Қисқа жавоб: Uzum Маркет аксияси кўриниш ва буюртмаларни тез оширади, лекин чегирма тўлиқ сизнинг маржангиздан чиқади. Қатнашишдан олдин учта саволга жавоб беринг. Аксия нархи минимал нархдан юқорими? Аксия даврига қолдиқ етадими? Аксиядан кейин карточка сотувни ушлаб тура оладими? Учала жавоб "ҳа" бўлса, қатнашинг. Битта "йўқ" бўлса ҳам, аввал ўша муаммони ечинг.
Бу мақола Uzum'да аллақачон сотаётган сотувчи учун. Marketplace савдоси қандай тузилишини умумий кўрмоқчи бўлсангиз, marketplace'да сотиш бўйича тўлиқ йўриқномадан бошланг. Аксия — ўсиш воситаларидан биттаси, холос. У бошқа воситалар билан қандай бирлашиши marketplace'да савдони ўстириш стратегияси мақоласида ёзилган.
Uzum'да қандай аксия воситалари бор
Қуйидаги маълумот Uzum сотувчи қўлланмасининг "Товар ва дўконларни илгари суриш" бўлимидан олинган (селлер.узум.уз/мануал). Шартлар ўзгариб туради. Қарор қилишдан олдин сотувчи кабинетидаги жорий версияни очинг.
- Таймер — Чегирмани ким белгилайди: Сотувчи; тизим тоифага қараб минимал чегирмани таклиф қилади; Асосий шартлар: Қолдиқ бор, студия сурати бор, товар блокланмаган; муддат чекланган; 30 кунда 200 та квота; Комиссияга таъсири: Қўлланмада алоҳида айтилмаган
- Аксиялар календари — Чегирмани ким белгилайди: Сотувчи; тизим максимал рухсат этилган нархни кўрсатади; Асосий шартлар: Ҳар аксияда ўз шарти: минимал чегирма, тоифа, минимал нарх, товарлар сони; Комиссияга таъсири: Айрим аксияларда комиссия пасайтирилади; диапазон қоидаси амал қилади
- Промокод — Чегирмани ким белгилайди: Сотувчи; Асосий шартлар: Фақат ўзи яратилган дўконда ишлайди; чегирма саватдаги шу дўкон товарлари суммасининг 50% идан ошмайди; Комиссияга таъсири: Комиссия тўлиқ нархдан олинади
Таймер. Товар бош саҳифадаги тезкор чегирмалар тўпламига чиқади (қўлланмада русча номи — «Успей купить»). Харидор эски нархни чизилган ҳолда, янги нархни ва орқага саноқ таймерини кўради. Қўлланмага кўра, тавсия этилган чегирма товарнинг охирги 30 кундаги энг паст сотув нархидан ҳисобланади. Яъни аксия олдидан нархни сунъий кўтариш ишламайди. Муддат тугагач нарх автоматик қайтади. Бу механикада 30 кун ичида 200 та қатнашиш квотаси бор, шунинг учун уни энг керакли SKU'ларга сарфланг.
Аксиялар календари. Платформа режалаштирган катта аксиялар. "Қатнашиш" тугмаси орқали товарларни танлаб, янги нарх киритасиз. Битта товар бир вақтда фақат битта календар аксиясида қатнаша олади. Шунинг учун қайси аксия сизга фойдалироқ эканини олдиндан танланг.
Промокод. Чегирма тўлиқ сизнинг тушумингиздан қопланади. Промокодни қаерда ва кимга тарқатиш — сизнинг ишингиз. У кўпроқ ташқи трафик ва қайта харид учун мос.
Пуллик буст воситалари ҳам бор (қўлланмада «Буст в ТОП» ва «Буст заказов»). Лекин улар чегирма эмас, реклама. Улар ҳақида marketplace ички рекламаси мақоласида ёзилган. Кабинет билан энди танишаётган бўлсангиз, Uzum Маркетъда сотувчи бўлиш босқичларини кўриб чиқинг.
