Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Маркетинг KPI'лари: нимани ўлчаш, маркетологга қандай KPI қўйиш ва бонусни қандай боғлаш

Маркетинг KPI'лари қандай танланади: воронка босқичлари бўйича кўрсаткичлар, чиройли рақам ва бизнес метрикаси фарқи, ҳисобот ва маркетолог бонуси.

Маркетинг KPI'лари: нимани ўлчаш, маркетологга қандай KPI қўйиш ва бонусни қандай боғлаш

Қисқа жавоб: маркетинг KPI'лари уч қаватдан иборат. Юқорида бизнес натижаси туради: сотув, мижоз нархи, маржа. Ўртада воронка кўрсаткичлари: лид, сифатли лид, конверсия. Пастда иш кўрсаткичлари: креативлар, постлар, тестлар. Маркетологга KPI ўзи таъсир қила оладиган қаватдан қўйилади, бонус эса бизнес натижаси билан чекланади. Обуначи, лайк ва қамров каби рақамлар кузатилади, лекин KPI бўлмайди.

KPI — бизнес учун маркетинг тизимининг бошқарув панели. Бюджет, канал ва креатив бўйича қарорлар фақат шу панелга қараб қабул қилинади. Панел нотўғри йиғилса, жамоа ҳар ой "ўсиш"ни кўрсатади, кассада эса ўзгариш бўлмайди.

Маркетинг KPI'лари қандай тузилади: уч қават

Кўп ҳисоботда қамров, лайк, лид ва сотув битта рўйхатда туради ва қайси рақам муҳимлиги тушунилмайди. Кўрсаткичларни қаватларга ажратинг.

  1. Бизнес натижаси. Маркетингдан келган янги мижозлар, улардан тушган ялпи фойда, битта мижоз нархи (CAC). Бу рақамлар эгаси учун.
  2. Воронка кўрсаткичлари. Лидлар сони, сифатли лидлар улуши, лид нархи, лиддан сотувга конверсия. Бу рақамлар маркетолог ва сотув бўлими учун.
  3. Иш кўрсаткичлари. Ишга тушган креативлар, ўтказилган тестлар, контент режасининг бажарилиши. Бу рақамлар маркетологнинг ўзи учун.

Пастки қават юқорига хизмат қилади: креативлар кўпайса-ю, сифатли лид ўсмаса, иш бажарилган, натижа эса йўқ.

Чиройли рақам ва бизнес метрикаси: фарқи нимада

Инглизча "ванитй metrics" дейилади. Булар яхши кўринадиган, лекин қарорга ёрдам бермайдиган рақамлар. Оддий тест: рақам икки баробар ошса, қайси қарорни ўзгартирасиз? Жавоб йўқ бўлса, бу чиройли рақам.

Шунингдек ўқинг Инвесторлар учун имтиёзлар: эркин иқтисодий зоналар, кичик саноат зоналари ва инвеститсия шартномаси Бизнес · 8 дақиқа
  • Обуначилар сони — Унинг ўрнига нимани кўриш керак: Обуначилардан келган лидлар ва харидлар
  • Қамров ва кўришлар — Унинг ўрнига нимани кўриш керак: Сифатли лид нархи
  • Лайк ва изоҳлар — Унинг ўрнига нимани кўриш керак: Direct ва Telegram'дан келган сифатли мурожаатлар
  • Лидлар сони — Унинг ўрнига нимани кўриш керак: Сифатли лидлар сони ва улуши

Чиройли рақамни ҳисоботда қолдиринг, у ташхис учун керак: қамров кескин тушса, муаммони шу ердан қидирасиз. Фақат уни KPI ва бонусга қўйманг.

