Bilgiler Kasım 2026 itibarıyladır.
Şirketiniz kayıtlı, arsa seçildi, makineler yolda. Sonra bir onay yerinden kıpırdamıyor. Telefonlar cevapsız kalıyor. Her ofis, konunun başka bir ofise ait olduğunu söylüyor. Türkiye'de kimi arayacağınızı bilirdiniz. Burada bilmiyorsunuz.
Size de böyle bir şey oldu mu? Pek çok yabancı yatırımcı, Özbekistan'daki ilk yılında bu duvara çarpar. İyi haber şu: devlet bir destek ve koruma sistemi kurmuş ve bunun büyük kısmı kanunda yazılı. Zor olan, hangi kurumun ne yaptığını bilmek.
Bu yazı kimin yardım ettiğini, kimin koruduğunu ve kanunun neyi güvenceye aldığını gösteriyor. Özbekistan'da iş yapma rehberinin bir parçasıdır. Vergi indirimleri ve serbest ekonomik bölgeler ayrı bir yazıda, yatırım teşvikleri ve serbest bölgeler başlığında ele alınıyor. Burada odak; kişiler, prosedürler ve yasal güvenceler.
Yasal temel: tek kanun, çok sayıda güvence
Temel düzenleme, 25 Aralık 2019 tarihli LRU-598 sayılı Yatırımlar ve Yatırım Faaliyeti Kanunu'dur. Kanun 27 Ocak 2020'de yürürlüğe girdi ve en son Temmuz 2026'da değiştirildi (lex.uz). Hükümetin 1 Temmuz 2026 tarihli Yabancı Yatırımcı Rehberi de hâlâ bu kanunu esas alıyor.
Kanunun yeni bir metni 23 Ocak 2025'te Senato tarafından onaylandı. Bu metnin yayımdan üç ay sonra yürürlüğe girmesi öngörülüyordu (Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, gov.uz). Ancak Kasım 2026 itibarıyla lex.uz, yürürlükteki metin olarak hâlâ 2019 kanununu gösteriyor. Belirli bir maddeye güvenmeden önce, yatırım tarihinizde hangi metnin geçerli olduğunu lex.uz'de kontrol edin.
LRU-598'in yabancı yatırımcıya verdiği sözler şunlar:
- 10 yıllık istikrar — Uygulamada anlamı: Sonraki kanunlar koşullarınızı kötüleştirirse, yatırım tarihinizdeki kanun on yıl uygulanır. Lehinize olan yeni kuralları seçebilirsiniz; Madde: 19
- Millileştirme yok — Uygulamada anlamı: Yatırımlar millileştirilemez; Madde: 21
- El koyma yalnızca olağanüstü hallerde — Uygulamada anlamı: El koyma (mülkün devlet ihtiyacı için alınması) yalnızca afet, kaza, salgın ve benzeri durumlarda, Bakanlar Kurulu kararıyla ve zarara denk tazminatla mümkündür; Madde: 21
- Serbest döviz transferi — Uygulamada anlamı: Vergi ve harçlar ödendikten sonra dövizi ülkeye getirip götürebilirsiniz; Madde: 17
- Çıkışta serbest geri transfer — Uygulamada anlamı: Yatırımdan çıktığınızda varlıklarınızı yurt dışına çıkarabilirsiniz; Madde: 18
- Daha lehte olan hüküm geçerli — Uygulamada anlamı: Hükümler çelişirse yatırımcı için daha elverişli olan uygulanır; Madde: 23
İki sınırı bilmekte fayda var. Birincisi, istikrar hükmü belirli riskleri hedefler: kâr ve sermayenin yurt dışına transferine getirilecek yeni yükler, yatırım tutarlarına veya yabancı payına yeni sınırlar ve yabancı yatırımcılara yeni vize ya da ek şartlar (Madde 19, fıkra 3). Her vergi oranını dondurmaz. İkincisi, transferler sınırlı durumlarda durdurulabilir: örneğin iflas, alacaklı haklarının ihlali, suçlar ya da bir mahkeme veya hakem kararı (Madde 17).
Kim yardım eder: tek durak ofis ve Yatırım Teşvik Ajansı
LRU-598'in 31. maddesi, yetkili yatırım kurumunu (bugün Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı) "tek durak ofis" ilkesiyle çalışmaya zorunlu kılar. Yani tek bir muhatapla görüşürsünüz, diğer devlet kurumlarıyla koordinasyonu o yapar. Destek; belgeler, elektronik dijital imza ve devlet hizmetleri konusunda yardımı kapsar.
