Қайта суғурта — суғурта компаниясининг ўз хавфларининг бир қисмини бошқа, кўпинча халқаро компанияга ўтказиши. У катта зарарларда компаниянинг барқарорлигини оширади ва мижозларга тўлов қилиш имкониятини мустаҳкамлайди.
Қайта суғурта қандай ишлайди
Оддий суғуртада сиз хавфни компанияга ўтказасиз. Қайта суғуртада эса компаниянинг ўзи "суғурталанади": у қабул қилган хавфнинг бир қисмини қайта суғурталовчига беради ва бунинг учун мукофотнинг тегишли қисмини тўлайди. Катта ҳодиса юз берса, зарарнинг шу қисмини қайта суғурталовчи қоплайди.
Компания ўзида қолдирадиган қисм ушлаб қолиш (ўз улуши) дейилади. Мижоз учун ҳеч нарса ўзгармайди: шартнома сиз билан тузилган компания олдида, тўловни ҳам айнан у қилади.
Асосий шакллари
- Квота қайта суғурта — ҳар бир полис бўйича мукофот ва зарарлар олдиндан келишилган фоизда бўлинади.
- Ортиқча зарар қайта суғуртаси — қайта суғурталовчи зарарнинг фақат белгиланган чегарадан ошган қисмини тўлайди.
- Факултатив қайта суғурта — битта йирик обект (завод, самолёт, қурилиш) бўйича алоҳида келишув.
Мисол
Шартли мисол: компания 200 млрд сўмлик заводни суғурталади, лекин битта обект учун ўзида 20 млрд сўмдан ортиқ хавф сақламайди. Қолган қисмини халқаро қайта суғурталовчиларга ўтказади. Ёнғин натижасида 100 млрд сўмлик зарар юз берса, завод эгасига тўлиқ суммани суғурта компанияси тўлайди, кейин эса 80 млрд сўмни қайта суғурталовчилардан қайтариб олади. Қайта суғуртасиз бундай тўлов компанияни молиявий қийинчиликка солиши мумкин эди.
Бу мижоз учун нега муҳим
- Тўлов ишончлилиги: йирик зарарларда ҳам компания мажбуриятини бажара олади.
- Катта хавфларни суғурталаш имкони: қайта суғуртасиз кичик компания йирик бизнес обектини қабул қила олмасди.
- Барқарорлик: табиий офат каби кўплаб полислар бир вақтда зарар кўрганда компания тўлов қобилиятини сақлайди.
Нималарга эътибор бериш керак
- Бизнес мулкини катта суммага суғурталаётганда компаниядан қайта суғурта ҳимояси ҳақида сўранг.
- Қайта суғурта ҳимояси компания рейтингига ҳам таъсир қилади — суғурта компаниялари рейтингини текширинг.
- Қайта суғурталовчи билан тўғридан-тўғри шартнома йўқ: барча даъволарни ўз суғурталовчингизга юборасиз.
Қайта суғурта ва биргаликда суғурталаш фарқи
Биргаликда суғурталашда бир нечта компания мижоз билан бевосита шартнома тузади ва ҳар бири ўз улуши бўйича жавоб беради. Қайта суғуртада эса мижоз фақат битта компанияни билади, хавфнинг бўлиниши унинг "орқасида" содир бўлади.
Регулятор нега қайта суғуртага эътибор беради
НАПП суғурталовчиларнинг молиявий барқарорлигини назорат қилади ва компания ўз капиталига нисбатан ҳаддан ташқари катта хавфни ўзида ушлаб қолмаслигини кузатади. Ишончли қайта суғурталовчилар билан тузилган шартномалар компанияга бир нечта йирик ҳодиса ёки табиий офатдан кейин ҳам фаолиятини давом эттиришга ёрдам беради. Шунинг учун қайта суғурта сифати компаниянинг умумий ишончлилигини баҳолашда муҳим омиллардан бири ҳисобланади.
Кўп бериладиган саволлар
Қайта суғурталовчи менга тўғридан-тўғри тўлайдими?
Йўқ. Тўловни сиз билан шартнома тузган компания қилади, кейин у ўз улушини қайта суғурталовчидан олади.
Қайта суғурта полис нархига таъсир қиладими?
Билвосита таъсир қилиши мумкин: қайта суғурта харажати компаниянинг тариф ҳисоб-китобига киради, айниқса йирик хавфларда.
Нега кўпинча халқаро компаниялар қайта суғурталайди?
Улар жуда катта капиталга эга ва хавфларни турли мамлакатлар бўйлаб тарқатади, шунинг учун йирик зарарларни кўтара олади.