Аксияда комиссия қандай ҳисобланади
Бу ерда хато қилиш осон. Қўлланманинг тарифлар бўлимига кўра, комиссия товар тоифасига боғлиқ ва автоматик ҳисобланади. Аксиялар календари бўлимида эса комиссия диапазонлари ҳақида алоҳида қоида бор (қўлланмада у календар аксиялари учун ёзилган):
Шунингдек ўқинг Ўзбекистондан Амазонъда сотиш мумкинми? Аккаунтдан биринчи фойдагача бўлган йўл- Чегирмали нарх товарни комиссиянинг кейинги битта диапазонига ўтказса, комиссия аксиягача қандай бўлса, шундай қолади.
- Чегирма жуда катта бўлиб, нарх икки ва ундан ортиқ диапазонга ўтса, комиссия якуний сотув нархидан ҳисобланади.
- Промокодда комиссия товар 100% тўлангандек олинади.
Амалий хулоса оддий. Ўз тоифангиздаги диапазонларни тарифлар жадвалидан топинг. Кейин чегирма қайси диапазонга олиб тушишини текширинг. Жуда катта чегирма фақат маржани эмас, комиссия фоизини ҳам ўзгартириши мумкин.
Минимал аксия нархини ҳисоблаш
Аксияга киришдан олдин ҳар бир SKU учун иккита нархни билинг.
Зарарсизлик нархи = Сўмдаги харажатлар ÷ (1 − Фоизли харажатлар улуши)
Минимал нарх = Сўмдаги харажатлар ÷ (1 − Фоизли харажатлар улуши − Мақсадли маржа)
Сўмдаги харажатлар — таннарх, омборгача етказиш, қадоқ ва логистика. Uzum'да логистика тўлови товар ҳажмига боғлиқ ва сўмда белгиланади. Яъни чегирма берсангиз ҳам у камаймайди. Фоизли харажатлар — комиссия, солиқ ва реклама улуши. Бу формулалар қаердан келиши marketplace унит-экономикаси мақоласида батафсил тушунтирилган.
Шартли мисол. Рақамлар ўйлаб топилган, фақат ҳисоб мантиғини кўрсатади. Оддий нарх 250 000 сўм. Сўмдаги харажатлар 122 000 сўм. Фоизли харажатлар жами 27% (шартли комиссия 15%, солиқ 4%, реклама 8%).
- Харидор тўлайди — Оддий нарх: 250 000; 20% чегирма: 200 000; Промокод 20%: 200 000
- Комиссия (15%) — Оддий нарх: 37 500; 20% чегирма: 30 000; Промокод 20%: 37 500 (тўлиқ нархдан)
- Солиқ ва реклама (12%) — Оддий нарх: 30 000; 20% чегирма: 24 000; Промокод 20%: 24 000
- Сўмдаги харажатлар — Оддий нарх: 122 000; 20% чегирма: 122 000; Промокод 20%: 122 000
- Бир донадан қолади — Оддий нарх: 60 500; 20% чегирма: 24 000; Промокод 20%: 16 500
Чегирма 20%, бир дона фойдаси эса 60% дан кўпроқ камайди. Аввалги умумий фойдани сақлаш учун аксияда тахминан 2,5 баравар кўп сотиш керак. Промокод бир хил чегирмада яна 7 500 сўм кам қолдиради, чунки комиссия тўлиқ нархдан олинади.
Шу мисолда зарарсизлик нархи тахминан 167 000 сўм. Мақсадли маржа 10% бўлса, минимал нарх тахминан 194 000 сўм. Демак бу SKU учун максимал чегирма 22% атрофида. Платформа 30% чегирма талаб қилса, аксияни ўтказиб юбориш тўғри.
