Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Ресторан ва кафе учун ERP: техкарта, омбор, ошхона ва филиаллар назорати

Ресторан ва кафени автоматлаштириш: техкарта ва брутто-нетто, ретсепт бўйича ҳисобдан чиқариш, фоод cost ҳисоби, инвентаризатсия, филиаллар ва checklist.

Ресторан ва кафе учун ERP: техкарта, омбор, ошхона ва филиаллар назорати

Қисқа жавоб: ресторан учун ERP хариддан чеккача бўлган йўлни битта тизимда юритади. Маҳсулот тарозида қабул қилинади, техкарта бўйича таомга айланади, сотилганда омбордан автоматик чиқади. Эгаси ҳар куни кўради: қанча сотилди, таомлар таннархи қанча ва омборда нимадир йўқоляптими.

Ресторанда пул қаерда йўқолади

Ресторанда товар тез айланади. Гўшт эрталаб келади, тушликда ош бўлиб сотилади. Шу бир неча соат ичида хатога жой кўп.

Одатий манзара шундай. Етказиб берувчи гўштни олиб келади, ошпаз кўз билан қабул қилади. Нарх Telegram'даги хабарда қолади. Ошпаз порсияни «қўли билан» ўлчайди. Ой охирида инвентаризатсия қилинади ва камомад чиқади. Лекин унинг сабабини ҳеч ким айтолмайди:

  • Гўшт етказиб берувчидан кам келдими?
  • Порсия техкартадагидан каттами?
  • Маҳсулот бузилиб ташландими ёки чекка ўтмай чиқдими?

Ресторанни автоматлаштириш шу саволларга жавоб беради. Махсус тизим умуман қачон кераклиги ва қандай қурилиши махсус ERP тизимини ишлаб чиқиш бўйича асосий қўлланмада ёзилган. Бу ерда фақат ресторан ва кафенинг ўзига хос қисмлари кўрилади.

Харид ва қабул: ҳаммаси тарозидан бошланади

Ошхона ҳисоби қабул нуқтасидан бошланади. Бу ерда хато бўлса, кейинги ҳисоб ҳам нотўғри бўлади.

Шунингдек ўқинг Курс ўзгарди, нарх эса уч жойда уч хил: ERP'да прайс-листларни қандай бошқариш керак Технологиялар · 8 дақиқа

Тўғри қабул тартиби:

  1. Буюртма. Ошпаз ёки менежер тизимда етказиб берувчига буюртма очади. Миқдор қолдиқ ва кутилган сотувдан келиб чиқади.
  2. Тортиш. Ҳар бир маҳсулот тарозида тортилади. Оғирлик буюртма билан солиштирилади.
  3. Нарх. Келишилган нарх тизимда туради. Етказиб берувчи нархни ўзгартирса, менежер буни дарҳол кўради.
  4. Ҳужжат. Кирим ҳужжати етказиб берувчининг ҳисоб-фактураси билан боғланади.

Етказиб берувчи компания бўлса, ҳисоб-фактура электрон келади: Вазирлар Маҳкамасининг 2019-йил 25-июндаги 522-сон қарорига кўра, 2020-йил 1-январдан электрон ҳисоб-фактура мажбурий. Ресторанда муҳими — ЭСФЪдаги оғирликни тарозидаги оғирлик билан солиштириш. Фарқ бўлса, ЭСФ қабул қилинишидан олдин етказиб берувчи билан ҳал қилинади. Кирувчи ЭСФЪни кирим билан автоматик боғлаш ERP ва электрон ҳисоб-фактура интегратсияси мақоласида кўрилган. Бозордан нақд олинадиган сабзавот учун қандай ҳужжат кераклигини бухгалтерингиз билан келишинг.

Омбор қоидалари ресторанда ҳам бошқа бизнеслардагидек: кирим, чиқим, кўчириш ва инвентаризатсия. Уларнинг умумий тартиби омбор ҳисобини автоматлаштириш мақоласида ёзилган.

Тонгда ресторан омборида ошпаз етказиб берувчидан олинган гўштни тарозида тортмоқда

Техкарта ва таннарх: брутто, нетто ва фоод cost

Техкарта (калкулятсия картаси) — таомнинг ретсепти, лекин ошхона учун эмас, ҳисоб учун. Унда ҳар бир маҳсулот икки оғирликда ёзилади:

  • Брутто. Омбордан олинадиган оғирлик: тозаланмаган сабзи, суякли гўшт.
  • Нетто. Тозалаш ва кесишдан кейин қозонга тушадиган оғирлик.