Ayrıca okuyun Özbekistan'da Yatırım Teşvikleri: Serbest Ekonomik Bölgeler, Küçük Sanayi Bölgeleri ve Yatırım SözleşmesiUygulamada ilk temas noktanız Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na bağlı Yatırım Teşvik Ajansıdır (invest.gov.uz). Ajans, 24 Temmuz 2019 tarihli 621 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kuruldu. Kendisini yabancı yatırımcılar için tek durak ofis olarak tanımlıyor. Ajansın açıklamasına göre:
- kuralları, teşvikleri ve öncelikli sektörleri açıklar;
- yatırım tekliflerinin ve proje profillerinin hazırlanmasına yardım eder;
- arsa ve kullanılmayan devlet mülkü bulmaya yardım eder;
- izin ve kamu hizmetlerinin alınmasına yardım eder;
- devlet kurumları ve yerel işletmelerle görüşmeler ayarlar;
- projeleri yatırımdan önce ve sonra destekler.
Sıradan bir kayıt işlemi için ajansa gerek yok. Şirketinizi fo.birdarcha.uz birleşik portalı üzerinden çevrimiçi veya bir Devlet Hizmetleri Merkezi'nde şahsen kaydettirebilirsiniz (Yabancı Yatırımcı Rehberi, 2026). Adımlar yabancılar için şirket kurma yazısında anlatılıyor.

Yatırım anlaşması: kanunun verdiğinden fazlası gerektiğinde
Bazen bir proje ek güvence veya devlet desteği ister. Hükümetle yapılan yatırım anlaşması bunun içindir (LRU-598, Madde 40–44).
- Taraflar: yabancı yatırımcı ve yetkili yatırım kurumunun temsil ettiği Hükümet.
- Ne zaman zorunlu: Hükümet bir yabancı yatırımcıya ek güvence ve destek tedbirleri verdiğinde.
- Nasıl başlar: yetkili kuruma bir başvuru, anlaşma taslağı ve iş planı sunarsınız.
- Neleri içermeli: yatırımın konusu ve tutarı, proje takvimi, anlaşmanın süresi ve uyuşmazlıkların nasıl çözüleceği.
- Neyi sağlayamaz: piyasada hâkim durum yaratan münhasır haklar.
Anlaşma iki yönlü işler. Taahhütlerinizi yerine getirmezseniz yetkili kurum yazılı bildirim gönderir. Gecikmeyi üç ay içinde belgelerle gerekçelendirmezseniz kurum, Hükümete anlaşmanın erken feshini önerebilir. Bu durumda anlaşmanın teşvikleri sayesinde ödemediğiniz vergi ve harçları geri ödersiniz (Madde 44). Yatırım takvimini bir dilek listesi değil, bağlayıcı bir plan olarak görün.
Kim korur: İş Ombudsmanı
Bir müfettiş, bir bölge müdürlüğü ya da bir bakanlık şirketinize karşı hukuka aykırı davranırsa ne olur? Bilmeniz gereken kurum, Cumhurbaşkanı nezdindeki İşletmelerin Hak ve Meşru Menfaatlerini Koruma Komiseridir. Genellikle İş Ombudsmanı olarak anılır (29 Ağustos 2017 tarihli ZRU-440 sayılı Kanun, lex.uz).
Kasım 2026 itibarıyla Özbekistan'da ayrı bir "yatırım ombudsmanı" yok. Yabancı sermayeli yerel şirketiniz bir işletmedir, dolayısıyla İş Ombudsmanına başvurabilir. Kanunun temel kuralları:
- Başvuru süresi: ihlali öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl (Madde 14).
- Kapsam: devlet kurumlarının kararları, eylemleri veya eylemsizliği. Şirketler arasındaki ticari uyuşmazlıklar kapsam dışı (Madde 12).
- Hız: yetkililer, Komiserin taleplerine on gün içinde cevap vermek zorunda (Madde 12).
- Yaptırım gücü: Komiserin resmi talepleri bağlayıcıdır. Komiser, bir işletme adına harç ödemeden dava da açabilir (Madde 8).
