Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Етказиб берувчи билан музокара: нарх, тўлов муддати ва сифат кафолати

Marketplace сотувчиси етказиб берувчи билан қандай музокара қилади: максимал харид нархи, чегирма дастаклари, тўлов муддати, брак ва қайтариш шарти, ЭСФ.

Етказиб берувчи билан музокара: нарх, тўлов муддати ва сифат кафолати

Қисқа жавоб: етказиб берувчи билан музокара савдолашиш эмас, ҳисоб-китоб. Учрашувдан олдин учта рақамни биласиз: максимал харид нархи, ўзингизга керакли тўлов муддати ва захира етказиб берувчи таклифи. Нархни фақат «арзонроқ қилинг» деб эмас, алмашинув билан туширасиз: ҳажм прогнози, тез тўлов, оддий қадоқ. Сифатни эса сўз билан эмас, брак фоизи, қайтариш тартиби ва қабул далолатномаси билан кафолатлайсиз.

Бу мақола marketplace'да ўз брендини қуриш ҳақидаги қўлланманинг бир қисми. Брендли товар барқарор сифат ва олдиндан айтиб бўладиган таннархни талаб қилади, иккаласи ҳам етказиб берувчи билан келишувдан бошланади. Агар товарни ўз топшириғингиз бўйича сехда тайёрлатсангиз, техник топшириқ ва эталон ҳақида маҳаллий ишлаб чиқарувчи билан ишлаш мақоласини ўқинг. Бу ерда эса музокаранинг ўзи ҳақида.

Музокарадан олдин: учта рақам

Тайёргарликсиз музокарада етказиб берувчининг нархи бошланғич нуқтага айланади. Сиз унга жавоб берасиз, ўз шартингизни қўймайсиз.

1. Максимал харид нархи. У сотув нархидан орқага қараб ҳисобланади:

Максимал харид нархи = сотув нархи − комиссия − логистика ва сақлаш − реклама − қайтаришлар зарари − солиқ − мақсадли фойда.

Шартли мисол (рақамлар фақат ҳисоб мантиқи учун): кофта marketplace'да 189 000 сўмга сотилади. Комиссия 15% — 28 350 сўм. Логистика ва сақлаш — 14 000 сўм. Реклама — 15 000 сўм. Қайтаришлар зарари — 6 000 сўм. Солиқ — 7 500 сўм. Ҳар донадан камида 30 000 сўм фойда қолиши керак. Демак, харид нархи 88 150 сўмдан ошмаслиги керак. Етказиб берувчи 95 000 сўм айтса, бу «бироз қиммат» эмас, бу зарарга сотиш.

2. Керакли тўлов муддати. Marketplace пулни товар сотилиб, тўлов даври келгандан кейин ўтказади. Товар омборга бориши, сотилиши ва пул келиши учун кетадиган кунларни ҳисобланг. Шу оралиқни ким молиялашини музокарада ҳал қиласиз.

3. Захира вариант. Камида битта бошқа етказиб берувчидан ёзма нарх олинг. Захира бўлмаса, сиз «йўқ» дея олмайсиз. Етказиб берувчи буни гапингиздан сезади.

Нарх бўйича музокара: чегирма эвазига нима берасиз

«Чегирма беринг» деган илтимосга энг осон жавоб — «йўқ». Алмашинув таклиф қилсангиз, гап бошқача кетади. Етказиб берувчи учун нархдан ташқари ҳам қиймат бор: олдиндан маълум ҳажм, тез пул, камроқ иш.

Шунингдек ўқинг Диван қайтиб келди, фойда эса йўқ: marketplace'да катта габаритли товарни зарарсиз сотиш Бизнес · 7 дақиқа
  • Дона нархини пасайтириш — Эвазига таклиф қиласиз: 6 ойлик буюртма прогнози ва жадвали
  • Ҳажм бўйича поғонали нарх — Эвазига таклиф қиласиз: Бир нечта артикулни битта буюртмага бирлаштириш
  • Нархни музлатиш (масалан, 3 ойга) — Эвазига таклиф қиласиз: Мунтазам буюртма, ойига камида бир партия
  • Бепул етказиш — Эвазига таклиф қиласиз: Буюртмани олдиндан, сех юкламаси паст пайтга бериш
  • Қўшимча чегирма — Эвазига таклиф қиласиз: Тез тўлов ёки каттароқ аванс
  • Арзонроқ қадоқ — Эвазига таклиф қиласиз: Оддий индивидуал пакет, қадоқлашни ўзингиз қилиш