Ёзишма ва сайт формаси: канал турига қараб KPI

Ўзбекистонда кўп соҳаларда талабнинг катта қисми сайт формасига умуман етиб бормайди. Одам рекламани кўради, профилга киради ва Direct ёки Telegram'га "нархи қанча?" деб ёзади. Тўғри созланган форма манбани УТМ теглари орқали CRM'га ўзи олиб келади, ёзишма эса йўқ. Фақат сайт аналитикасига қаралса, талаб кам кўринади ва маркетолог ишининг кичик қисми бўйича баҳоланади. Шунинг учун KPI канал турига қараб фарқланади.

  • Сайт ёки лид-форма — Қачон лид ҳисобланади: Форма юборилганда; Сифат кўрсаткичи: Ишлайдиган телефон рақамлари улуши
  • Ёзишма (Direct, Telegram) — Қачон лид ҳисобланади: Рақам ёки аниқ эҳтиёж айтилганда; Сифат кўрсаткичи: Ёзишмадан рақамгача конверсия, биринчи жавоб вақти
  • Қўнғироқ ёки дўконга келиш — Қачон лид ҳисобланади: Суҳбат бўлганда; Сифат кўрсаткичи: Сифатли лидлар улуши

Ёзишманинг манбасини йўқотмаслик учун биринчи жавобдаёқ "Биз ҳақимизда қаердан билдингиз?" деб сўранг ва тайёр вариантлар беринг: Instagram реклама, блогер, таниш тавсияси, харита. "Интернетдан" деган жавоб ҳеч нарса бермайди. Ҳар кампания ёки блогер учун алоҳида кириш нуқтаси қилинг, масалан алоҳида телефон рақами ёки, ёзишма Telegram бот орқали келса, старт параметрли бот ҳаволаси (т.ме/бот_номи?старт=блогер1): бот ҳар киришда шу белгини олади. Ёзишма CRM'га ўтганда эса оператор канал тегини тайёр рўйхатдан мажбурий танлайди.

Ёзишмадан рақамгача конверсия таклифга ҳам, оператор қанчалик тез жавоб беришига ҳам боғлиқ. Шунинг учун у иккаласининг ҳисоботида туради.

Бозордаги қуруқ мева растасида сотувчи аёл телефонда мижозга жавоб ёзиб, харидорга ўрик узатмоқда

Воронка босқичлари бўйича KPI

Ҳар босқичнинг ўз кўрсаткичи ва ўз эгаси бор. Босқичларни қандай ажратиш сотув воронкасини қуриш мақоласида кўрилган, бу ерда фақат ўлчов.

  • Мурожаат — Асосий кўрсаткич: Битта мурожаат нархи (CPL); Формула: Харажат ÷ мурожаатлар; Ким таъсир қилади: Маркетолог
  • Лид — Асосий кўрсаткич: Сифатли лидлар улуши; Формула: Сифатли лид ÷ барча лид; Ким таъсир қилади: Маркетолог
  • Лид — Асосий кўрсаткич: Сифатли лид нархи; Формула: Харажат ÷ сифатли лид; Ким таъсир қилади: Маркетолог
  • Сотув — Асосий кўрсаткич: Лиддан сотувга конверсия; Формула: Тўловлар ÷ сифатли лид; Ким таъсир қилади: Сотув бўлими
  • Мижоз — Асосий кўрсаткич: Битта мижоз нархи (CAC); Формула: Барча жалб қилиш харажати ÷ янги мижозлар; Ким таъсир қилади: Иккаласи
  • Такрорий — Асосий кўрсаткич: Такрорий харид улуши; Формула: Қайта харид қилганлар ÷ мижозлар; Ким таъсир қилади: Маҳсулот ва сервис

Бу ерда энг муҳим сўз — "сифатли лид". Унинг мезони олдиндан ёзилади ва сотув бўлими билан келишилади. Масалан: телефон рақами тўғри, шаҳар хизмат ҳудудида, эҳтиёжи маҳсулотга мос. Мезон ёзилмаса, маркетолог лид сонини кўпайтиради, сотув бўлими эса "лидлар ёмон" дейди. Иккаласи ҳам ўзича ҳақ бўлиб қолади.