Уларнинг фарқи — чиқинди меъёри. Масалан, сабзи тозалашда 15% чиқинди беради деб белгиланса, 5,1 кг нетто учун омбордан 6 кг брутто чиқади.

Техкартада яна икки нарса бўлади: таомнинг чиқиши (порсия оғирлиги) ва пиширишдаги йўқотиш. Ош каби қозонда пишадиган таомда техкарта битта қозон учун ёзилади ва ундан неча порсия чиқиши кўрсатилади.

Ҳисоб-китоб мисоли. Рақамлар шартли, бозор нархи эмас. Битта қозон ош 40 порсияга мўлжалланган:

  • Гуруч — Брутто: 6 кг; Нарх, сўм/кг: 28 000; Сумма, сўм: 168 000
  • Мол гўшти — Брутто: 6 кг; Нарх, сўм/кг: 110 000; Сумма, сўм: 660 000
  • Сабзи — Брутто: 6 кг; Нарх, сўм/кг: 6 000; Сумма, сўм: 36 000
  • Пиёз — Брутто: 1,5 кг; Нарх, сўм/кг: 5 000; Сумма, сўм: 7 500
  • Ёғ — Брутто: 1,5 л; Нарх, сўм/кг: 25 000; Сумма, сўм: 37 500
  • Зиравор, нўхат, саримсоқ — Брутто: —; Нарх, сўм/кг: —; Сумма, сўм: 25 000
  • Жами — Сумма, сўм: 934 000

Битта порсия таннархи: 934 000 / 40 = 23 350 сўм. Менюдаги нарх 55 000 сўм бўлса, фоод cost = 23 350 / 55 000 ≈ 42,5%.

Энди қозондан 40 эмас, 36 порсия чиқди дейлик. Порсия бироз каттароқ солинган, холос. Таннарх 25 944 сўмга, фоод cost эса тахминан 47,2% га чиқади. Нарх ўзгармаган, маҳсулот ҳам ўғирланмаган, лекин ҳар порсиядан маржа камайди. Техкарта ва чиқишни кузатмасангиз, бу фарқ кўринмайди.

Ретсепт бўйича ҳисобдан чиқариш. Кассада таом сотилганда тизим техкартадаги маҳсулотларни омбордан автоматик чиқаради. Ҳисоб бўйича қолдиқ доим кўриниб туради. Инвентаризатсияда ҳақиқий қолдиқ билан фарқ чиқса, у қайси маҳсулотда экани дарҳол аниқ бўлади.

Филиаллар ва марказий ошхона

Иккинчи ва учинчи филиал очилганда янги савол пайдо бўлади: таом ҳамма жойда бир хил бўляптими?

Кўп тармоқлар марказий ошхона (фабрика-ошхона) қуради. У ярим тайёр маҳсулот тайёрлайди: маринадланган гўшт, чучвара, тўғралган сабзавот, соуслар. Филиаллар фақат охирги пиширишни қилади.

Тизим учун бу икки даражали техкарта дегани:

  1. Ярим тайёр маҳсулот техкартаси. Марказий ошхона хом ашёдан, масалан, 10 кг маринадланган гўшт чиқаради.
  2. Таом техкартаси. Филиал шу ярим тайёр маҳсулотдан таом тайёрлайди.

Марказий ошхонадан филиалга жўнатиш ички кўчириш ҳужжати билан расмийлаштирилади. Филиал уни қабул қилиб, тортиб, имзолайди. Ички нарх олдиндан белгиланади, шунда ҳар бир филиалнинг таннархи ва фойдаси алоҳида кўринади.

Филиал менюси ва нархи марказдан бошқарилади. Маҳаллий нарх ёки махсус таом керак бўлса, у рухсат билан қўшилади. Филиалга кенгайишнинг бошқарув томони — бошқарувчи, стандартлар ва назорат ритми — филиалларга кенгайиш бўйича мақолада ёзилган.

