоизи ёки 6 ой қолган бўлиши керак. Қўлланмадаги мисолларда эко-маҳсулот, косметика, маиший кимё ва гигиена воситалари бор, озиқ-овқат алоҳида тилга олинмаган. Шунинг учун муддатли озиқ-овқатни ҳам шу мезон билан режалаштиринг ва топширишдан олдин менежердан ёзма тасдиқ олинг. Завод қадоғисиз, муддати ўчирилган ёки устидан ёпиштирилган товар қабул қилинмайди.

Шарбат ва ичимлик суви учун Асл белгиси маркировкаси керакми?

Ҳа. Вазирлар Маҳкамасининг 737-сон қарори рўйхатида сув ва алкоголсиз ичимликлар (ТИФ ТН 2009, 2201, 2202) 2024-йил 1-мартдан мажбурий маркировкаланади. 2009 коди шарбатларни ҳам ўз ичига олади. Ўсимлик мойи учун 2026-йил июлдан синов режими бошланган. Бошқа озиқ-овқат гуруҳлари 2026-йил октябр ҳолатида рўйхатда йўқ, лекин рўйхат кенгайиб боради.

Музлатилган маҳсулотни marketplace орқали сотса бўладими?

Uzum қўлланмасида музлатилган ва совутилган маҳсулотлар учун алоҳида талаблар бор: белгиланган ҳарорат режимида сақлаш ва ташиш, амалдаги мувофиқлик сертификати, қадоқда таркиб, озуқавий қиймат, ишлаб чиқарилган сана, муддат, сақлаш шарти ва штрих-код, ҳамда HACCP, ИСО 22000 ёки шунга ўхшаш хавфсизлик тизими. Қайси модел (FBO, FBS ёки ДБС) билан сотиш мумкинлиги қўлланмадаги тоифалар жадвалида кўрсатилган.

Харидор сифатли озиқ-овқатни қайтара оладими?

Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонуннинг 18-моддаси сифатли товарни 10 кун ичида алмаштириш ҳуқуқини ноозиқ-овқат товарларига беради. Нуқсонли озиқ-овқат бўйича эса харидор яроқлилик муддати давомида талаб қўйиши мумкин. Платформанинг ўз қайтариш қоидаларини кабинетда текширинг.

Озиқ-овқат дўконингиз ҳужжат ва муддат туфайли пул йўқотяптими?

Ассортимент бўйича ҳужжатлар, партиялар муддати ва етказиш моделини бирга кўриб чиқамиз, кейин харид ҳажмини муддатга боғлайдиган қоидаларни келишиб оламиз.

Озиқ-овқат савдосини муҳокама қилиш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.