Нархни муҳокама қилганда учта қоида бор:

  • Аввал тўлиқ рўйхат, кейин нарх. Қадоқ, ёрлиқ, етказиш, ҳужжатлар нархга кирадими — буни аниқламасдан рақамни муҳокама қилманг. Акс ҳолда чегирма қўшимча хизмат нархида қайтиб келади.
  • Битта рақам эмас, оралиқ. «Қайси ҳажмда қанча бўлади» деб сўранг: 300, 1 000 ва 3 000 дона учун. Шунда нарх қаерда кескин тушишини кўрасиз.
  • Нархнинг амал қилиш муддати. Хом ашё ёки валюта курси ўзгарса, нарх қандай қайта кўриб чиқилишини ёзинг. Масалан, олдиндан огоҳлантириш муддати ва қайта кўриб чиқиш частотаси.

Импорт товарида етказиб берувчи билан музокара қилиш ўзига хос: завод нархи, карго, божхона ва валюта хавфи. Бу йўл Хитойдан товар олиб келиш мақоласида батафсил кўрилган.

Тўлов муддати: айланма маблағингизни ким молиялайди

Кўп сотувчи нархни туширишга бутун кучини сарфлайди ва тўлов муддатини унутади. Ваҳоланки, кечиктиришни ҳам пулга айлантириб ҳисобласа бўлади. Ўзингизга савол беринг: шу суммани қарзга олсам, кечиктириш муддати учун қанча фоиз тўлардим? Шартли мисол: йиллик 24% ставкада 45 кунлик қарз сумманинг тахминан 3 фоизига тенг (24% × 45 ÷ 365). Демак, 45 кунлик кечиктириш шу шароитда тахминан 3% чегирма билан тенг, ундан узунроғи эса чегирмадан ҳам фойдалироқ.

Хусусий тадбиркорлар ўртасидаги шартномада аванс, олдиндан тўлов ёки кечиктириш ҳажмини қонун белгилаб бермайди, буни томонлар ўзи келишади. Яъни тўлов схемаси тўлиқ музокара мавзуси, фақат келишилган шартни шартномага аниқ ёзиш керак.

Шартли мисол: ойига 1 000 дона, харид нархи 85 000 сўм, партия 85 000 000 сўм. Товар омборга бориб, сотилиб, marketplace пулни ўтказгунича ўртача 45 кун ўтади.

  • 100% олдиндан — Пул сиздан қачон чиқади: Буюртмада; Тахминан неча кун музлайди: 45 + ишлаб чиқариш муддати
  • 30% аванс, 70% қабулдан кейин 30 кунда — Пул сиздан қачон чиқади: Икки босқичда; Тахминан неча кун музлайди: Асосий қисм учун тахминан 15 кун
  • 100% қабулдан кейин 45 кунда — Пул сиздан қачон чиқади: Пул келгандан кейин; Тахминан неча кун музлайди: Деярли музламайди

Учинчи схемани биринчи партияда кам етказиб берувчи қабул қилади. Лекин иккинчи қатор ҳам айланма маблағ эҳтиёжингизни сезиларли камайтиради. Ишончни босқичма-босқич қуринг: биринчи партияда аванс, иккинчисида кечиктириш, учинчисида лимит.

Музокарада яна қандай вариантлар бор:

  • Реализатсияга бериш (консигнатсия). Етказиб берувчи товар сотилганича тўловни кутади. Одатда нарх бироз юқорироқ бўлади ва ҳисобот талаб қилинади.
  • Кредит лимит. Масалан, 50 000 000 сўмгача қарз билан ишлаш, ундан ошса янги партия тўхтайди.
  • Кечикиш учун жавобгарлик. Сиздан ҳам тўлов кечикса пеня сўралади. Уни ўзингиз тўлай оладиган даражада келишинг.

Тўлов муддати, захира ва молиялашнинг тўлиқ ҳисоби marketplace савдоси учун айланма маблағ мақоласида бор.

Намангандаги трикотаж сехида сотувчи ва тикувчи кофта енгидаги чокни лента ўлчов билан текширмоқда

Сифат кафолати: сўз эмас, шарт

«Сифат зўр бўлади, ака» — бу кафолат эмас. Кафолат ёзма ва ўлчанадиган бўлиши керак. Marketplace'да сифатсиз партия икки марта зарар келтиради: қайтариш харажати ва рейтингдаги салбий шарҳ.

