Қисқа жавоб: marketplace қидируви икки босқичда ишлайди. Аввал алгоритм сўровга мос товарларни танлайди. Кейин уларни тартиблайди: кимни харидор кўпроқ босади ва сотиб олади, кимнинг нархи, етказиб бериши ва шарҳлари яхшироқ. Биринчи босқичда ном, категория ва хусусиятлар ҳал қилади. Иккинчисида — харидор хулқи. Шунинг учун "marketplace SEO" фақат калит сўз эмас. У карточка, нарх, логистика ва сервиснинг умумий натижаси.
Бу мақола marketplace'да 0 дан тизимли савдогача йўриқномасининг бир қисми. Бу ерда фақат ички қидирув ҳақида гап боради: алгоритм нимага қарайди, платформалар нимани расман тасдиқлаган ва ўринни қандай текшириш керак.
Қидирув қандай ишлайди: икки босқич
Харидор "болалар рюкзаги" деб ёзди. Алгоритм бутун каталогни кўриб чиқади ва шу сўровга мос товарларни ажратади. Бу — релевантлик босқичи. Бу ерда товар рўйхатга киради ёки умуман кирмайди.
Кейин ажратилган товарлар тартибланади. Бу — ранжировка босқичи. Бу ерда товар биринчи саҳифада ёки ўнинчи саҳифада туриши ҳал бўлади.
Ozon бу тузилмани ўз сотувчилар йўриқномасида очиқ ёзган: аввал сўровга мос товарлар танланади, кейин 80 дан ортиқ кўрсаткич асосида тартибланади. Бошқа платформаларда ҳам мантиқ шунга ўхшаш.
Амалий хулоса оддий. Товар қидирувда умуман чиқмаса — муаммо релевантликда: ном, категория, хусусиятлар. Чиқади-ю пастда турса — муаммо ранжировкада: конверсия, нарх, етказиб бериш, шарҳлар.
Платформалар расман нимани тасдиқлаган
Интернетда "алгоритм сирлари" ва омилларнинг фоизли жадваллари кўп айланади. Уларнинг кўпчилиги манбасиз. Қуйида фақат платформаларнинг ўз сотувчи йўриқномаларида ёзилган нарсалар.
Шунингдек ўқинг Диван қайтиб келди, фойда эса йўқ: marketplace'да катта габаритли товарни зарарсиз сотиш- Ozon — Расман айтилган омиллар: Беш гуруҳ, муҳимлик тартибида: қидирувдаги харидор хулқи; товар оммабоплиги (кўришдан харидга конверсия, севимлиларга қўшиш, кўришлар); сўровга мослик (ном, тур, бренд, хусусиятлар); маркетинг (нарх, бошқа сотувчилар нархи, чегирмалар); шарҳлар. Тавсиф ва Рич-контент мосликда ҳисобга олинмайди.
- Yandex Маркет — Расман айтилган омиллар: Олти омил ва уларнинг улуши: релевантлик — 23,5%, харидорнинг шахсий афзалликлари — 19,5%, нарх (бозордаги минималга қанчалик яқин) — 18%, оммабоплик — 15,5%, карточка сифати (100 баллик шкала) — 14,5%, етказиб бериш муддати ва дўкон рейтинги — 9%.
- Wildberries — Расман айтилган омиллар: Улушлари билан омиллар рўйхати очиқ эълон қилинмаган. Сотувчи кабинетида қидирув сўровлари бўйича аналитика бор. Интернетдаги фоизли жадваллар расмий манбага таянмайди.
- Uzum Маркет — Расман айтилган омиллар: Очиқ манбаларда батафсил омиллар рўйхати топилмади. Жорий қоидаларни сотувчи кабинетидан текширинг.
Ozon сотувчилар учун бошқа материалида яна иккита нарсани айтади: жозибадор нарх товарни қидирувда юқорига кўтаради, тезроқ етказиладиган ассортимент биринчи кўрсатилади. Yandex Маркет улушлари ҳам, Ozon гуруҳлари ҳам йўриқнома ёзилган пайтдаги ҳолат. Алгоритмлар ўзгариб туради. Шунинг учун ҳар бир платформанинг жорий йўриқномасини йилига бир-икки марта қайта ўқинг.

Релевантлик: товар қидирувга умуман кирадими
Бу босқичда учта нарса ҳал қилади.
- Тўғри категория. Товар нотўғри бўлимда турса, филтрлар ва сўровлар уни топмайди.
- Ном. Товар тури биринчи сўз бўлсин. Бренд, модел ва асосий хусусият кейин келади.
- Хусусиятлар. Харидор филтр қўйганда бўш майдонли товар рўйхатдан тушиб қолади. Yandex Маркет ҳам айнан шуни тавсия қилади: харидор қидирувда кўрсатиши мумкин бўлган барча хусусиятларни тўлдиринг.
Карточка элементлари бўйича батафсил: сотадиган маҳсулот карточкаси.
