Ma'lumot 2026-yil noyabr holatiga.
Qisqa javob: Rossiya yoki Qozog'istondan kelgan tadbirkor uchun «biznesni O'zbekistonga ko'chirish» aslida uchta alohida ish. Birinchisi — yangi yuridik shaxs: MChJ yoki filial. Ikkinchisi — egasi va asosiy xodimlarning shaxsiy maqomi: turish, ro'yxatdan o'tish, ishlash ruxsatnomasi, soliq rezidentligi. Uchinchisi — valyuta qoidalari va kontragent tekshiruviga mos bank. Kirish oson: Rossiya, Qozog'iston va Belarus fuqarolari O'zbekistonda vizasiz va muddatsiz tura oladi. Muammo odatda mayda narsalarda chiqadi: ro'yxatga olish muddati, 183 kun qoidasi va mamlakat ichida faqat so'mda hisob-kitob.
Maqola O'zbekistonda biznes qilish bo'yicha yo'riqnoma turkumiga kiradi. Agar siz Rossiya yoki Qozog'istondan kelayotgan hamkor bilan ish boshlayotgan mahalliy tadbirkor bo'lsangiz yoki o'zingiz chetdan qaytayotgan bo'lsangiz, bu yerda hamkoringiz duch keladigan asosiy savollar bor.
Sho'ba korxona, filial yoki to'liq ko'chish: amalda nima qilinadi
Kompaniyani konteyner kabi chegaradan olib o'tib bo'lmaydi. Amalda ko'chish quyidagi variantlardan yig'iladi:
- Yangi MChJ, ta'sischi — ona kompaniya — Bu nima: Mahalliy rezident; ko'p tarmoqlarda 100% xorijiy kapital mumkin; Qachon mos: Sotuv, xodimlar, import, ishlab chiqarish
- Yangi MChJ, ta'sischi — asoschining o'zi — Bu nima: O'sha MChJ, lekin ona guruh bilan bog'lanmagan; Qachon mos: Egasi ko'chib kelib, mustaqil biznes quradi
- Filial (doimiy muassasa) — Bu nima: Xorijiy kompaniyaning bir qismi, alohida yuridik shaxs emas; Qachon mos: Bitta loyiha yoki shartnoma, qisqa muddat
- Vakolatxona — Bu nima: Faqat aloqa va marketing, tijorat faoliyati yo'q; Qachon mos: Qaror qabul qilishdan oldin bozorni o'rganish
Asosiy tanlov — MChJ. 2026-yil 22-iyuldan amaldagi O'RQ-1137-son qonunga ko'ra MChJda bitta ta'sischi bo'lishi mumkin. Umumiy minimal ustav kapitali yo'q. Ulush ustavdagi muddatda, lekin ro'yxatdan o'tgandan keyin bir yildan kechiktirmay kiritiladi (lex.uz). Xorijiy investorlar ulushi kamida 15% bo'lsa, davlat boji 10 bazaviy hisoblash miqdori (BHM). 2026-yil 1-sentabrdan BHM 440 000 so'm, demak boj 4,4 mln so'm (Davlat boji to'g'risidagi qonun, lex.uz; Buxgalter.uz, 2026).
Filial doimiy muassasa sifatida soliq to'laydi: foydadan 15%, keyin shu soliqdan keyingi sof foydadan 10%. Ikkinchi stavkani bitimdagi dividend stavkasigacha tushirish mumkin (PwC, 2026-yil avgust). Faoliyat boshlangandan keyin 30 kalendar kun ichida soliq organida hisobga turish kerak (Soliq kodeksi, 130-modda). Hujjat topshirish tartibi — xorijiy fuqaro uchun kompaniya ochish maqolasida.
Kirish, turish va ishlash huquqi
Vizasiz rejim. Tashqi ishlar vazirligi Rossiya, Qozog'iston, Belarus, Armaniston, Ozarbayjon, Gruziya, Moldova va Ukrainani muddatsiz vizasiz rejim ro'yxatiga kiritgan (gov.uz, 2026).
Shuningdek o'qing Tovarlarni sertifikatlash va muvofiqlik: qaysi tovarga nima kerak, xorijiy sertifikat tan olinishi va markirovkaYashash joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tish (xalq tilida «propiska»). Chet elliklar uchun umumiy qoida — kelgandan keyin uch ish kuni ichida (O'RQ-1074-son qonun, 7-modda, lex.uz). Ikki tomonlama bitimlar ko'proq vaqt beradi:
- Rossiya fuqarolari kirgan kundan 15 kun ro'yxatdan o'tmay tura oladi. Undan uzoq qolsa, 15-kundan kechiktirmay ro'yxatdan o'tishi kerak. Asos — fuqarolarning turish tartibi to'g'risidagi hukumatlararo bitim, 2022-yil 4-iyunda kuchga kirgan (Rossiya TIV Konsullik departamenti, kdmid.ru, 2026; Kun.uz, 2022).
