Kısa cevap: oto servis yönetim yazılımı, aracın kapıdan girdiği andan anahtarın sahibine teslim edildiği ana kadar tüm ziyaretini tek bir iş emri üzerinden yürütür. Kabulde VIN, kilometre ve mevcut hasarlar kaydedilir. İşçilik standart saatlerle fiyatlandırılır, parçalar aynı iş emrine karşılık depodan çıkar ve usta primi kapanan iş emirlerinden otomatik hesaplanır. Araç geçmişi bir sonraki bakım hatırlatmasını tetikler; işletme sahibi her gün lift doluluğunu, ortalama iş emri tutarını ve parça marjını görür.
Özbekistan'da servis açan ya da devralan Türk yatırımcılar, bayi grupları ve filo işletmecileri, günlük işleyişin bekledikleri kadar düzenli olmadığını çoğu zaman sonradan fark eder. İşler sözlü konuşulur, çırak parçayı çarşıdan getirir, fiyatlar kâğıt deftere yazılır ya da hiçbir yere yazılmaz. Ay sonunda usta 40 araç yaptığını söyler, defter 33 gösterir. İki rakamı da kimse kanıtlayamaz.
Hangi modülle başlanacağı ve bütçenin nasıl aşamalandırılacağı küçük işletmeler için ERP rehberinin konusu. Bu yazı yalnızca servise özgü konulara odaklanıyor: iş emri, işçilik saatleri, parçalar, usta primi ve araç geçmişi.
İş emri yoksa para nereye gider
- Kaydedilmeyen işçilik. "Araç zaten lifteydi, filtreyi de değiştirdim": iş yapılmıştır, ama para kasaya hiç ulaşmamış ya da doğrudan ustaya gitmiştir.
- Depodan çıkan ama faturalanmayan parçalar. Yağ, fren balatası veya bir ampul depodan çıkmıştır, ama hangi araç için olduğunu kimse bilmez.
- Müşteri anlaşmazlıkları. "Bu çizik yoktu", "Buna onay vermedim". Kabulde hiçbir şey kaydedilmemişse servis kaybeder.
- Boş bekleyen liftler. Parça için iki gün bekleyen bir araç lifti işgal eder, başka bir müşteri de çekip gider.
- Tekrar gelen işler. Kötü yapılmış bir iş ücretsiz yeniden yapılır. Kimin sorumlu olduğu ve bunun ne sıklıkla yaşandığı görünmez.
İş emri: kabulden teslime
İş emri servisin temel belgesidir: işçilik, parçalar, usta ve ödeme ona bağlanır.
Ayrıca okuyun Kur Oynadı, Fiyatlar Üç Yerde Üç Farklı: ERP'de Fiyat Listesi YönetimiKabulde servis danışmanı müşteriyle birlikte aracın etrafında dolaşır ve şunları kaydeder:
- VIN ve plaka, marka, model, yıl.
- Kilometre ve yakıt seviyesi.
- Kaportadaki hasarlar, telefonla fotoğraflanıp iş emrine eklenir.
- Araçta bırakılan eşyalar: teyp paneli, stepne, kriko.
- Müşterinin şikâyeti, kendi sözleriyle: "hızlanınca sağ taraftan vuruntu geliyor".
İş emri ardından şu durumlardan geçer: kabul → arıza tespiti → onay → işlemde → parça bekliyor → hazır → teslim edildi. En önemlisi onaydır: arıza tespitinden sonra müşteri fiyatlarıyla birlikte işçilik ve parça listesini alır, iş ancak o onayladıktan sonra başlar. İş sırasında başka bir arıza çıkarsa ayrı bir onay satırı açılır.

İşçilik saatleri ve usta verimliliği
Göz kararı fiyat yerine her işlem için standart süre içeren bir işçilik kataloğu oluşturun. Fiyat = standart saat × saat ücreti. Karmaşık araçlar veya motor tipleri için katsayı uygulanır.
Temsilî örnek (rakamlar yalnızca mantığı göstermek içindir): işçilik saat ücreti 120.000 som. Ön fren balatası değişimi 1,2 saat, 144.000 som. Rot balans 1,0 saat, 120.000 som. İkisi aynı iş emrinde 264.000 som işçilik eder.
