Сиз 100 минг обуначили каналга реклама учун пул тўладингиз. Пост чиқди, кун ўтди, лекин ёзганлар сони бир қўлнинг бармоқларича. Админ эса «канал катта, ҳаммаси жойида» дейди. Таниш ҳолатми?
Telegram каналда реклама Ўзбекистонда энг кўп ишлатиладиган каналлардан бири. Лекин уни кўпинча кўр-кўрона сотиб олишади: обуначилар сонига қараб. Бу мақолада канални қандай танлаш, сохта обуначини қандай аниқлаш, нархни қандай солиштириш ва натижани сўмда қандай ҳисоблашни босқичма-босқич кўрасиз.
Telegram рекламаси бизнес учун маркетинг тизимининг бир қисми. Шунинг учун бу ерда ҳам асосий савол битта: бир сўм реклама неча сўм сотув олиб келди.
Посев нима ва у Telegram Ads'дан нимаси билан фарқ қилади
Посев — бошқа бировнинг Telegram каналидан реклама пости сотиб олиш. Сиз канал админи билан келишасиз, у сизнинг постингизни каналида чиқаради. Атама русча «посев» («экиш») сўзидан олинган ва бозорда шу шаклда ишлатилади.
Telegram'нинг расмий реклама платформаси бошқача ишлайди. У ерда қисқа эълон канал постлари остида чиқади, формати платформа қоидалари билан чекланган, сиз эса кўрсатишлар учун тўлайсиз. Бу усул Telegram Ads бўйича қўлланмада батафсил кўриб чиқилган.
Посевнинг кучли томони — эркинлик. Расм, видео, узун матн, админнинг ўз овозидан тавсия — ҳаммаси мумкин. Заиф томони — назорат йўқлиги. Нархни админ айтади, статистикани ҳам админ кўрсатади. Шунинг учун посевда текшириш кўникмаси пулни тежайди.
Яна бир фарқ: посев кўпинча сизнинг каналингизга обуначи олиб келиш учун ишлатилади. Канални қандай юритиш ва келган одамни қандай ушлаб қолиш — бизнес учун Telegram канал ҳақидаги мақолада. Бўш каналга реклама бериш — пулни шамолга совуриш.
Канал танлаш: аввал аудитория, кейин рақамлар
Номзод каналларни Telegram қидирувида, канал каталогларида ва рақобатчиларингиз реклама берган жойларда топинг. Энг кўп учрайдиган хато — канални обуначилар сонига қараб танлаш. Ундан олдин битта саволга жавоб беринг: бу канални ким ўқийди ва у сизнинг мижозингизми?
Шунингдек ўқинг OLX'да эълон бериш: нега бир хил товар бир сотувчида тез кетади, бошқасида ойлаб туриб қолади?Танлашда қуйидагиларга қаранг:
- Мавзу. Болалар кийими учун оналар канали, қурилиш моллари учун усталар канали. Умумий «янгиликлар» ва «ҳазил» каналлари арзон кўринади, лекин харидор кам.
- Тил ва ҳудуд. Ўзбек ва рус тилидаги каналлар аудиторияси турлича. Самарқанддаги дўкон учун Тошкент канали кўп нарса бермайди.
- Постлар сифати. Охирги 20–30 постни ўқинг. Агар канал кунига 10 та реклама чиқарса, сизнинг постингиз ҳам уларнинг орасида йўқолиб кетади.
- Реклама қилинганлар. Каналда ким реклама берганини кўринг. Бир хил реклама берувчи қайта-қайта қайтса, бу яхши белги: демак, унга натижа берган.
Рўйхатни битта жадвалда юритинг: канал номи, мавзу, тил, обуначилар, ўртача кўриш, нарх. Кейинги бўлимлардаги ҳисоб-китоблар шу жадвалга таянади.