- Qozog'iston fuqarolari — chegaradan o'tgan kundan 30 kungacha. Bu fuqarolarning o'zaro safarlari to'g'risidagi 2000-yilgi bitimga 2022-yil 22-dekabrda imzolangan protokol bo'yicha (Kazpravda.kz, 2024).
Undan keyin mehmonxona mehmonni E-mehmon orqali o'zi ro'yxatga oladi. Ijara kvartirada buni qabul qiluvchi tomon qiladi. Turish qoidasini buzganlik uchun jarima 5 BHM, ya'ni 2,2 mln so'mdan boshlanadi (Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeks, 225-modda). Mahalliy hamkor sifatida eng foydali yordamingiz — kvartira egasi ro'yxatga olishga rozimi, oldindan aniqlab berish.
Ishlash. Vizasiz kirish ishlash ruxsatnomasi emas. Xorijiy va qo'shma korxonalar ta'sischilari va rahbarlariga shartnoma imzolangandan keyin uch oygacha ruxsatnoma kerak emas. Korxonaga kamida 8 500 BHM investitsiya qilgan investorlarga bu muddat cheklovisiz kerak emas (Vazirlar Mahkamasining 86-son qarori, 20-ilova, lex.uz). Qolganlar uchun ruxsatnomani ish beruvchi rasmiylashtiradi. Toifalar, yig'imlar va investor vizasi — O'zbekistonda ishlash ruxsatnomasi va viza maqolasida.

Soliq rezidentligi: 183 kun qoidasi
Jismoniy shaxs istalgan ketma-ket 12 oy ichida O'zbekistonda 183 kalendar kundan ko'proq bo'lsa, soliq rezidentiga aylanadi. Hisob bir kalendar yilda boshlanib, keyingisida tugashi mumkin (Soliq kodeksi, 30-modda; gov.uz, 2026). Qisqa muddatli davolanish yoki o'qish uchun (olti oydan kam) chetga chiqish muddatni uzmaydi. Uzoq muddatli mehnat shartnomasi yoki shunga o'xshash hujjat bilan rezidentlikni muddatidan oldin so'rash mumkin (Soliq kodeksi, 30-modda; Buxgalter.uz).
Maqom nimani o'zgartiradi (PwC, 2026-yil avgust):
- Ish haqi — Rezident: 12%; Norezident: 12%
- Dividend va foiz — Rezident: 5%; Norezident: 10%
Rossiyada mezon o'xshash, lekin bir xil emas: ketma-ket 12 oyda kamida 183 kun (Rossiya Soliq kodeksi, 207-modda). O'zbekistonda esa 183 kundan ko'proq bo'lishi kerak. Ikkala davlat ham shaxsni rezident deb hisoblasa, 1994-yilgi Rossiya–O'zbekiston soliq bitimi masalani tartib bilan hal qiladi: doimiy uy-joy, hayotiy manfaatlar markazi, odatda yashaydigan joy, fuqarolik (4-modda). Bitim faqat qaysi davlat shaxsni rezident deb hisoblashini hal qiladi. Hamkorning o'z mamlakatidagi majburiyatlari o'sha davlat qonuniga bog'liq, buni u o'sha yerdagi maslahatchi bilan tekshirishi kerak.
Shartli misol. O'zbek MChJsi 1 mlrd so'm foyda qildi va hammasini taqsimlaydi.
- Foyda solig'i, 15% — Ta'sischi — Rossiya yoki Qozog'iston kompaniyasi: 150 mln; Ta'sischi — O'zbekiston soliq rezidenti bo'lgan asoschi: 150 mln
- Dividend solig'i — Ta'sischi — Rossiya yoki Qozog'iston kompaniyasi: 10%: 85 mln; Ta'sischi — O'zbekiston soliq rezidenti bo'lgan asoschi: 5%: 42,5 mln
- Sof dividend — Ta'sischi — Rossiya yoki Qozog'iston kompaniyasi: 765 mln; Ta'sischi — O'zbekiston soliq rezidenti bo'lgan asoschi: 807,5 mln
Rossiya va Qozog'iston bilan bitimlar bu stavkani kamaytirmaydi: ikkalasida ham dividendga 10% (PwC, 2026-yil avgust). To'lovdan oldin ona kompaniyaning soliq rezidentligi sertifikati kerak. Stavkalar va rejimlar — xorijiy kompaniya uchun soliqlar maqolasida.