Марказий ошхонада ярим тайёр маҳсулотлар идишларга жойланиб филиалларга жўнатиш учун машинага ортилмоқда

Буюртма оқими: зал, ошхона экрани ва етказиб бериш

Офитсиант буюртмани планшет ёки касса орқали киритади. Буюртма қоғозсиз ошхона экранига (КДС) ёки принтерга тушади. Ҳар бир сех — иссиқ, совуқ, мангал, бар — фақат ўз таомларини кўради.

Экран икки ишни қилади. Ошпаз қайси буюртма биринчи эканини кўради. Менежер эса таом қанча вақтда тайёрланаётганини кўради. Кечикиш одатда битта сехда бўлади ва ҳисоботда шу дарҳол кўринади.

Етказиб бериш агрегаторлари алоҳида канал. Улардан буюртма планшетда қўлда қайта киритилса, хато ва кечикиш кўпаяди. Яхшиси, агрегатор буюртмаси тўғридан-тўғри ошхонага ва ҳисобга тушсин. Агрегаторлар комиссия олади, шунинг учун битта таомнинг фойдаси зал ва етказиб беришда алоҳида ҳисобланиши керак. Интегратсия имкониятлари ва шартларини ҳар бир агрегаторнинг ўзидан сўранг.

Касса, фискал чек ва маркировка

Ресторанда касса фискал талаблар бажариладиган жой. Нақд ёки карта билан тўловда мижозга онлайн НКМ ёки виртуал касса чеки берилади, чек маълумоти солиқ органига автоматик кетади. Бу қоида чакана савдо билан бир хил. Ресторанда эса учта нозик жой бор:

  • Олдиндан ҳисоб фискал чек эмас. Офитсиант столга олиб келадиган ҳисоб фақат маълумот учун. Фискал чек тўлов пайтида чиқади. Кун охирида тизимда «тўланган, лекин чек чиқмаган» стол қолмаслиги керак.
  • Ҳисобни бўлиш. Бир столни уч киши алоҳида тўласа, касса учта тўловни олади. Омбордан эса таомлар бир марта чиқиши керак, уч марта эмас.
  • Бекор қилинган таом. Чек чиққандан кейин бекор қилинган таом кассада қайтариш сифатида расмийлаштирилади. Тизимда сабаб ва рухсат берган одам ёзилади. Акс ҳолда касса ва омбор бир-бирига тўғри келмайди.

ERP одатда чекни ўзи чиқармайди. У кассага меню ва нархни беради, кассадан эса ҳар бир чекни олади. Касса дастурини танлашдан олдин унинг ERP билан маълумот алмашишини текширинг.

Маркировка ресторанга бар орқали тегади. Солиқ қўмитасининг рақамли маркировка саҳифасида алкогол, пиво, ичимлик суви ва салқин ичимликлар мажбурий маркировкаланадиган гуруҳлар қаторида турибди. Шу саҳифада умумий овқатланишда қуйиб сотиш ва етказиб бериш орқали сотиш учун алоҳида тартиблар ҳам эълон қилинган. Ошхонада тайёрланган таом эса маркировкаланмайди: код фақат завод қадоқлаган товар билан ишлайди.

Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 31-декабрдаги 833-сон қарорига кўра, гуруҳ учун белгиланган санадан кейин маркировкасиз товарни сотиб олиш ва сақлаш қоидабузарлик ҳисобланади. Демак, бар учун ичимлик қабул қилинганда кодлар ҳам қабул қилинади. Кодни қабул қилиш ва сотишда ERP нима қилиши мажбурий маркировка ва ERP мақоласида кўрилган. Бар бўйича жорий тартибни бухгалтер билан текширинг.

Инвентаризатсия, чиқинди ва сменалар

Ошхонада инвентаризатсияни ойига бир марта қилиш кам. Қиммат маҳсулотлар — гўшт, ёғ, ичимликлар — ҳафтасига бир марта саналсин. Қолганлари ойига бир марта.

Чиқинди ва ҳисобдан чиқаришни алоҳида ёзинг:

  • Бузилган маҳсулот. Сабаб ва масъул шахс билан.
  • Ходимлар овқати. Алоҳида ҳужжат, техкарта бўйича.
  • Қайтган таом. Мижоз қайтарган таом сабаби билан.
  • Меҳмонга совға. Ким рухсат бергани билан.

Шунда камомад «номаълум» бўлиб қолмайди. Бир неча ойда қайси маҳсулот ва қайси сменада фарқ кўплиги кўринади.