Ўзбекистонда битта нозик жой бор: харидорлар икки тилда ва икки ёзувда қидиради. "Кроссовка", "кроссовки", баъзан "кроссовки". Платформа ўзбек ва рус тилидаги майдонларни берса, иккаласини ҳам тўлдиринг. Машина таржимасини текширмасдан қўйманг.
Лекин номга битта сўзнинг барча ёзилишини тиқманг. Ozon номга синоним, транслитератсия ва хато ёзилишларни қўшиш шарт эмаслигини ёзади: қидирув кирилл ва лотин вариантларини ўзи текширади. Номда битта тўғри шакл етарли.
Ранжировка: харидор хулқи ҳал қилади
Ozon ҳам, Yandex Маркет ҳам оммабоплик ва харидор хулқини асосий омиллар қаторига қўяди. Мантиқ тушунарли: платформа кўпроқ сотиладиган товарни юқорига чиқариб, ўзи ҳам кўпроқ ишлайди.
Шунинг учун қидирувдаги ўринни воронка сифатида ўқинг:
Кўришлар → босишлар → саватга қўшиш → буюртма → қайтармасдан қабул қилиш
Ҳар бир босқичнинг конверсиясини ҳисобланг. Масалан, товар ҳафтада 5 000 марта кўрилди ва 150 марта босилди. Кўришдан босишга конверсия: 150 / 5 000 = 3%. Шу 150 босишдан 9 та буюртма бўлса, босишдан буюртмага конверсия: 9 / 150 = 6%.
Рақобатчилар билан солиштириш учун ички маълумот йўқ. Лекин ўз товарингиз динамикасини кузатиш мумкин. Кўришлар кўп, босишлар кам бўлса — биринчи расм ёки нарх ишламаяпти. Босишлар кўп, буюртма кам бўлса — карточка ичида саволга жавоб йўқ. Воронкани босқичма-босқич ўқиш мантиғи умумий маркетингда ҳам худди шундай: сотув воронкасини қуриш.
Нарх, етказиб бериш ва қолдиқ
Нарх. Yandex Маркет нархнинг бозордаги минимал нархга яқинлигини алоҳида омил деб кўрсатади. Ozon эса нарх ва чегирмаларни "маркетинг" гуруҳига киритади. Бу нархни энг пастга тушириш керак дегани эмас. Ҳар бир чегирмани аввал маржа билан ҳисобланг.
Етказиб бериш. Yandex Маркет етказиб бериш муддати ва дўкон рейтингини омил сифатида санайди. Ozon тезроқ етказиладиган товарлар биринчи кўрсатилишини айтади. Амалда бу омборни танлаш, йиғиш тезлиги ва кечикишлар сонига боғлиқ.
Қолдиқ. Товар тугаса, у буюртма ололмайди ва воронка узилади. Платформалар буни ўз омиллар рўйхатида алоҳида ёзмаган. Лекин амалий тажриба шуни кўрсатади: қолдиқ нолга тушган товар қайтгандан кейин ўрнини дарҳол тикламаслиги мумкин. Шунинг учун асосий SKU'ларда захира чегарасини олдиндан белгиланг.

Шарҳлар ва рейтинг
Ozon шарҳ ва баҳоларни омилларнинг бешинчи гуруҳи сифатида кўрсатади. Yandex Маркет эса шарҳлар ҳам, дўкон рейтинги ҳам қидирувдаги ўринга таъсир қилишини тўғридан-тўғри ёзади.
Шарҳлар икки йўл билан ишлайди. Тўғридан-тўғри — омил сифатида. Билвосита — қидирув натижасида рейтинг кўринади ва босишга таъсир қилади. Шарҳларни тизимли бошқариш ҳақида: шарҳлар ва рейтинг бошқаруви.
Ички реклама органик ўринни алмаштирадими
Пуллик жойлашув товарни реклама белгиси билан юқорига чиқаради. Бу янги карточкага биринчи кўришлар ва сотувларни олиб келишнинг тез йўли. Лекин реклама карточка, нарх ёки етказиб беришдаги муаммони ёпмайди. Реклама тўхтагач, товар ўзининг органик ўрнига қайтади.
Амалий кузатув: реклама орқали келган сотувлар оммабоплик кўрсаткичларига қўшилади ва органик ўринга ҳам ёрдам бериши мумкин. Лекин бу фақат конверсия яхши бўлганда ишлайди. Ёмон карточкага трафик ҳайдаш пулни тез ейди. Ички рекламани қачон ва қандай ишлатиш ҳақида: marketplace ички рекламаси.
Калит сўзларни йиғиш: 5 қадам
- Платформа қидирув маслаҳатлари. Қидирув қаторига товар турини ёзинг ва очиладиган таклифларни ёзиб олинг. Иккала тилда такрорланг.
- Кабинетдаги сўровлар ҳисоботи. Wildberries, Ozon ва Yandex Маркетъда сотувчига қидирув сўровлари бўйича аналитика берилади. Товарингиз қайси сўровларда кўринаётганини ва қаерда йўқлигини кўринг.
- Рақобатчи карточкалари. Биринчи саҳифадаги 5–10 карточканинг номи ва хусусиятларини кўчирмасдан таҳлил қилинг: қайси сўзлар такрорланади.