Bank hisobi va valyuta
Hisob ro'yxatdan o'tgandan keyin o'zbek MChJ nomiga ochiladi. Ro'yxatdan o'tish paytida masofadan hisob ochish faqat rezident ta'sischili kompaniyalarga beriladi. Shuning uchun xorijiy ishtirokli kompaniya bankka alohida boradi (Norma.uz, 2020). Bank ta'sischilar va yakuniy benefitsiarlarni tekshiradi. Qonun bo'yicha bank qaror uchun 15 bank kunigacha vaqt oladi, hujjatlar to'liq bo'lsa, ko'pincha bir ish kunida ochadi (Revera, 2026).
MDHdan kelgan egalarni ko'proq nima hayron qoldiradi:
- Mamlakat ichida faqat so'm. O'zbekistonda tovar va xizmat uchun to'lov so'mda, narxni chet el valyutasiga bog'lash mumkin emas (O'RQ-573-son «Valyutani tartibga solish to'g'risida»gi qonun, 9-modda, lex.uz).
- Konvertatsiya faqat o'zbek banklari orqali, bozor kursida va tasdiqlovchi hujjatlar bilan (8 va 19-moddalar).
- 180 kun qoidasi. Eksport tushumi va import avansi bo'yicha tovar qaytishi kerak, muddat o'tsa jarima boshlanadi (11¹-modda).
- Kontragent tekshiruvi. O'zbek banklari odatda AQSh, Buyuk Britaniya va YeI sanksiya ro'yxatidagi shaxslar ishtirokidagi operatsiyani rad etadi (Revera, 2026). Birinchi shartnomadan oldin kontragent va to'lov yo'lini tekshiring.
Hujjatlar ro'yxati va konvertatsiya tartibi — O'zbekistonda korporativ bank hisobi maqolasida.

Rossiya va Qozog'istondan nimasi farq qiladi
- Foyda solig'i, umumiy stavka — Rossiya: 25%; Qozog'iston: 20% (Moore Kazakhstan, 2025); O'zbekiston: 15%
- QQS — Rossiya: 2026-yildan 22%; Qozog'iston: 2026-yildan 16%; O'zbekiston: 12%
- Jismoniy shaxs daromad solig'i — Rossiya: rezidentlar uchun 13–22%, 2025-yildan progressiv (RF Soliq kodeksi, 224-modda; RF Federal soliq xizmati); Qozog'iston: 10%, yillik daromadning 8 500 OHK dan oshgan qismiga 15% (PwC, 2026); O'zbekiston: 12%, yagona
- Ish beruvchining ish haqi fondiga yuki — Rossiya: chegaragacha 30% sug'urta badallari (RF Soliq kodeksi, 425-modda); Qozog'iston: 2026-yildan 6% ijtimoiy soliq va ajratmalar (PwC, 2026); O'zbekiston: 12% ijtimoiy soliq
- Ro'yxatdan o'tish uchun hujjatlar — Rossiya: Apostil; Qozog'iston: Apostil; O'zbekiston: Ikkala davlatdan apostil qabul qilinadi (HCCH)
Rossiya va Qozog'iston QQSi hamda Rossiya foyda solig'i manbasi: Thomson Reuters, 2026; O'zbekiston stavkalari — hukumat bayonoti, Kun.uz, 2025-yil dekabr. Past stavka umumiy yuk past degani emas: valyuta, hisob xarajati va QQSni qaytarish ham hisobga kiradi.