Шартномада сифат бўйича келишиб олинг:

  1. Сифат мезони. Спетсификатсия ва тасдиқланган намуна (эталон) шартномага илова қилинади. Эталонни қандай тайёрлаш ва ўлчаш маҳаллий ишлаб чиқарувчи ҳақидаги мақолада кўрилган, бу ерда муҳими — уни музокарада мажбурий шарт сифатида қўйиш.
  2. Рухсат этилган брак фоизи. Масалан, 2%. Ундан ошса нима бўлади: бутун партия қайта текширилади, алмаштирилади ёки нарх туширилади.
  3. Қабул тартиби. Қаерда (сехда, омборингизда), қанча дона танлаб текширилади, ким далолатномани имзолайди.
  4. Яширин нуқсон. Қабулда кўринмайдиган нуқсон кейин қайтаришда чиқса, неча кун ичида даъво қилинади ва қайси далил етарли.
  5. Компенсатсия шакли. Алмаштириш, пулни қайтариш ёки кейинги партиядан айириш. Логистика харажатини ким тўлаши ҳам ёзилсин.
  6. Ҳужжатлар. Сертификат ёки мувофиқлик ҳужжати, маҳсулот таркиби, ишлаб чиқарувчи маълумоти.

Етказиб бериш шартномаси Фуқаролик кодексининг иккинчи қисмида, 29-бобнинг «Маҳсулот етказиб бериш» параграфида тартибга солинган (437–456-моддалар). Сифатсиз товар етказиб бериш оқибатлари 451-моддада, товарни тўлиқ етказиб бермаганлик учун неустойка 454-моддада. Лекин аниқ сумма, муддат ва тартибни шартноманинг ўзида ёзинг. Матнни имзолашдан олдин юрист билан текширинг.

Амалий маслаҳат: сифат бўйича талабни музокаранинг охирига қолдирманг. Нарх келишилгандан кейин брак шарти ҳақида гапирсангиз, етказиб берувчи уни «қўшимча талаб» деб қабул қилади ва нархни қайтадан очади.

Музокара қандай ўтади: босқичлар ва саволлар

Яхши музокара бир учрашувда тугамайди. Одатда шундай кетма-кетлик ишлайди:

  1. Танишув ва сех ёки омборга ташриф. Ҳажм, товар сақланиши, ҳозирги мижозлар, ходимлар.
  2. Ёзма сўров. Спетсификатсия, ҳажм оралиғи ва тўлов схемаси билан нарх сўралади.
  3. Таклифни солиштириш. Камида иккита етказиб берувчининг таклифи битта жадвалда: нарх, тўлов, муддат, брак шарти.
  4. Музокара. Алмашинув таклиф қилинади, шартлар битта пакет сифатида муҳокама қилинади.
  5. Синов партияси. Кичик ҳажм, тўлиқ қабул текшируви билан.
  6. Шартнома ва мунтазам иш. Синов натижасига қараб шартлар янгиланади.

Учрашувда бериладиган саволлар:

  • Бу нарх қайси ҳажмда амал қилади ва кейинги поғона қаерда?
  • Нархга қадоқ, ёрлиқ ва етказиш кирадими?
  • Хом ашё қимматласа, қанча олдин огоҳлантирасиз?
  • Ишлаб чиқариш муддати қанча ва кечикса нима бўлади?
  • Брак чиқса, қандай алмаштирасиз ва ким ташийди?
  • Электрон ҳисоб-фактурани қачон чиқарасиз?

Охирги савол формаллик эмас. Вазирлар Маҳкамасининг 2019-йил 25-июндаги 522-сон қарорига кўра, 2020-йил 1-январдан барча тадбиркорлик субектлари учун электрон ҳисоб-фактура (ЭСФ) мажбурий. ЭСФ бўлмаса, товарни қаердан олганингизни ҳужжат билан кўрсата олмайсиз: бу солиқ ҳисобида ҳам, marketplace ҳужжат сўраганда ҳам муаммо бўлади.

Бир нечта етказиб берувчи, буюртма ва тўлов муддатлари кўпайгач, уларни жадвалда юритиш қийинлашади. Харидларни тизимда юритиш харид ва таъминот модули мақоласида кўрилган.