Makam aktif çalışıyor. 2026'nın ilk yarısında girişimci haklarının ihlaline karşı 1.371 tedbir aldığını ve 25 hukuka aykırı kararı iptal ettirdiğini açıkladı (Kun.uz, Temmuz 2026).
Varsayımsal örnek. Yabancı sermayeli bir ambalaj fabrikası plansız bir denetim geçiriyor ve sevkiyatları iki hafta duruyor. Müdür önce denetleyen kurumdan, denetimin yasal dayanağını yazılı olarak istiyor. On gün sonra cevap gelmeyince şirket, yazışmaları ve denetim emrini ekleyerek İş Ombudsmanına başvuruyor. Bir telefon şikâyetini dosyaya dönüştüren şey, işte bu yazılı iz.

Büyük konular nereye gider: Yabancı Yatırımcılar Konseyi
Bazı sorunlar sistemiktir: bir gümrük kuralı, bir vergi uygulaması, eksik bir düzenleme. Bunlar Özbekistan Cumhurbaşkanı nezdindeki Yabancı Yatırımcılar Konseyi üzerinden gündeme gelir. Konsey, hükümet ile büyük uluslararası yatırımcılar arasında doğrudan diyalog platformudur.
Çalışma grupları teklifler hazırlar. Mayıs 2026'daki ara toplantıda 116 girişimden oluşan bir paket görüşüldü (gov.uz, Mayıs 2026). Haziran 2026'daki genel kurulda 120 teklif incelendi. Hükümetten bunları süreleri belli tek bir yol haritasında birleştirmesi istendi (Kun.uz, 19 Haziran 2026). Daha küçük bir yatırımcı bu seviyeye genellikle bir iş derneği veya ticaret odası aracılığıyla ulaşır.
İş uyuşmazlığa dönüşünce
LRU-598'in 63. maddesi sırayı belirler. Önce müzakere, sonra arabuluculuk, ardından yetkili Özbek mahkemesi. Uluslararası tahkim ancak bir uluslararası antlaşmada veya devletle yaptığınız anlaşmada geçerli, yazılı bir tahkim şartı varsa mümkündür.
Ticari sözleşmeler için Özbekistan Ticaret ve Sanayi Odası bünyesinde Taşkent Uluslararası Tahkim Merkezi (TIAC) faaliyet gösterir. Uygulanacak hukuk, dil ve yetkili merci nasıl seçilir, Özbekistan'da sözleşmeler ve uyuşmazlık çözümü yazısında anlatılıyor.
Devlet sizin düzenleyiciniz değil de müşterinizse farklı kurallar geçerli. Bunun için kamu alımları ve ihaleler yazısına bakın.
Alıştığınız düzenden farkları
- Türkiye — Özbekistan'da farklı olan: Ulusal tanıtım kurumu Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi'dir. Özbekistan'da tanıtım ajansı bir bakanlığa bağlıdır. Yetkililerle ilgili şikâyetler ise ayrı bir İş Ombudsmanına gider
- Almanya — Özbekistan'da farklı olan: Germany Trade & Invest yatırımı tanıtır, ama Almanya'da istikrar hükmü içeren ayrı bir yatırım kanunu yoktur. Yabancı yatırımcılar genel hukuka ve yatırım anlaşmalarına dayanır. Özbekistan ise 10 yıllık güvenceyi yatırım kanununa yazmıştır
- Çin — Özbekistan'da farklı olan: Yabancı Yatırım Kanunu (1 Ocak 2020'den beri yürürlükte, Madde 26) yalnızca yabancı yatırımlı şirketler için bir şikâyet mekanizması kurar. Özbekistan'da şikâyetler genel İş Ombudsmanı üzerinden gider, yatırımcılara özel bir kanal yoktur
- Kazakistan — Özbekistan'da farklı olan: Kazakistan'da 2015'ten beri hükümetin atadığı ayrı bir yatırım ombudsmanı var. Özbekistan'da Kasım 2026 itibarıyla yatırımcılara özel bir ombudsman yoktur
Adım adım üst makama taşıma
- Her talebi yazılı yapın ve gelen evrak numarasını saklayın.
- Her ret veya gecikmenin yasal dayanağını sorumlu kurumdan isteyin.
- Konu bir proje, izin veya arsayla ilgiliyse Yatırım Teşvik Ajansı'na başvurun.
- Bir devlet kurumu hukuka aykırı davranırsa bir yıl içinde İş Ombudsmanına başvurun.