İş emrindeki her işçilik satırı bir ustaya atanır; iki usta bir işi paylaşıyorsa pay yüzde olarak belirlenir. Bu iki metrik verir:
- Lift doluluğu = satılan saat ÷ mevcut lift saati × %100. Örneğin 4 lift × 10 saat × 26 iş günü = 1.040 lift saati. Ayda 650 saat satılırsa doluluk %62,5'tir.
- Usta verimliliği = ustanın kapattığı standart saat ÷ fiilen çalıştığı saat. %100'ün altı, ustanın standarttan yavaş olduğunu ya da işinin iş emirlerine tam yansımadığını gösterir.
Parçalar: stok, özel sipariş ve müşteri parçası
Servis deposunu yönetmek bir mağaza deposundan zordur: aynı parçanın orijinal ve muadil versiyonları, birden çok parça numarası, varilden litreyle çekilen yağ. Mal kabul, transfer ve sayıma ilişkin genel kurallar depo stok yönetiminin otomasyonu yazısında anlatılıyor. Servis kendi kurallarını ekler:
- Parça yalnızca iş emrine karşılık çıkar. "Genel kullanım" için çıkışlar onay ve gerekçe ister.
- Çapraz referanslar. Muadil parçalar orijinal parça numarasına bağlanır; böylece rafta olan bir parça "stokta yok" diye yeniden sipariş edilmez.
- Özel sipariş parçalar. Stokta olmayan her şey doğrudan iş emrinden tedarikçiye sipariş edilir. Geldiğinde o iş emrine rezerve edilir, başka bir araca gidemez. Pahalı veya nadir parçalar için kapora alın ve iş emrinde gösterin.
- Yağlar ve sıvılar. Litre veya mililitreyle takip edilir. Bir varil açıldığında başlangıç hacmi kaydedilir; ay sonunda kalan ölçülüp karşılaştırılır.
- Müşteri parçası. Sıfır fiyat, ayrı işaret ve garanti verilmeyeceği şartı.
Parça kâr marjı kuralını da yazılı hâle getirin (kategoriye göre maliyet artı yüzde), böylece danışman fiyat uydurmaz.
Zorunlu dijital ürün etiketlemesine gelince: yedek parça, lastik ve motor yağları henüz listede yok. İstisna otomobil aküleridir: Bakanlar Kurulu'nun 21 Ekim 2025 tarihli ve 662 sayılı kararına göre aküler 1 Ocak 2026'dan beri “Asl Belgisi” sisteminde etiketleniyor ve perakende satıcı kodu 2D tarayıcıyla okutmak zorunda. Akü satan bir servisin kasasında tarayıcı olmalı, mal kabulünde de kodun varlığı kontrol edilmeli. Liste genişlemeye devam ettiği için Vergi Komitesi duyurularını takip edin.

Usta primi: ay sonunda tartışmasız hesap
Birçok serviste ustalar işçiliğin bir yüzdesini kazanır. Anlaşmazlıklar üç yerde çıkar; bunları önceden yazılı olarak çözün:
- Matrah. Yalnızca işçilik mi, parçalar da mı? Genellikle işçilik; parçalardan ya hiç ya da düşük bir oran.
- İndirimler. Danışman müşteriye %10 indirim yaparsa prim indirimden önce mi, sonra mı hesaplanır?
- Tekrar gelen işler. Bir iş garanti kapsamında yeniden yapıldığında ilk işin primi geri alınır mı, hangi süre içinde?
Temsilî örnek: bir usta ayda 180 standart saat kapatır; işçilik 180 × 120.000 = 21.600.000 som eder. %35 primle bu 7.560.000 somdur. O ay bir iş garanti kapsamında yeniden yapılmış, ilk işçilik 240.000 som. Kurala göre 240.000 × %35 = 84.000 som düşülür. Nihai ödeme 7.476.000 somdur.
