Қисқа жавоб: ташқи трафик — marketplace'дан ташқаридаги одамларни, яъни Instagram, Telegram, блогерлар, таргет реклама ва қидирув тизимларидаги аудиторияни тўғридан-тўғри карточкангизга олиб келиш. У тайёр карточкани тезлаштиради: биринчи буюртма ва шарҳларни беради, мавсумда қўшимча сотув келтиради. Лекин ҳар манбага алоҳида белгили ҳавола беринг, натижани буюртма билан ўлчанг ва битта буюртма нархини максимал DRR билан солиштиринг. Акс ҳолда кўриш кўп бўлади, фойда эса номаълум қолади.
Бу мақола marketplace'да савдони ўстириш стратегияси нинг бир қисми. У ерда кўриниш манбалари умумий кўрилган. Бу ерда фақат ташқи трафик ҳақида гап боради: қачон керак, қандай ўлчанади ва қачон зарар қилади.
Ташқи трафик қачон керак ва қачон керак эмас
Ташқи трафик учта ҳолатда ўзини оқлайди:
- Янги товарни ишга тушириш. Статистикаси йўқ карточка қидирувда секин кўтарилади. Ташқаридан келган биринчи буюртма ва шарҳлар бу жараённи тезлаштиради.
- Товарни кўрсатиш керак. Кийим, косметика, уй-рўзғор буюмлари, болалар товарлари видеода яхшироқ сотилади. Қидирувдаги кичик расм буни бера олмайди.
- Мавсум ва аксия. Талаб юқори пайтда қўшимча аудитория тез пулга айланади.
Керак бўлмаган ҳолатлар ҳам бор. Маржа жуда паст бўлса, ташқи реклама ҳар буюртмани зарарга айлантиради. Қолдиқ 2–3 ҳафтага етмаса, блогер чиққан куни товар тугайди. Карточка заиф бўлса, келган одамлар сотиб олмай чиқиб кетади ва конверсия кўрсаткичи пасаяди.
Ички рекламадан фарқи битта: ички реклама marketplace'да аллақачон товар қидираётган одамни ушлайди, ташқи трафик эса ҳали қидирмаган одамда талаб уйғотади. Шунинг учун ташқи трафикнинг конверсияси одатда пастроқ, лекин у рақобатчилар кўрмаган аудиторияни беради. Ички реклама ҳисоб-китоби marketplace ички рекламаси мақоласида бор.
Карточка тайёрлиги: трафикдан олдин 6 банд
Ташқаридан келган одам карточкани рақобатчилардан кўра қаттиқроқ баҳолайди: у сизни биринчи марта кўряпти. Пул сарфлашдан олдин текширинг:
Шунингдек ўқинг Диван қайтиб келди, фойда эса йўқ: marketplace'да катта габаритли товарни зарарсиз сотиш- ☐ Расмлар. Биринчи расм телефонда аниқ, камида 5–6 слайд, ўлчам ва фойдаланиш кўрсатилган.
- ☐ Шарҳлар. Камида бир нечта ҳақиқий шарҳ ва яхши рейтинг. Шарҳсиз карточкага ишонч паст.
- ☐ Нарх. Блогер айтган нарх витринадаги якуний нарх билан бир хил. Фарқ бўлса, одам алдангандек ҳис қилади.
- ☐ Қолдиқ. Барча ўлчам ва рангларда камида 2–3 ҳафталик захира.
- ☐ Видеодаги товар = карточкадаги товар. Ранг, модел ва комплект бир хил.
- ☐ Маржа. Комиссия, логистика ва қайтаришлардан кейин бир донадан рекламага қанча қолиши аниқ.
Битта банд бажарилмаса, аввал шуни ёпинг. Карточкани тайёрлаш тартиби сотадиган маҳсулот карточкаси мақоласида батафсил ёзилган.