Бу ҳисобни ҳар бир SKU учун алоҳида қилинг ва битта жадвалда сақланг. Арзон товарда сўмдаги харажатлар нархнинг катта қисмини ташкил қилади, шунинг учун кичик чегирма ҳам фойдани нолга тушириши мумкин. Қиммат товарда эса асосий юк фоизли харажатларда. Тариф, харид нархи ёки реклама улуши ўзгарса, жадвални янгиланг. Акс ҳолда кейинги аксия эски рақамлар билан режалаштирилади.

Қатнашиш керакми: қарор жадвали
- Талаб қилинган нарх минимал нархдан юқори, қолдиқ етарли — Қарор: Қатнашинг; Нима учун: Қўшимча сотув фойда билан келади
- Янги карточка, шарҳлар кам — Қарор: Кичик чегирма билан қатнашинг; Нима учун: Биринчи сотув ва шарҳлар учун; чегирмани "старт харажати" сифатида ҳисобланг
- Эскирган ёки секин айланаётган қолдиқ — Қарор: Зарарсизлик нархигача қатнашинг; Нима учун: Музлаган пул ва сақлаш харажати кўпроқ зарар беради
- Нарх зарарсизликдан паст тушади — Қарор: Қатнашманг; Нима учун: Ҳар бир сотув зарарни кўпайтиради
- Қолдиқ аксиянинг ярмигача ҳам етмайди — Қарор: Қатнашманг ёки ҳажмни чекланг; Нима учун: Товар тугаши карточка позитсиясини туширади
Қайси SKU'ларни аксияга қўйиш
Ассортиментни уч гуруҳга бўлинг.
Етакчи товарлар. Энг кўп сотиладиган, шарҳлари кўп товарлар. Улар аксиясиз ҳам сотилади. Шунинг учун чегирма бу ерда қўшимча сотувдан кўра кўпроқ маржани ейди. Уларни фақат кичик чегирма билан ёки комиссия пасайтирилган календар аксияларида қўйинг.
Ўсиш номзодлари. Карточкаси яхши, конверсияси яхши, лекин кўришлар кам товарлар. Аксия айнан уларга энг кўп фойда беради. Қўшимча кўришлар сотув тарихини оширади ва карточка қидирувда кўтарилиши мумкин.
Секин қолдиқ. Уч ойдан бери яхши сотилмаётган товарлар. Улар учун мақсад фойда эмас, пулни қайтариш. Чегирма чегараси — зарарсизлик нархи. Баъзан ундан ҳам пастга тушиш керак бўлади, лекин бу қарорни онгли равишда ва ҳисоб билан қилинг.
Чегирма — бу ҳам маркетинг харажати. Уни реклама бюджети билан бир жойда режаланг. Ойлик бюджетни қандай тақсимлаш — маркетинг бюджетини ҳисоблаш мақоласида.
Аксияга тайёргарлик checklisti
- ☐ Ҳар бир SKU учун зарарсизлик ва минимал нарх ёзилган.
- ☐ Тоифангиз комиссия диапазонлари текширилган.
- ☐ Аксия даврига қолдиқ ҳисобланган: оддий кунлик сотув × кутилган ўсиш × кунлар сони.
- ☐ Карточкада студия сурати, тўғри тоифа ва тўлиқ тавсиф бор.
- ☐ Таймер учун охирги 30 кундаги энг паст сотув нархи текширилган: тавсия этилган чегирма шундан ҳисобланади.
- ☐ Битта товар қайси календар аксиясида қатнашиши танланган.
- ☐ Реклама бюджети аксия кунларига мосланган.
- ☐ FBS бўлса, қадоқлаш ва жўнатиш учун одам ва материал тайёр.

Аксиядан кейин натижани ўлчаш
Аксия тугагач, фақат "қанча сотилди" деган саволга қараманг. Тўртта рақамни ёзинг:
- Қўшимча сотув. Аксия давридаги сотувдан аксиягача бўлган одатий сотувни айиринг.