Sistem bunu kapanan iş emirlerinden oluşturur ve usta kendi listesini istediği zaman kontrol edebilir. Ay sonu bir tartışma değil, bir mutabakat olur.
Müşteri ve araç geçmişi: VIN, kilometre ve bir sonraki bakım
Kayıt müşteri için değil, VIN'e göre araç için açılır. Araç satıldığında geçmiş kalır. Her ziyarette kilometre, yapılan işler ve takılan parçalar saklanır.
Kilometre geçmişi bir sonraki bakımı öngörmeyi sağlar. Temsilî örnek: 15 Mart'ta 62.000 km, 15 Temmuz'da 70.540 km. Arada 122 gün var: 8.540 ÷ 122 = günde 70 km. Yağ değişimi aralığı 8.000 km ise bir sonraki değişim 78.540 km'de, yaklaşık 8.000 ÷ 70 ≈ 114 gün sonra, kasım başında gelir. Sistem bir hafta önce SMS veya Telegram hatırlatması gönderir. Aralıkları üretici önerilerine ve kullanım koşullarına göre belirleyin.
Hatırlatma, müşteriyi geri getirmenin en ucuz yoludur. Tekrar gelen ziyaretlerin ve sadakat programlarının nasıl kurulacağı müşteriyi elde tutma yazısında anlatılıyor.
Ödemeler, fişler ve e-faturalar
Bireysel müşteri nakit, kartla veya bir ödeme uygulamasıyla ödediğinde çevrim içi yazar kasadan veya sanal kasadan fiş alır. Cumhurbaşkanı'nın 4 Ekim 2021 tarihli PP-5252 sayılı kararına göre 1 Ocak 2022'den beri İKPU (MXIK) sınıflandırma kodu olmadan fiş düzenlemek yasaktır. Pratikte kod işçilik kataloğunda ve her parça kartında durur, fiş iş emri satırlarından otomatik oluşur. Hizmetler için doğru kodları muhasebecinizle teyit edin.
İşçilik ve parçaları ayrı satırlarda tutun; fişler, raporlar ve primler buna bağlıdır. Kapora ayrı bir ödeme olarak kaydedilir ve son hesapta düşülür. Payme, Click ve kart ödemelerinin iş emirleriyle otomatik eşleştirilmesi ERP ve ödeme sistemleri entegrasyonu yazısında ele alınıyor.
Taksi filoları, lojistik firmaları ve şirket araç parkları ayrı bir müşteri tipidir. Sözleşmeyle çalışır, çoğu zaman vadeli öder ve fatura ister. Bakanlar Kurulu'nun 25 Haziran 2019 tarihli ve 522 sayılı kararına göre elektronik fatura 1 Ocak 2020'den beri zorunludur. Ay sonunda birkaç iş emri tek bir e-faturada birleştirilir; bunun doğrudan sistemden düzenlenmesi ERP ve e-fatura (ESF) entegrasyonu yazısında anlatılıyor. Kredi limitleri ve ödeme vadeleri filo müşterisinin kartında yer almalıdır.
Devreye alma sırası ve sık yapılan hatalar
- İşçilik kataloğu ve saat ücreti. En sık yapılan 50–80 işlemle başlayın.
- Açılış stoku. Tam sayım, parça numaralarının ve muadillerin temizlenmesi.
- İş emri ve kabul tutanağı. Danışman telefondan, fotoğraflarla çalışır.
- Prim kuralları. Ustalarla birlikte yazılır ve imzalanır.
- Ödemeler, e-faturalar ve hatırlatmalar.
Sık yapılan hatalar:
- Ustalar prim kurallarını ilk kez ilk bordrolarında görür ve tepki sisteme yönelir.
- İş emri olmadan parça çıkışına "geçici olarak" izin verilir ve bu kural hâline gelir.
- Müşteri düzenli olduğu için kabulde fotoğraf çekilmez.
- Eski defter paralel olarak tutulmaya devam eder.