Bosqichma-bosqich reja va hujjatlar
- 1 — Nima qilinadi: MChJ yoki filialni tanlash, ta'sischini aniqlash; Muddat: Safardan oldin
- 2 — Nima qilinadi: Ona kompaniya reyestr ko'chirmasi, ustavi va ishonchnomalariga apostil qo'yish, tarjima qilish; Muddat: Hujjat bergan davlatga bog'liq
- 3 — Nima qilinadi: Kelib, yashash joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tish: 15-kundan (Rossiya) yoki 30-kundan (Qozog'iston) kechiktirmay; mehmonxona o'zi ro'yxatga oladi; Muddat: Birinchi haftalar
- 4 — Nima qilinadi: Direktorning JShShIR va elektron imzosini olish; Muddat: 5-qadam bilan parallel
- 5 — Nima qilinadi: MChJni ro'yxatdan o'tkazish, davlat bojini to'lash; Muddat: Topshirgandan keyin 1–2 ish kuni (IT Park, 2025)
- 6 — Nima qilinadi: So'm va valyuta hisoblarini ochish; Muddat: 15 bank kunigacha
- 7 — Nima qilinadi: Xodimlarga ishlash ruxsatnomasi; ta'sischi va investor istisnolarini tekshirish; Muddat: Oldindan boshlang
- 8 — Nima qilinadi: Soliq rezidentligi uchun kunlarni hisoblab borish; Muddat: Kirgan kundan
Hujjatlar ro'yxati:
- ☐ Ona kompaniya reyestr ko'chirmasi va ustavi, apostil va tarjima bilan
- ☐ MChJ tashkil etish va direktor tayinlash to'g'risidagi qaror
- ☐ Ta'sischi va direktor pasportlari
- ☐ Yakuniy benefitsiargacha egalik sxemasi
- ☐ Yuridik manzil uchun ijara shartnomasi yoki rozilik xati
- ☐ Birinchi dividenddan oldin ona kompaniyaning soliq rezidentligi sertifikati
Egasi yilning yarmini o'z mamlakatida o'tkazsa, o'zbek kompaniyasini boshqarish alohida masala. Bir yo'li — yollangan mahalliy hamkor boshqaruvchi. Bu model hamkor boshqaruvchi modeli qanday ishlaydi maqolasida yozilgan.
Maqola umumiy ma'lumot uchun, yuridik yoki soliq maslahati emas. Migratsiya, soliq va valyuta qoidalari tez-tez o'zgaradi; amaldagi matnlarni lex.uz da tekshiring va o'z holatingizni litsenziyali mahalliy yurist va soliq maslahatchisi bilan tasdiqlang.
Ko'p beriladigan savollar
Rossiya yoki Qozog'iston fuqarosi O'zbekistonda vizasiz qancha tura oladi?
Muddat cheklanmagan: O'zbekiston Tashqi ishlar vazirligi Rossiya, Qozog'iston, Belarus va yana beshta davlatni muddatsiz vizasiz rejim ro'yxatiga kiritgan (gov.uz, 2026). Lekin vizasiz rejim o'zbek kompaniyasida ishlash huquqini bermaydi. Yashash joyi bo'yicha ro'yxatdan o'tish ham baribir kerak: Rossiya fuqarolariga 15 kundan, Qozog'iston fuqarolariga 30 kundan keyin.
Ko'chib kelgan tadbirkor qachon O'zbekiston soliq rezidentiga aylanadi?
Istalgan ketma-ket 12 oy ichida O'zbekistonda 183 kalendar kundan ko'proq bo'lsa (Soliq kodeksi, 30-modda; gov.uz, 2026). Uzoq muddatli mehnat shartnomasi kabi hujjat bilan rezidentlikni muddatidan oldin so'rash ham mumkin. Rezident ish haqidan 12%, dividend va foizdan 5% to'laydi (PwC, 2026-yil avgust).
Rossiya kompaniyasini O'zbekistonga shunchaki qayta ro'yxatdan o'tkazsa bo'ladimi?
Amalda ko'chish — bu yangi o'zbek MChJsi, uning egasi Rossiya yoki Qozog'iston kompaniyasi yoki asoschining o'zi bo'ladi, yoki filial ochiladi. Keyin shartnomalar, xodimlar va aktivlar yangi korxonaga o'tkaziladi. Ko'pincha MChJ tanlanadi: u mahalliy rezident, o'z nomidan hisob ochadi, xodim oladi va savdo qiladi.
Rossiya yoki Qozog'iston ona kompaniyasiga to'lanadigan dividenddan qancha soliq ushlanadi?
10%. Norezidentlar uchun ichki stavka shunday, Rossiya va Qozog'iston bilan bitimlarda ham 10% (PwC, 2026-yil avgust). Bitim stavkasini qo'llash uchun o'zbek kompaniyasi to'lovdan oldin oluvchining soliq rezidentligi sertifikatini olishi kerak.
Rossiya yoki Qozog'istondan kelgan hamkor bilan ish boshlayapsizmi?
Qisqa uchrashuvda sho'ba korxona yoki filialni tanlash, ro'yxatdan o'tish, bank va rezidentlik ketma-ketligini tuzish va mahalliy yurist hamda soliq maslahatchisiga beriladigan savollarni tayyorlash mumkin.