Сохта обуначи ва накруткани қандай аниқлаш
Накрутка — канал рақамларини сунъий кўпайтириш: ботлар, сотиб олинган обуначилар ёки сохта кўришлар. Ташқаридан канал катта кўринади, ичида эса ўқувчи кам.
Админидан канал статистикаси скриншотини сўранг. Telegram канал эгасига обуначилар ўсиши, кўришлар ва тиллар бўйича графикларни кўрсатади. Статистикани кўрсатишдан бош тортган админ аслида жавобини берган бўлади.
Скриншотни таҳрирлаш осон, шунинг учун рақамларни каналнинг ўзида ҳам текширинг: ҳар пост остидаги кўришлар сони ҳаммага очиқ. Шубҳа бўлса, статистика саҳифасининг экран ёзувини (видео) сўранг.
Қуйидаги белгиларни текширинг:
- Кўришлар ва обуначилар нисбати. Буни ЭРР дейишади: ўртача кўриш ÷ обуначилар × 100%. 100 минг обуначили каналда пост 3 минг кўриш олса, обуначиларнинг катта қисми ўқимайди ёки умуман йўқ.
- Обуначилар графигидаги сакрашлар. Бир кунда минглаб одам қўшилиб, кейин ҳеч нарса бўлмаса, сабабини сўранг. Катта рекламадан кейин сакраш нормал, лекин админ уни тушунтира олиши керак.
- Бир хил кўришлар. Тирик каналда қизиқарли пост кўпроқ, зерикарлиси камроқ кўрилади. Ҳамма постда кўришлар деярли тенг бўлса — шубҳали.
- Фаоллик. ЭР — реаксиялар, изоҳлар ва улашишларнинг кўришларга нисбати. Кўриш кўп, лекин битта ҳам улашиш ёки савол бўлмаса, ўйлаб кўринг.
- Тил ва ҳудуд. Статистикадаги тиллар графиги канал мавзусига мос келиши керак.
Битта белги ҳали ҳукм эмас. Лекин икки-учтаси бирга чиқса, бу канални рўйхатдан ўчиринг.

Нархни баҳолаш: обуначи эмас, кўриш учун тўлайсиз
Админ нархни кўпинча обуначилар сони билан асослайди. Сиз эса кўришлар билан ҳисобланг. Бунинг учун CPM ишлатилади — 1000 та кўриш нархи.
CPM = пост нархи ÷ постнинг ўртача кўришлари × 1000
Ўртача кўришни охирги 10–15 постдан олинг, реклама постларини ҳам қўшиб. Фақат энг яхши постга қараш расмни бўяб кўрсатади.
Шартли мисол: А канал пост учун 1,5 млн сўм сўрайди, ўртача кўриш 12 минг. CPM = 125 минг сўм. Б канал 3 млн сўм сўрайди, кўриш 15 минг. CPM = 200 минг сўм. Б канал каттароқ, лекин ҳар бир кўриш 1,6 баравар қиммат.
CPM — фақат бошланғич филтр. Арзон CPM'ли умумий канал қиммат CPM'ли, лекин аниқ мавзули каналдан ёмонроқ натижа бериши мумкин. Якуний ҳукмни обуначи ва лид нархи чиқаради.
Пост формати: реклама эмас, фойдали хабар
Одамлар канални реклама учун эмас, мазмун учун ўқийди. Пост канал оҳангига қанчалик мос бўлса, шунчалик яхши ишлайди.
- Битта таклиф. Битта постда битта маҳсулот ёки битта сабаб. «Ҳаммаси бор» деган пост ҳеч кимни тўхтатмайди.
- Биринчи қаторда фойда. Telegram лентасида одам аввал бошини кўради. «Болангиз учун қишки комбинезон: ўлчам бўйича бепул алмаштириш» — «Бизнинг дўкон» дан яхшироқ.
- Аниқ ҳаракат. Нима қилиш керак: каналга обуна бўлиш, ботга ёзиш, промо-кодни айтиш.