- Умумий фойда. Аксиядаги сотув × бир дона фойдаси. Уни аксиясиз шу даврдаги фойда билан солиштиринг.
- Аксиядан кейинги 2 ҳафта. Сотув олдинги даражага қайтдими, юқорироқдами ёки пастроқми?
- Қайтариш ва бекор қилиш. Чегирма вақтида тасодифий харидорлар кўпайиши мумкин.
Натижани ҳар бир SKU ва ҳар бир аксия бўйича жадвалда сақланг. Икки-уч аксиядан кейин қайси товарингиз чегирмага яхши жавоб бериши кўриниб қолади.
Кўп учрайдиган хатолар
- Бутун ассортиментни аксияга қўйиш. Чегирма энг кўп сотиладиган ва энг паст маржали SKU'ларни биринчи ейди.
- Ҳисобни оддий нархдан қилиш. Комиссия диапазони ва промокод комиссиясини ҳисобга олмаслик.
- Қолдиқни текширмаслик. Товар аксиянинг иккинчи кунида тугайди, карточка эса позитсиясини йўқотади.
- Аксиядан кейин нархни кўрмай қўйиш. Таймерда нарх ўзи қайтади, календар аксиялари учун эса қўлланмада бу ёзилмаган. Аксия тугаган куни нархни кабинетда текширинг.
- Аксияни доимий "дори"га айлантириш. Харидор фақат чегирмада сотиб олишга ўрганиб қолади.
Хулоса
Uzum аксияси фойдали восита, лекин у маржа ҳисобига ишлайди. Ҳар бир SKU учун зарарсизлик ва минимал нархни олдиндан билинг. Комиссия диапазони ва промокод шартини ҳисобга олинг. Қолдиқ ва карточкани тайёрланг. Аксиядан кейин умумий фойда ва кейинги икки ҳафта сотувини ўлчанг. Шунда кейинги сафар қайси аксияга ва қайси товар билан кириш кераклигини тахмин билан эмас, рақам билан ҳал қиласиз.
Кўп бериладиган саволлар
Uzum аксиясида қатнашиш мажбурми?
Йўқ. Сотувчи қўлланмасига кўра, аксияга сотувчининг ўзи товар танлаб қўшилади. Қарор қилинг: аксия нархи минимал нархдан юқорими ва қолдиқ етадими. Иккала жавоб ҳам "ҳа" бўлмаса, қатнашмаслик ҳам тўғри қарор.
Аксияда Uzum комиссияси камаядими?
Қўлланмада айтилишича, айрим календар аксияларида қатнашчилар учун комиссия пасайтирилади. Промокодда эса комиссия товар тўлиқ нархда сотилгандек олинади. Ҳар бир аксиянинг ўз шартлари бор, шунинг учун жорий шартларни сотувчи кабинетида текширинг.
Аксия тугагач нарх ўзи қайтадими?
Таймер аксиясида қўлланмага кўра, муддат тугагач SKU нархи автоматик асл ҳолатига қайтади. Календар аксияларида муддат ва чиқиш тартиби аксия шартларида кўрсатилади. Аксиядан кейинги биринчи кунларда нарх ва қолдиқни қўлда текшириб чиқинг.
Чегирмани неча фоизгача бериш мумкин?
Бу сизнинг унит-экономикангизга боғлиқ. Аввал зарарсизлик нархини ва мақсадли маржа билан минимал нархни ҳисобланг. Оддий нарх билан минимал нарх орасидаги фарқ — сизнинг максимал чегирмангиз. Платформа талаб қилган чегирма бундан катта бўлса, ўша аксияни ўтказиб юборинг.
Кейинги аксияга қайси SKU'лар билан кирамиз?
Ассортиментингиз бўйича минимал нарх ва максимал чегирмани бирга ҳисоблаб, қайси товарлар аксияда фойда қолдиришини хотиржам кўриб чиқамиз.