Етакчи ва кечикувчи кўрсаткичлар: қандай жуфтлаш

CAC, сотув ва ЛТВ — кечикувчи кўрсаткичлар: натижани кўрсатади, лекин кеч. Мебелда лид пулга бир-икки ойдан кейин айланади, бу пайтда бюджет аллақачон сарфланган. Етакчи кўрсаткичлар олдинроқ қимирлайди ва шу натижани олдиндан кўрсатади.

Ҳар кечикувчи KPI'га битта етакчи жуфт беринг. CAC ёнида сифатли лид нархи туради. Лиддан сотувга конверсия ёнида эса учрашув ёки ўлчовга ёзилган лидлар улуши. Ҳафталик 15 дақиқалик йиғилишда фақат етакчи кўрсаткичлар кўрилади, чораклик кўрикда эса кечикувчилар ва мақсадлар.

Жуфтликни 2–3 ойлик маълумотда текширинг: етакчи кўрсаткич ўсиб, кечикувчи жойидан қимирламаса, жуфт нотўғри танланган. Типик тузоқ — хабарлар сони: у осон ўсади, лекин сотув ҳақида кам гапиради.

Шартли мисол: ҳажм эмас, сифат

Фараз қилайлик, Тошкентдаги мебел дўкони ойига маркетингга 15 млн сўм сарфлайди. Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг. Соддалик учун CAC фақат шу 15 млн бўйича ҳисобланган. Амалда унга сотув бўлимининг янги мижозларга кетган харажати ҳам қўшилади.

  • Барча лидлар — Жорий ҳолат: 500; Чорак мақсади: 500
  • Сифатли лидлар улуши — Жорий ҳолат: 40%; Чорак мақсади: 55%
  • Сифатли лидлар сони — Жорий ҳолат: 200; Чорак мақсади: 275
  • Сифатли лид нархи — Жорий ҳолат: 75 000 сўм; Чорак мақсади: 55 000 сўм
  • Лиддан сотувга конверсия — Жорий ҳолат: 10%; Чорак мақсади: 10%
  • Янги мижозлар — Жорий ҳолат: 20; Чорак мақсади: 27–28
  • CAC — Жорий ҳолат: 750 000 сўм; Чорак мақсади: тахминан 550 000 сўм

Лидлар сони ўзгармаган: маркетолог сифатни оширган, конверсия бир хил қолса ҳам CAC тушади. CAC'ни мижоздан келадиган фойда билан қандай солиштириш CAC ва ЛТВ ҳисоби мақоласида кўрсатилган.

Мебел салонида сотувчи аёл диванда ўтирган ёш жуфтликдан нимани қидираётганини сўрамоқда

Базавий ўлчов: мақсаддан олдин бир ой

Юқоридаги "Жорий ҳолат" устуни хотирадан эмас, базавий ўлчов ойидан олинади. Бир ой давомида жамоа фақат ёзиб боради, бонус ҳеч нарсага боғланмайди.

Нима ёзилади: канал турлари бўйича мурожаатлар, янги мезон бўйича сифатли лидлар улуши, манба майдонида "бошқа" улуши, ёзишмаларда биринчи жавоб вақти. Бу ойда канал ва бюджетни имкон қадар ўзгартирманг, акс ҳолда бошланғич нуқтани эмас, ўз тажрибангизни ўлчайсиз. Ой охирида учта нарса қўлга киради:

  1. Реал маълумотдан мақсад. Чегара базага яқин қўйилади, мақсад эса базага реал ўсишни қўшади.
  2. Синовдан ўтган мезон. Бир хил 20 та ёзишмани икки киши алоҳида баҳолайди. Кўп жойда фарқ чиқса, пул боғланишидан олдин сифатли лид мезонини қайта ёзинг.
  3. Маълумот текшируви. "Бошқа" учун ички чегара қўйинг: масалан, ой охирида 10–15 фоиз. Ундан ошса, каналлар бўйича CAC'га ишониб бўлмайди, аввал теглашни тузатинг.