- Муддат ва жой. Админ билан пост вақти, лентада қанча туриши ва қачон ўчирилишини олдиндан келишинг. Бозорда «1/24» каби шартлар бор: пост бир соат юқорида туради, суткадан кейин ўчирилади.
- Тўлов ва далил. Шартларни чатда ёзма қайд этинг: сана, вақт, «1/24» каби шарт ва нарх. Пост чиққач, унинг ҳаволасини ва скриншотини сақланг. Админ билан биринчи марта ишлаётган бўлсангиз, катта суммани бир каналга олдиндан тўламанг.
Пост реклама экани ҳам аниқ кўринсин. «Реклама тўғрисида»ги қонун (ЎРҚ-776, 2022) реклама бошқа ахборотдан ажратилган ва реклама сифатида таниб олинадиган бўлишини талаб қилади (18-модда). Яширин реклама эса номақбул реклама ҳисобланади ва унга йўл қўйилмайди (5 ва 16-моддалар). Белгини қандай қўйишни админ билан келишиб олинг.
Натижани кузатиш: алоҳида ҳавола, УТМ ва промо-код
Ҳар бир канал ўз белгисини олиши керак. Акс ҳолда беш каналга реклама бериб, қайси бири ишлаганини билмай қоласиз.
- Алоҳида таклиф ҳаволаси. Telegram'да канал админи қўшимча таклиф ҳаволалари яратиши, уларга ном бериши ва ҳар бир ҳавола орқали нечта одам қўшилганини кўриши мумкин. Ҳар бир реклама канали учун ўз ҳаволангизни яратинг.
- УТМ белгилари. Агар пост сайтга олиб борса, ҳаволага УТМ қўшинг — бу манба ва кампанияни кўрсатувчи қўшимча қисм. Созлаш тартиби маркетинг аналитикаси ва УТМ ҳақидаги мақолада.
- Бот учун старт-параметр. Одамлар ботга ёзса, ҳар канал учун алоҳида старт-параметрли ҳавола беринг — бу бот ҳаволаси охирига қўшиладиган қисқа белги. Бот шу параметрни кўради ва уни мижоз картасига ёзиб қўйиши мумкин.
- Промо-код. Телефон, дўкон ёки етказиб бериш орқали сотсангиз, ҳар каналга ўз кодини беринг. Кассирга кодни сўраш ва ёзиб қўйишни ўргатинг.
Marketplace'даги карточкага трафик юборсангиз ҳам шу мантиқ ишлайди. Бу йўналиш marketplace'га ташқи трафик мақоласида алоҳида кўрилган.

Натижани ҳисоблаш: обуначи ва лид нархи
Рекламадан 3–7 кун ўтгач, ҳар канал бўйича тўртта рақамни ёзинг: нарх, кўришлар, келган обуначилар ёки ўтишлар, лидлар. Лид — контакт қолдирган ёки ёзган потенсиал мижоз.
Обуначи нархи = пост нархи ÷ келган обуначилар
Лид нархи = пост нархи ÷ лидлар сони
Шартли мисол (рақамлар ўйлаб топилган, фақат ҳисоб тартибини кўрсатиш учун):
- А (оналар, ўзбекча) — Нарх: 1,5 млн; Кўриш: 12 000; CPM: 125 минг; Обуначи: 180; Обуначи нархи: 8 333; Лид: 15; Лид нархи: 100 минг
- Б (шаҳар янгиликлари) — Нарх: 3 млн; Кўриш: 15 000; CPM: 200 минг; Обуначи: 120; Обуначи нархи: 25 000; Лид: 6; Лид нархи: 500 минг
Б канал каттароқ ва «обрўлироқ» кўринарди. Лекин битта лид унда беш баравар қимматга тушди. Лид нархини сотувгача олиб боринг: лидларнинг неча фоизи харид қилди ва битта харидор сизга қанча фойда қолдиради.