Тошкент четидаги улгуржи омбор рампасида етказиб берувчи ва сотувчи юк машинасига ортилаётган қутиларни санамоқда

Кенг тарқалган хатолар

  • Битта етказиб берувчига боғланиб қолиш. У нархни бир томонлама оширса, сизда бошқа йўл йўқ.
  • Фақат дона нархи билан солиштириш. Арзон нарх, лекин 100% аванс ва брак шартисиз — кўпинча қимматроқ.
  • Оғзаки келишув. «Кейинги партияда ҳисоблашамиз» деган гап партия келганда унутилади.
  • Шошилиш. Мавсум олдидан музокара қилсангиз, вақт етказиб берувчининг томонида бўлади.
  • Ҳақиқий ҳажмни ошириб айтиш. Ваъда қилинган ҳажм бажарилмаса, кейинги музокарада ишонч йўқолади.

Checklist: музокарадан олдин ва кейин

  • ☐ Максимал харид нархи унит-экономикадан ҳисобланган.
  • ☐ Керакли тўлов муддати айланма сиклингиздан келиб чиқиб аниқланган.
  • ☐ Камида битта захира етказиб берувчидан ёзма нарх бор.
  • ☐ Чегирма эвазига нима беришингиз рўйхати тайёр.
  • ☐ Нархга нима кириши (қадоқ, ёрлиқ, етказиш) ёзма аниқланган.
  • ☐ Нархнинг амал қилиш муддати ва қайта кўриб чиқиш тартиби ёзилган.
  • ☐ Брак фоизи, қабул тартиби ва яширин нуқсон муддати шартномада.
  • ☐ Компенсатсия шакли ва логистика харажати кимда экани ёзилган.
  • ☐ Сертификат ва электрон ҳисоб-фактура талаби келишилган.
  • ☐ Синов партияси натижаси далолатнома билан расмийлаштирилган.

Хулоса

Етказиб берувчи билан яхши келишув — икки томон ҳам ўз рақамини билган келишув. Сиз максимал нархингизни, тўлов муддатингизни ва захира вариантингизни биласиз. У эса сиздан мунтазам буюртма, аниқ жадвал ва ўз вақтида тўлов олади. Бугунги қадам: энг кўп сотиладиган товарингиз учун максимал харид нархини ҳисобланг ва уни ҳозирги нарх билан солиштиринг.

Кўп бериладиган саволлар

Кичик сотувчи йирик етказиб берувчидан чегирма ола оладими?

Ҳажм билан босим ўтказа олмасангиз, бошқа дастакларни таклиф қилинг: йиллик прогноз, барқарор буюртма жадвали, тез тўлов, ўз транспортингиз билан олиб кетиш ёки товарни оддий қадоқда олиш. Етказиб берувчи учун олдиндан маълум бўлган мунтазам буюртма кўпинча бир марталик катта буюртмадан қимматроқ.

Тўловни кечиктириб беришни қандай сўраш керак?

Биринчи партияларда одатда тўлиқ ёки қисман олдиндан тўлов сўралади. Ишонч пайдо бўлгач, босқичма-босқич сўранг: аввал қисман аванс, кейин қолган қисм товар қабул қилингандан кейин аниқ кунларда. Муддатни ўз айланма сиклингиздан келиб чиқиб ҳисобланг ва уни шартномада ёзинг.

Брак marketplace қайтаришида чиқса, ким жавоб беради?

Шартномада ёзилган бўлса — етказиб берувчи. Қабулда кўринмайдиган яширин нуқсонлар учун алоҳида муддат ва тартиб келишинг: қайси далил етарли (сурат, қайтариш сабаби), алмаштириш ёки пулни қайтариш, логистика харажатини ким тўлайди. Бу ёзилмаган бўлса, харажат одатда сотувчида қолади.

Улгуржи бозордаги сотувчи билан ҳам шартнома тузиш керакми?

Ҳа, агар у рўйхатдан ўтган ЯТТ ёки юридик шахс бўлса. Шартнома, спетсификатсия ва электрон ҳисоб-фактура товар келиб чиқишини тасдиқлайди. Marketplace сертификат ёки харид ҳужжатини сўраши мумкин, солиқ ҳисобида ҳам бу ҳужжатлар керак. Рўйхатдан ўтмаган сотувчидан олинган товарни ҳужжат билан асослаб бўлмайди.

Харид шартларингизни бирга кўриб чиқамизми?

Товарингиз таннархи, marketplace харажатлари ва айланма сиклингиз асосида қайси харид нархи ва тўлов муддати сизга мос келишини хотиржам ҳисоблаб берамиз.

Харид шартларини муҳокама қилиш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.