Базавий ой Рамазон ёки янги йил олдига тўғри келса, кейинги мақсадларни ўтган йилнинг шу мавсуми билан солиштиринг.

Маркетологга KPI қўйиш: 4 қоида

  1. Таъсир қила оладиган нарсани ўлчанг. Лид сифати ва нархи асосан маркетологнинг қўлида. Менежер қўнғироққа жавоб бермаса, маркетолог бу сотувни қутқара олмайди.
  2. Ҳар кўрсаткичнинг формуласи ва манбаси ёзилсин. Рақам қайси CRM ҳисоботидан олинади, ким ҳисоблайди, чегара, мақсад ва максимум қанча.
  3. Сотувни лид келган ойга ёзинг. Сентябрда келган лид октябрда тўласа ҳам, у сентябр лидлари гуруҳининг конверсиясига киради. Акс ҳолда реклама камайган ойда конверсия сунъий ўсиб кўринади, кучайган ойда эса тушиб кетади.
  4. Қарама-қарши жуфтлик бўлсин. Лид нархи билан бирга сифатли лид улуши туради. Акс ҳолда арзон, лекин кераксиз лид оқими келади.

Ички маркетолог ва агентлик учун KPI мантиқи бир хил, фарқ шартномада. Бу масала ички маркетолог ёки агентлик мақоласида кўрилган.

Бонусни KPI'га қандай боғлаш

Бонуснинг умумий механикаси — қатъий қисм, бонус фонди, вазн ва бажарилиш коэффитсиенти — ходимлар учун KPI тизими мақоласида формуласи билан берилган. Маркетологда унга учта қўшимча қоида керак.

1. Вазннинг катта қисми воронка қаватида. Масалан: сифатли лидлар сони — 40%, сифатли лид нархи — 30%, контент ва тестлар режаси — 10%, CAC — 20%. CAC сотув бўлимига ҳам боғлиқ, шунинг учун унинг вазни кичикроқ.

2. "Дарвоза" шарти. Агар охирги уч ой бўйича ҳисобланган CAC келишилган чегарадан ошса, масалан 900 000 сўмдан, шу ой воронка бонуси, масалан, ярмига қисқаради. Уч ойлик ҳисоб битта ойнинг тасодифий сакрашини текислайди. Бу шарт маркетологни арзон, лекин сотилмайдиган лид оқимидан сақлайди.

3. Кечикишни ҳисобга олинг. Мебел ёки таъмир каби узоқ қарорли бизнесда CAC кеч кўринади, шунинг учун CAC қисмини чорак натижаси бўйича тўлаш адолатлироқ.

Шартли ҳисоб. Бонус фонди ойига 4 млн сўм. Сифатли лидлар сони бўйича бажарилиш 105%, лид нархи бўйича 95%, режалар 100%, CAC эса чорак охирида ҳисобланади. Ойлик қисм: 4 млн × (0,4 × 1,05 + 0,3 × 0,95 + 0,1 × 1,0) = 4 млн × 0,805 = 3 220 000 сўм. Қолган 20% чорак охирида CAC натижасига қараб тўланади.

Мукофотлаш тартибини ички ҳужжатда ёзинг ва уни юрист ёки бухгалтер билан текширинг.

KPI картаси: келишув бир варақда

Вазн ва формулалар ходимлар KPI'си мақоласидаги умумий карточка бўйича ёзилади. Маркетолог картасига эса кўпинча тортишувга сабаб бўладиган қаторлар қўшилади.