- Харидор саволлари. Савол-жавоб бўлимидаги сўзлар — харидор тилидаги тайёр калит сўзлар.
- Тақсимлаш. Асосий сўз номга. Аниқловчи сўзлар хусусиятларга. Қолгани тавсифга, агар платформа уни ҳисобга олса.
Қидирув аудити: 15 бандлик checklist
Релевантлик
- ☐ Товар тўғри категорияда.
- ☐ Номда товар тури биринчи ўринда.
- ☐ Асосий сўров номда табиий шаклда бор.
- ☐ Тегишли барча хусусиятлар тўлдирилган.
- ☐ Ўзбек ва рус тилидаги майдонлар текширилган.
Конверсия
- ☐ Кўриш → босиш ва босиш → буюртма конверсияси ҳафталик ёзилади.
- ☐ Биринчи расм телефон экранида тушунарли.
- ☐ Барча саволларга жавоб берилган.
Нарх ва логистика
- ☐ Нарх ўхшаш таклифлар билан солиштирилган ва маржа ҳисобланган.
- ☐ Етказиб бериш муддати платформадаги ўхшаш таклифлардан узун эмас.
- ☐ Йиғиш ва топширишда кечикишлар йўқ.
- ☐ Асосий SKU'ларда захира чегараси белгиланган.
Шарҳ ва назорат
- ☐ Салбий шарҳлар сабаблари таҳлил қилинган.
- ☐ Асосий сўровлардаги ўрин ҳафтасига бир марта текширилади.
- ☐ Ҳар бир ўзгариш санаси билан журналга ёзилади.
Нима қилмаслик керак
- Ўзингиздан ўзингиз сотиб олиш. Платформалар қоидалари одатда сунъий буюртма ва сохта шарҳларни тақиқлайди. Оқибатлари ва жарималар платформага қараб фарқ қилади, уларни сотувчи оферта шартномасидан ўқинг. Бундан ташқари, сунъий буюртмалар ўз воронкангиз рақамларини бузади ва нима ишлаётганини тушунолмай қоласиз.
- Калит сўзларни тиқиб чиқариш. Ozon бу тескари натижа бериши мумкинлигини очиқ айтади. Инсон ўқий олмайдиган ном босишни камайтиради.
- Бегона сўровлар. Товарга тегишли бўлмаган машҳур сўзлар кераксиз кўришлар беради ва конверсияни туширади.
- Ҳаммасини бирдан ўзгартириш. Бир вақтда битта элементни ўзгартиринг ва камида бир-икки ҳафта кузатинг.
Асосий фикр
Marketplace қидирувида ўрин битта "сир" билан эмас, беш қатлам билан қурилади: релевантлик, харидор хулқи, нарх, етказиб бериш ва шарҳлар. Аввал товар қидирувга умуман кираётганини текширинг. Кейин воронканинг қайси босқичи бўшлигини топинг ва шу ердан бошланг. Платформа расман айтган нарсага таянинг, қолганини ўз рақамларингиз билан синанг.
Кўп бериладиган саволлар
Marketplace қидирувида биринчи ўринга чиқишнинг кафолатланган усули борми?
Йўқ. Алгоритм юзлаб сотувчини бир вақтда солиштиради ва харидор хулқига қараб натижани доим янгилайди. Кафолат фақат пуллик реклама жойларида бор, у ҳам реклама тўхтагунча. Органик ўрин релевантлик, конверсия, нарх, етказиб бериш ва шарҳлар йиғиндисидан шаклланади.
Тавсифга калит сўзларни кўп ёзиш қидирувга ёрдам берадими?
Платформага боғлиқ. Ozon сотувчилар йўриқномасида тавсиф ва Рич-контент сўровга мосликни баҳолашда ҳисобга олинмаслиги айтилган. Yandex Маркет эса тавсиф сўровга мос бўлишини тавсия қилади. Ҳар қандай ҳолатда калит сўзларни тиқиб чиқариш ўқилишни бузади ва конверсияни туширади.
Янги карточка қидирувда қанча вақтда ўз ўрнини топади?
Аниқ муддатни платформалар эълон қилмайди. Амалда янги карточка биринчи сотувлар ва шарҳлар тўплангунча беқарор ўринда туради. Шу даврда нарх, қолдиқ ва карточка тўлиқлиги айниқса муҳим.
Uzum Маркет қидируви қайси омилларга қарайди?
Uzum очиқ манбаларда Ozon ёки Yandex Маркет каби батафсил омиллар рўйхатини эълон қилмаган. Амалий кузатувлар бошқа платформаларга ўхшаш мантиқни кўрсатади: тўғри категория, тўлиқ хусусиятлар, рақобатбардош нарх, қолдиқ ва шарҳлар. Жорий қоидаларни сотувчи кабинетидаги йўриқномалардан текширинг.
Товарингиз қидирувда нега паст турибди?
Асосий SKU'ларингизни сўровлар, карточка, нарх ва етказиб бериш бўйича кўриб чиқиб, ўринни нима ушлаб турганини рўйхат қилиб берамиз.
Қидирув аудитини сўраш →