Смена ҳам тизимда очилади ва ёпилади. Кассир сменани ёпганда нақд пул, карта ва бошқа тўловларни топширади. Менежер смена ҳисоботини имзолайди. Ходимларнинг иш вақти ҳам шу ерда ёзилса, иш ҳақи ҳисоби соддалашади.

Эгаси ҳар куни нимани кўриши керак

Ресторан эгаси учун олтита кўрсаткич етарли:

  • Тушум. Филиал, канал (зал, олиб кетиш, етказиб бериш) ва соат бўйича.
  • Ўртача чек. Ва мижозлар сони.
  • Фоод cost. Ҳисоб бўйича ва инвентаризатсиядан кейинги ҳақиқий.
  • Камомад. Маҳсулот ва филиал бўйича.
  • Ҳисобдан чиқариш. Сабаблар кесимида.
  • Топ таомлар. Сотув ва маржа бўйича.

Бу рақамлар битта базадан чиқса, филиал бошқарувчиси билан баҳс рақам устида эмас, қарор устида бўлади.

Checklist: ресторанингиз автоматлаштиришга тайёрми

Ҳар бандга «ҳа» ёки «йўқ» деб жавоб беринг:

  1. Энг кўп сотиладиган таомлар учун техкарта борми?
  2. Техкартада брутто, нетто ва чиқиш ёзилганми?
  3. Ҳар бир кирим тарозида тортиладими?
  4. Етказиб берувчилар билан нарх келишилган ва ёзилганми?
  5. Ҳар бир таом чек орқали ўтадими?
  6. Ходимлар овқати ва бузилган маҳсулот алоҳида ёзиладими?
  7. Қиммат маҳсулотлар ҳафтасига бир марта саналадими?
  8. Смена ёпилишида касса топшириладими?
  9. Касса дастури ташқи тизим билан маълумот алмаша оладими?
  10. Ошпаз, менежер ва бухгалтер лойиҳада қатнашадими?

«Йўқ» жавоби кўп бўлса, аввал қоидани келишиб олинг. Тизим тартибни тезлаштиради, лекин уни ўзи ўйлаб топмайди.

Асосий фикр

Ресторан ERP'сининг қиймати порсияни пулга боғлашда. Аввал тарозида қабул ва техкартани тартибга солинг. Кейин ретсепт бўйича ҳисобдан чиқариш ва ҳафталик инвентаризатсияни ёқинг. Филиаллар ва агрегаторлар шу пойдевор устига қурилади.

Кўп бериладиган саволлар

Кичик кафе учун ҳам техкарта керакми?

Ҳа, менюда 15–20 та таом бўлса ҳам. Техкартасиз ошхонанинг таннархини фақат ой охирида тахминан биласиз. Энг кўп сотиладиган 10 та таомдан бошланг, қолганини босқичма-босқич қўшинг.

Ретсепт бўйича ҳисобдан чиқариш қачон тўғри ишлайди?

Техкарта ҳақиқий порсияга мос бўлса ва ҳар бир сотув кассадан тизимга тушса. Таом чек орқали ўтмаса ёки ошхонада порсия ўлчанмаса, қолдиқ тез орада фарқ қилади. Шунинг учун биринчи ойларда ҳафталик инвентаризатсия қилинади.

Фоод cost неча фоиз бўлиши керак?

Ягона тўғри рақам йўқ. У формат, нарх сиёсати ва меню таркибига боғлиқ. Муҳими, ҳар бир таом учун ўз режангизни белгилаш ва ҳисоб бўйича фоод cost билан инвентаризатсиядан кейинги ҳақиқий фоод cost фарқини кузатиш.

Ресторан ERP'си кассани алмаштирадими?

Одатда йўқ. Фискал чекни рўйхатдан ўтган онлайн касса ёки виртуал касса чиқаради. ERP кассага меню ва нархни беради, кассадан эса ҳар бир чекни олади. Касса танлашдан олдин унинг маълумот алмашиш имкониятини текширинг.

Ошхона ҳисобингизни бирга кўриб чиқамизми?

Техкарта, омбор, касса ва филиаллар ҳозир қандай юритилаётганини кўриб, қайси қисмдан бошлаш фойдали эканини айтиб берамиз.

Ресторан ҳисобини муҳокама қилиш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.