Сизнинг бизнесингизда ҳам шундай канал борми — обрўли, лекин натижасиз? Жадвал буни бир ҳафтада кўрсатади.
Тестдан масштабгача
Бутун бюджетни битта катта каналга тикманг. Ишончли тартиб қуйидагича:
- Тест. 4–6 та мос канал танланг, ҳар бирига битта пост. Бюджетнинг кичик қисмини ишлатинг.
- Таққослаш. Лид нархи бўйича сараланг. Энг яхши 1–2 тасини қолдиринг.
- Такрорлаш. Ғолиб каналда янги пост беринг, лекин дарҳол эмас: бир хил аудитория тез чарчайди. Иккинчи постнинг натижаси биринчисидан ёмонроқ бўлиши нормал.
- Кенгайтириш. Ғолибга ўхшаш каналларни топинг: шу мавзу, шу тил, шу ҳудуд.
- Постни алмаштириш. Бир хил матн уч марта ишламайди. Сарлавҳа ва таклифни ўзгартириб туринг.
Ишлайдиган каналлар рўйхати шакллангач, уларда доимий кўриниш учун Telegram Ads'ни ҳам синаб кўриш мумкин. Икки усул бир-бирини тўлдиради.
Хулоса
Telegram каналдаги реклама обуначилар сони билан эмас, кўришлар ва натижа билан баҳоланади. Аввал аудитория мослигини текширинг, кейин статистикани сўраб, накрутка белгиларини кўринг. Нархни CPM билан солиштиринг, ҳар каналга алоҳида ҳавола ёки промо-код беринг. Якуний ҳукмни лид нархи чиқаради: кичик тестдан бошланг ва фақат ўзини оқлаган каналларга бюджетни кўпайтиринг.
Кўп бериладиган саволлар
Telegram каналдаги реклама пости қанча туради?
Ягона нарх йўқ: уни ҳар бир админ ўзи белгилайди. Нарх обуначилар сонига қараб эмас, постнинг ўртача кўришлари бўйича баҳоланади. Пост нархини ўртача кўришларга бўлиб, 1000 га кўпайтиринг — бу CPM. Бир хил мавзудаги бир нечта каналнинг CPM'ини солиштирсангиз, қайси таклиф қимматлиги дарҳол кўринади.
Каналда сохта обуначилар борлигини қандай билиш мумкин?
Админидан статистика скриншотини сўранг ва учта нарсага қаранг: кўришлар обуначилар сонига нисбатан жуда кам эмасми, обуначилар графигида сабабсиз кескин сакрашлар йўқми, постлар кўришлари бир-бирига шубҳали даражада тенгмасми. Битта белги ҳали ҳукм эмас, лекин икки-учтаси бирга бўлса, бу каналга пул сарфламанг.
Посев ва Telegram Ads'нинг фарқи нима?
Посев — канал админидан тўғридан-тўғри пост сотиб олиш: формат эркин, нарх келишув асосида, статистика админдан келади. Telegram Ads — расмий платформа: формати чекланган қисқа эълон, кўрсатиш нархи бўйича тўлов ва кабинетдаги статистика. Кўпинча аввал посев билан ишлайдиган каналлар топилади, кейин иккаласи бирга ишлатилади.
Реклама постига «Реклама» белгиси қўйиш керакми?
«Реклама тўғрисида»ги қонун реклама бошқа ахборотдан ажратилган ва реклама экани таниб олинадиган бўлишини талаб қилади, яширин рекламага йўл қўйилмайди. Шунинг учун пост реклама экани аниқ кўринсин — буни админ билан олдиндан келишиб олинг.
Telegram'даги реклама бюджетингиз қаерга кетаётганини кўрмоқчимисиз?
Каналлар рўйхатингиз ва охирги постлар натижасини бирга кўриб чиқиб, CPM, обуначи ва лид нархини ҳисоблаш ҳамда кейинги тест режасини тузиш мумкин.