Каналлар: қайси манба нима беради
- Ўз Instagram ва Telegram — Нима беради: Содиқ аудитория, арзон биринчи буюртмалар; Қачон мос: Стартда, янги SKU чиқарганда; Асосий хавф: Аудитория кичик бўлса, ҳажм чекланган
- Telegram каналларда реклама — Нима беради: Тез қамров, мавзули аудитория; Қачон мос: Оммабоп, тушунарли товар; Асосий хавф: Сифати турли каналлар, сунъий обуначилар
- Instagram ва бошқа блогерлар — Нима беради: Ишонч, товарни видеода кўрсатиш; Қачон мос: Кўрсатиш керак бўлган товар; Асосий хавф: Битта чиқиш натижаси олдиндан номаълум
- Таргет реклама (Meta ва бошқалар) — Нима беради: Бошқариладиган, кенгайтириладиган оқим; Қачон мос: Креатив ва карточка синалгандан кейин; Асосий хавф: Кабинетда босиш кўп, буюртма кам бўлиши мумкин
- Google ва Yandex қидируви — Нима беради: Товарни аллақачон қидираётган одам; Қачон мос: Бренд номи ёки аниқ модел сўралади; Асосий хавф: Ҳажм кичик, созлаш тажриба талаб қилади
Ўз каналингиз бўлса, бошлаш нуқтаси шу: обуначилар сизни танийди, биринчи шарҳларни ҳам улар тезроқ ёзади. Товарни кўрсатадиган қисқа видеолар учун ссенарий формулалари бизнес учун Instagram Реэлс мақоласида бор.
Ҳавола ва УТМ: ҳар манбага алоҳида ҳавола
Асосий қоида: ҳар бир блогер, канал ва кампанияга алоҳида ҳавола. Битта умумий ҳаволани ҳаммага берсангиз, ким сотув келтирганини билмайсиз.
Ҳавола тўғридан-тўғри карточкага олиб борсин, дўкон бош саҳифасига эмас. Ҳар қўшимча босиш харидорнинг бир қисмини йўқотади.
УТМ белгиларида бир хил номлаш қоидасидан фойдаланинг. Масалан: utm_source — канал ёки блогер номи, утм_медиум — формат (пост, сториэс, реэлс), utm_campaign — кампания. УТМ параметрлари ва номлаш хатолари УТМ белгилари ва лид манбаси мақоласида батафсил кўрилган.
Баъзи платформалар ўз форматини талаб қилади. Wildberries эълонига кўра, utm_campaign ичида сотувчи ИДЪси ва ажратувчи белги бўлиши шарт, акс ҳолда ўтиш ҳисоботга тушмайди. Ozon'да ҳаволани кабинетдаги генератор ўзи ясайди. Бу маълумотлар русча кабинет ва материаллардан олинган, шунинг учун аниқ форматни ўз аккаунтингиздаги ёрдам бўлимидан текширинг: нотўғри ҳавола очилади, лекин ҳисоботда кўринмайди.
Ҳаволани қаерга қўйиш. Instagram'да пост ва реэлс изоҳидаги ҳавола босилмайди. Шунинг учун блогер ҳаволани сториэсъдаги ҳавола стикерига ёки профил ҳаволасига қўйсин, реэлсъда эса «ҳавола профилда» деб айтсин. Telegram каналда ҳавола пост матнининг ўзида турсин, энг яхшиси биринчи қаторларда. Келишувда сториэс неча соат туришини ва ҳавола профилда неча кун қолишини ёзинг.
Қисқартирилган ҳавола қўшимча назорат беради: қисқартириш хизмати босишлар сонини кўрсатади. Бу, айниқса, платформа ташқи трафикни алоҳида кўрсатмаса фойдали.
Натижани ўлчаш: кабинетда нимани кўриш мумкин
Платформалар бу борада турлича. Қуйидаги таърифлар Ozon ва Wildberries'нинг русча сотувчи кабинети ва материалларига асосланган. Ўзбекистондаги аккаунтда бўлим номи ва имкониятлар фарқ қилиши мумкин:
- Ozon — «Продвижение» → «Внешний трафик» бўлими: ҳавола генератори ва белгили ҳаволалар бўйича ўтиш ҳамда буюртмалар.
- Wildberries — реклама бўлимидаги «Внешний трафик»: УТМ белгили ҳаволалар бўйича босиш ва сотувлар.
- Uzum Маркет ва Yandex Маркет — ташқи трафик бўйича алоҳида ҳисобот борлиги очиқ манбаларда тасдиқланмаган. Кабинетингизни ва сотувчи ёрдам бўлимини текширинг, бўлмаса қисқартирилган ҳавола ва билвосита усулга таянинг.