- Sistemik konuları bir iş derneği veya Yabancı Yatırımcılar Konseyi kanalıyla gündeme getirin.
- Mahkemeye veya tahkime ancak müzakere ve arabuluculuktan sonra gidin. 63. madde bunu şart koşar.
Bu kanalları bilen yerel bir yönetici size haftalar kazandırır. Bunu kurmanın bir yolu ortak yönetici modeli yazısında anlatılıyor.
Sonuç
Özbekistan yabancı yatırımcıya gerçek araçlar veriyor: kanunda yazılı bir tek durak ofis, projelere yol gösteren bir ajans, bağlayıcı yetkileri olan bir İş Ombudsmanı ve 10 yıllık istikrar güvencesi. Hiçbiri kendi kendine işlemez. Sorununuza hangisinin uyduğunu bildiğinizde ve dosyanız yazılı olduğunda işe yararlar.
Yatırım yapmadan önce LRU-598'i lex.uz'de okuyun, Türkiye ile Özbekistan arasındaki yatırım anlaşmasını kontrol edin ve ajansın iletişim bilgilerini kaydedin. Bir onay takıldığında kimi arayacağınızı tam olarak bileceksiniz.
Bu yazı genel bilgi niteliğindedir; hukuki veya vergi danışmanlığı değildir. Özbekistan'da kanunlar sık değişir; yürürlükteki metni lex.uz'de kontrol edin ve harekete geçmeden önce durumunuzu lisanslı bir yerel avukatla teyit edin.
Sık sorulan sorular
Özbekistan'da yabancı yatırımcılar için tek durak ofis var mı?
Evet. Yatırımlar ve Yatırım Faaliyeti Kanunu (25 Aralık 2019 tarihli LRU-598, Madde 31), yetkili yatırım kurumunu tek durak ofis ilkesiyle çalışmaya zorunlu kılar. Uygulamada ilk muhatabınız Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na bağlı Yatırım Teşvik Ajansı'dır (invest.gov.uz). Ajans, yatırımdan önce ve sonra taleplerinizi diğer devlet kurumlarıyla koordine eder.
Özbekistan'da bir yatırım ombudsmanı var mı?
Kasım 2026 itibarıyla bu adla ayrı bir makam yok. Yetkililerle ilgili şikâyetler, Cumhurbaşkanı nezdindeki İşletmelerin Hak ve Meşru Menfaatlerini Koruma Komiserine, yani İş Ombudsmanına gider (29 Ağustos 2017 tarihli ZRU-440 sayılı Kanun). Yerel olarak kayıtlı, yabancı sermayeli bir şirket de bir işletmedir ve başvurabilir. Büyük yatırımcıların stratejik konuları ise Cumhurbaşkanı nezdindeki Yabancı Yatırımcılar Konseyi üzerinden gündeme gelir.
10 yıllık istikrar güvencesi tam olarak neyi korur?
LRU-598 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre sonraki mevzuat koşullarınızı kötüleştirirse, yatırım tarihinizde yürürlükte olan kanun on yıl boyunca uygulanır. Güvence; kâr ve sermayenin yurt dışına transferine getirilecek yeni yükleri, yatırım tutarlarına veya yabancı payına yeni sınırları ve yabancı yatırımcılara yeni vize ya da ek şartları kapsar. Lehinize olan yeni kuralları uygulamayı yine de seçebilirsiniz. Bu, tüm vergi oranlarını donduran genel bir güvence değildir.
Yabancı yatırımcı devlete karşı doğrudan uluslararası tahkime gidebilir mi?
Hemen değil. LRU-598 sayılı Kanun'un 63. maddesi sırayı belirler: önce müzakere, sonra arabuluculuk, ardından yetkili Özbek mahkemesi. Uluslararası tahkim ancak bir uluslararası antlaşmada veya devletle yaptığınız anlaşmada geçerli, yazılı bir tahkim şartı varsa mümkündür. Yatırım yapmadan önce Türkiye ile Özbekistan arasındaki yatırım anlaşmasını kontrol edin.
Önce hangi kapıyı çalacağınızdan emin değil misiniz?
Kısa bir görüşmede projenizi doğru devlet kurumuyla eşleştirebilir, net bir yazılı talep hazırlayabilir ve yanıt gecikirse konuyu nasıl üst makama taşıyacağınızı birlikte planlayabiliriz.