İşletme sahibi için metrikler ve kontrol listesi
- Her gün — Metrik: Açık iş emirleri, parça bekleyen araçlar, kasa, bugünkü teslimler
- Her hafta — Metrik: Lift doluluğu, ortalama iş emri tutarı, onayda reddedilen işler
- Her ay — Metrik: Satılan saat, parça marjı, usta verimliliği, garanti dönüşü oranı, tekrar gelen müşteri payı
Ortalama iş emri tutarı = aylık ciro ÷ kapanan iş emirleri. Örneğin 312 iş emri ve 249.600.000 som ciro, 800.000 som ortalama verir.
Kontrol listesi:
- ☐ Her araç VIN, kilometre ve fotoğraflarla iş emrine kabul ediliyor.
- ☐ İş yalnızca müşteri onayından sonra başlıyor; ek işler ayrıca onaylanıyor.
- ☐ Her iş işçilik kataloğundan fiyatlandırılıyor.
- ☐ Parçalar depodan yalnızca iş emrine karşılık çıkıyor; özel siparişler rezerve ediliyor.
- ☐ Prim, indirim ve garanti kuralları yazılı ve ustalar tarafından biliniyor.
- ☐ Fişler iş emrinden İKPU kodlarıyla oluşuyor; filo müşterileri e-faturayı sistemden alıyor.
- ☐ Akü satışında etiketleme kodu kasada okutuluyor.
- ☐ Bakım hatırlatmaları kilometre geçmişinden otomatik gidiyor.
Bir servisi iyi yönetmek karmaşık değildir: tek iş emri, tek kural, tek liste. Bu üçü kâğıttan sisteme geçtiğinde işletme sahibi ustalarla tartışarak değil, rakamlarla konuşur.
Sık sorulan sorular
İki üç liftli küçük bir servisin yönetim yazılımına ihtiyacı var mı?
Tek usta, düzenli müşteriler ve her iş için çarşıdan alınan parçalarla çalışılıyorsa düzenli tutulan bir defter hâlâ yeterli olabilir. İki veya daha fazla usta primle çalışmaya, parçalar stokta durmaya ya da filo müşterileri gelmeye başladığında sistem kendini hızla amorti eder: kaydedilmeyen işçilik ve kaybolan parçalar doğrudan zarardır.
Usta primi neyin üzerinden hesaplanmalı?
Birçok yerel serviste işçilik üzerinden hesaplanır, parçalardan alınmaz ya da çok daha düşük bir oranla alınır. Önemli olan, indirimi kimin karşılayacağını önceden kararlaştırmaktır: prim indirimden önce mi, sonra mı hesaplanıyor? Sistemde tek bir kural olunca ay sonunda tartışma çıkmaz.
Müşterinin getirdiği parça iş emrinde nasıl görünmeli?
Ayrı bir satır olarak, müşteri parçası işaretiyle ve sıfır fiyatla. İşçilik her zamanki gibi ücretlendirilir. İş emrinde servisin o parçaya garanti vermediği yazmalıdır; yoksa parça erken bozulduğunda anlaşmazlık servise kalır.
Kurumsal müşteriler için elektronik fatura zorunlu mu?
Şirketlere fatura kesilirken fatura elektronik olarak düzenlenir: Bakanlar Kurulu'nun 25 Haziran 2019 tarihli ve 522 sayılı kararına göre elektronik fatura 1 Ocak 2020'den beri zorunludur. Vergi rejiminize özgü ayrıntıları yerel bir muhasebeciyle teyit edin.
Servisin sattığı yedek parça ve yağlar dijital etiketleme kapsamında mı?
Yedek parça, lastik ve motor yağları henüz zorunlu dijital etiketleme listesinde değil. İstisna otomobil aküleridir: 1 Ocak 2026'dan beri “Asl Belgisi” sisteminde etiketleniyor ve satışta kod 2D tarayıcıyla okutuluyor. Liste genişlemeye devam ettiği için Vergi Komitesi duyurularını takip edin.
Özbekistan'da bir oto servis mi açıyorsunuz veya devralıyorsunuz?
İş emirlerinin, yedek parça stokunun, usta primlerinin ve ödemelerin nasıl işlemesi gerektiğini anlatın; önce hangi kısmın sisteme taşınmaya değer olduğuna sakin ve pratik bir gözle birlikte bakalım.