Билвосита усул. Чиқиш кунидан кейинги 3–7 кунда шу SKU буюртмаларини олдинги 4 ҳафтанинг бир хил кунларидаги ўртача билан солиштиринг. Шартли мисол: одатда кунига 12 та буюртма. Блогер чиққан кун ва кейинги икки кунда 20, 17 ва 14 та. Қўшимча: 8 + 5 + 2 = 15 та буюртма. Шу даврда бошқа нарсани ўзгартирманг: нарх, ички реклама, аксия. Акс ҳолда ўсиш нимадан эканини билмайсиз.
Натижани кунлик буюртма, қолдиқ ва реклама харажати билан битта жадвалга ёзинг: сана, манба, харажат, босишлар, қўшимча буюртмалар.
Блогерлар билан ишлаш: танлаш, келишув, белгилаш
Танлаш. Обуначи сонига эмас, аудитория сифатига қаранг. Охирги 10–15 пост ва сториэс кўришларини, изоҳлар жонлилигини, аудитория шаҳри ва ёшини сўранг. Блогер статистикани скриншот ёки экран ёзуви билан берсин. Унинг олдинги рекламалари қандай чиққанини кўринг: ҳар куни бошқа товарни реклама қиладиган саҳифага ишонч паст.
Келишув. Оғзаки эмас, ёзма келишинг:
- формат, чиқиш санаси ва вақти, сториэс нечта кадр;
- ҳавола қаерда туради ва қанча муддат сақланади;
- товар қандай кўрсатилади, қайси нарх айтилади;
- чиқишдан кейин статистика: кўришлар, ҳаволага босишлар;
- тўлов тартиби ва товар қайтариладими.
Белгилаш. Рақобат қўмитаси 2026-йил 3-сентябрда «Реклама тўғрисида»ги қонун (2022-йил 7-июндаги ЎРҚ-776) бўйича тушунтириш берди: реклама материаллари бошқа ахборотдан «реклама» ёки «реклама ҳуқуқи асосида» белгиси билан ажратилиши керак. Тижорий мақсадда тайёрланган шарҳ, изоҳ ва фикрлар ҳам рекламага киради. Қўмита маълумотига кўра, яширин реклама учун 20 дан ортиқ гуруҳ ва канал администратори, блогер ва вайнерга нисбатан чора кўрилган. Бу бўлим ҳуқуқий маслаҳат эмас. Амалда белгилаш талабини келишувга ёзинг, белги сториэс ва пост бошида кўриниб турсин. Шубҳали ҳолатда ҳуқуқшуносдан сўранг.
Синов. Биринчи чиқиш — синов. Кичик ва ўрта блогерлардан 2–3 тасини алоҳида ҳавола билан синаб кўринг, кейин натижа бергани билан қайта ишланг.

Бюджет ва DRR: шартли ҳисоб
Ҳисоб унит-экономикадан бошланади. Бир дона сотувдан рекламага қанча бериш мумкинлигини marketplace унит-экономикаси формуласидан олинг.
Ташқи DRR = Реклама харажати ÷ Шу манбадан келган тушум Зарарсизлик буюртмалари = Реклама харажати ÷ Бир донадан рекламагача қоладиган фойда
Шартли мисол. Товар нархи 150 000 сўм. Комиссия, логистика ва таннархдан кейин бир донадан 30 000 сўм қолади, яъни максимал DRR 30 000 ÷ 150 000 = 20%. Блогер пости 1 500 000 сўм.
- Пост 40 000 марта кўрилди, 1,5% ҳаволага босди: 600 босиш.
- Карточкадан буюртмага конверсия 4%: 24 та буюртма.
- Тушум: 24 × 150 000 = 3 600 000 сўм.
- DRR: 1 500 000 ÷ 3 600 000 ≈ 41,7%. Бу чегарадан икки баравар юқори.
- Зарарсизлик учун 1 500 000 ÷ 30 000 = 50 та буюртма керак эди.
- Шундай натижа билан бу пост учун тўлаш мумкин бўлган нарх: 24 × 30 000 = 720 000 сўм.
Хулоса: бу блогер билан қайта ишлашга арзийди, фақат нарх 720 000 сўмдан ошмаса ёки конверсия ошса. Ташқи буюртмалар қидирувдаги ўринга ҳам таъсир қилиши мумкин, лекин бу қўшимча фойдани олдиндан режага киритманг: уни фақат кейинги ҳафталардаги органик буюртмаларда кўрсангиз ҳисобланг.
