Даъво (суғурта аризаси) — суғурта ҳодисаси юз бергандан кейин суғурталанувчи, наф олувчи ёки жабрланувчи суғурта компаниясига тўлов сўраб берадиган расмий мурожаат.
Даъво нима ва у қандай ишлайди
Полис сотиб олиш билан тўлов автоматик келмайди. Суғурта ҳодисаси юз берганда сиз компанияга расмий ариза беришингиз керак — шу ариза даъво деб аталади. Унда нима бўлгани, қачон ва қаерда содир бўлгани, қандай зарар етгани кўрсатилади ва ҳужжатлар илова қилинади.
Одатдаги жараён қуйидагича:
- Ҳодиса ҳақида хабар бериш — телефон, илова ёки офис орқали, имкон қадар тез.
- Ёзма ариза тўлдириш ва ҳужжатлар тўпламини топшириш.
- Компания мутахассиси зарарни кўздан кечиради ва зарарни баҳолайди.
- Компания қонунда белгиланган муддатда қарор чиқаради: тўлов, таъмирга йўлланма ёки рад этиш.
- Тўлов ўтказилади ёки автомобил таъмирга юборилади.
Мисол
Шартли мисол: Дилноза машинаси тўхтаб турганида орқадан урилган. Айбдор ҳайдовчининг ОСАГО полиси бор. Дилноза ЙҲХБ ҳужжатларини олади, айбдорнинг компаниясига даъво топширади, кўрикдан кейин зарар тахминан 6 млн сўм деб баҳоланади ва компания шу суммани тўлайди. Агар Дилноза ариза беришни бир неча ойга чўзганида, ҳолатларни текшириш қийинлашиб, жараён анча мураккаблашарди.
ОСАГО бўйича даъво топшириш босқичлари алоҳида мақолада: ОСАГО бўйича тўловни олиш босқичма-босқич.
Аризага одатда нима илова қилинади
- паспорт (ёки ИД-карта) ва полис нусхаси;
- ваколатли орган ҳужжати: ЙҲХБ маълумотномаси, политсия ёки фавқулодда вазиятлар хизмати далолатномаси, шифокор хулосаси;
- мулкка эгалик ҳужжатлари (масалан, техник паспорт);
- зарар суратлари ва, бўлса, харажатларни тасдиқловчи чеклар;
- тўлов ўтказиладиган банк реквизитлари.
Аниқ рўйхат полис турига қараб фарқ қилади ва суғурта қоидаларида ёзилади. Топширган ҳар бир ҳужжатингизнинг нусхасини ўзингизда сақланг ва компаниядан ҳужжатлар қабул қилинганини тасдиқловчи белги ёки рўйхат олинг.
Нималарга эътибор бериш керак
- Муддатларни бузманг. Хабар бериш ва ҳужжат топшириш муддатлари шартномада кўрсатилган.
- Аризанинг нусхасини олинг. Қабул қилинган сана ва рақам ёзилган нусха кейинчалик низоларда исбот бўлади.
- Ҳақиқатни ёзинг. Ҳолатларни бўрттириш ёки яшириш суғурта фирибгарлиги деб баҳоланиши мумкин.
- Кўрикдан олдин таъмирламанг. Акс ҳолда зарарни исботлаш қийин бўлади.
- Ёзма жавоб талаб қилинг. Компания тўловни рад этса ёки камайтирса, сабабини ёзма сўранг.
Агар даъво рад этилса
Компания рад этиш ҳақида асосланган қарор бериши керак. Рози бўлмасангиз, аввал компанияга претензия ёзинг, кейин регулатор — НАППга мурожаат қилинг ёки судга боринг. Компания танлашда унинг тўлов амалиётини ҳам ҳисобга олинг: суғурта компаниялари рейтингида компанияларнинг кўрсаткичларини солиштириш мумкин.
Кўп бериладиган саволлар
Даъвони ким топшириши мумкин?
Суғурталанувчи, наф олувчи ёки жавобгарлик суғуртасида жабрланувчи. Вакил ишончнома асосида ҳам топшириши мумкин.
Даъво топшириш учун қанча вақт бор?
Муддат полис турига қараб фарқ қилади ва шартнома ёки қонунда белгиланади. Энг тўғриси — ҳодисадан кейин дарҳол хабар бериш.
Ҳужжатларнинг бир қисми етишмаса нима бўлади?
Компания қолган ҳужжатларни сўрайди ва қарор муддати одатда ҳужжатлар тўлиқ топширилгандан кейин ҳисобланади. Шунинг учун рўйхатни олдиндан аниқлаб олинг.
Даъвони онлайн топширса бўладими?
Кўп компаниялар илова ёки сайт орқали ариза қабул қилади. Барибир топширилган ариза рақами ва санасини сақлаб қўйинг.