Типик хатолар
- Ҳаммага битта ҳавола. Қайси манба ишлаганини билиб бўлмайди.
- Бош саҳифага йўналтириш. Харидор карточкани қидириб, йўқолиб қолади.
- Бир вақтда ҳамма нарса. Блогер, аксия ва ички реклама бир ҳафтада бошланса, натижани ажратиб бўлмайди.
- Обуначи сонига қараб танлаш. Катта, лекин "ўлик" аудитория босишсиз чиқади.
- Қолдиқни текширмаслик. Чиқиш куни товар тугаса, пул ҳам, қизиқиш ҳам йўқолади.
- Битта чиқишдан хулоса. Канални баҳолаш учун камида 2–3 та синов керак.
- Белгисиз реклама. Қонун талаби ва ишонч учун реклама экани очиқ кўринсин.
Хулоса
Ташқи трафик тайёр карточкани тезлаштиради, лекин заиф карточкани қутқармайди. Аввал расмлар, шарҳлар, нарх, қолдиқ ва маржани текширинг. Ҳар манбага алоҳида белгили ҳавола беринг ва натижани буюртма билан ўлчанг: кабинет ҳисоботи бўлса ундан, бўлмаса ўртача билан солиштириб. Битта буюртма нархини максимал DRR билан солиштиринг, блогерлар билан ёзма келишинг ва рекламани белгиланг. Бугун биринчи қадам: асосий SKU учун максимал DRR'ни ҳисобланг ва битта пост учун тўлаш мумкин бўлган юқори нархни ёзиб қўйинг.
Кўп бериладиган саволлар
Янги карточкага дарҳол ташқи трафик олиб келиш керакми?
Одатда йўқ. Аввал карточкани тўлиқ тайёрланг: расмлар, ном, хусусиятлар ва камида бир нечта шарҳ. Шарҳсиз ва битта расмли карточкага келган одам кўпинча харид қилмай чиқиб кетади ва пул беҳуда кетади. Истисно — ўзингизнинг содиқ аудиториянгиз бўлса: Telegram канал ёки Instagram обуначилари биринчи буюртма ва шарҳларни тезроқ беради.
Блогердан келган сотувни қандай ҳисоблаш мумкин?
Икки усул бор. Биринчиси — платформанинг ташқи трафик ҳисоботи: масалан, Wildberries ва Ozon сотувчи кабинетида УТМ белгили ҳаволалар бўйича ўтиш ва буюртмалар кўринадиган «Внешний трафик» бўлими бор. Бу таъриф русча кабинет ва ёрдам материалларига асосланган, Ўзбекистондаги аккаунтда имкониятлар фарқ қилиши мумкин. Иккинчиси — билвосита: чиқиш кунидан кейинги 3–7 кунда шу SKU буюртмалари олдинги 4 ҳафтанинг бир хил кунларидаги ўртачадан қанча ошганини ҳисоблаш. Иккаласини бирга ишлатган маъқул.
Блогер рекламасини «реклама» деб белгилаш шартми?
Ҳа. Рақобат қўмитаси 2026-йил 3-сентябрда тушунтиришича, «Реклама тўғрисида»ги қонунга (ЎРҚ-776) кўра реклама материаллари бошқа ахборотдан «реклама» ёки «реклама ҳуқуқи асосида» белгиси билан ажратилиши керак, тижорий мақсаддаги шарҳ ва фикрлар ҳам рекламага киради. Бу ҳуқуқий маслаҳат эмас: талабни блогер билан келишувга ёзиб қўйинг, чегаравий ҳолатда ҳуқуқшуносдан сўранг.
Ташқи рекламага қанча бюджет ажратиш керак?
Бюджетни максимал DRR'дан тескари ҳисобланг. Бир дона сотувдан рекламага қанча бериш мумкинлигини унит-экономикадан топинг, уни кутилаётган буюртмалар сонига кўпайтиринг — бу битта пост ёки кампания учун юқори чегара. Биринчи ойда битта-иккита синов билан чекланинг ва ҳар бирини алоҳида ўлчанг.
Ташқи трафик сотув келтиряптими?
Асосий SKU'ларингиз бўйича карточка тайёрлиги, ҳавола тузилмаси ва блогерлар билан синовларни унит-экономика билан солиштириб, қайси канални кучайтириш ва қайсини тўхтатиш мантиқли эканини кўриб чиқамиз.