  • Сифатли лид — Нима қайд этилади: 3–4 та шарт, сотув бошлиғи имзоси билан
  • Манба қоидаси — Нима қайд этилади: Теглар рўйхати, манбани ким сўрайди, "бошқа" учун чегара
  • Ҳисоб қоидалари — Нима қайд этилади: Лид ойи бўйича когорта, уч ойлик CAC, CAC'га қайси харажатлар киради
  • KPI'лар — Нима қайд этилади: 3–4 та, ҳар бири етакчи жуфти, базаси, чегара, мақсад ва максимуми билан
  • Тузатишлар — Нима қайд этилади: Сайт ишламай қолса, товар тугаса ёки нарх ўзгарса нима бўлади
  • Ҳисобот — Нима қайд этилади: Ҳафта, ой, чорак: ким, қачон, нимани кўради
  • Имзолар — Нима қайд этилади: Қайта кўриш санаси; эга, маркетолог, сотув бошлиғи

"Тузатишлар" қаторини биринчи ёмон ойдан олдин келишинг: масалан, товар қолмаган кунлар лид мақсадидан чиқарилади. Кейин ёзилса, у баҳонага ўхшаб қолади.

Ўз-ўзини текшириш: 8 бандлик checklist

  • ☐ Кўрсаткичлар уч қаватга ажратилган: бизнес, воронка, иш
  • ☐ Бонусга боғланган KPI 3–4 тадан ошмайди
  • ☐ "Сифатли лид" мезони ёзилган ва сотув бўлими билан келишилган
  • ☐ Ҳар KPI'нинг формуласи, манбаси, чегара, мақсад ва максимуми бор
  • ☐ Лид нархи сифат кўрсаткичи билан жуфтланган
  • ☐ Ёзишма, форма ва қўнғироқ лидлари манбаси билан ёзилади, "бошқа" чегарадан ошмайди
  • ☐ Ҳар кечикувчи KPI'нинг етакчи жуфти бор
  • ☐ Мақсадлар базавий ойдан олинган, KPI картаси имзоланган

6 тадан кам банд белгиланган бўлса, аввал сифатли лид мезони ва манба қоидасидан бошланг.

Бугун нимадан бошлаш керак

Маркетинг KPI'лари кўп рақам эмас, тўғри тартибланган оз рақам. Юқорида пул, ўртада воронка, пастда иш. Маркетологга у бошқарадиган воронка кўрсаткичларини беринг, бонусни эса CAC билан чекланг. Бугун бошлаш учун охирги ой ҳисоботингизни олинг ва ҳар рақамга савол беринг: бу икки баробар ошса, қайси қарорим ўзгаради?

Кўп бериладиган саволлар

Маркетолог учун нечта KPI бўлиши керак?

Бонусга боғланган кўрсаткичлар 3–4 тадан ошмагани маъқул. Кузатиладиган кўрсаткичлар кўпроқ бўлиши мумкин, лекин улар ҳисоботда туради, ойликка таъсир қилмайди. Кўрсаткич кўп бўлса, маркетолог қайси бири муҳимлигини билмай қолади.

Обуначилар сони ва қамров KPI бўла оладими?

Мустақил KPI сифатида йўқ. Улар канал ҳолатини кўрсатади, лекин пулга тўғридан-тўғри боғланмайди. Уларни сифатли лид, мижоз нархи ёки такрорий харид каби бизнес кўрсаткичлари билан бирга кўриш керак.

Маркетолог сотувга таъсир қилмаса, уни сотув бўйича баҳолаш адолатлими?

Тўлиқ эмас. Шунинг учун маркетологнинг асосий KPI'си у ўзи бошқарадиган нарса бўлади: сифатли лидлар сони ва нархи. Сотув ва мижоз нархи эса умумий натижа сифатида кичикроқ вазн билан ёки шарт сифатида қўшилади.

KPI'ни қанча вақтда қайта кўриш керак?

Мақсад рақамларини чоракда бир марта кўриш етарли. Кўрсаткичлар рўйхатини эса бизнес модели, асосий канал ёки маҳсулот ўзгарганда қайта кўрилади. Ҳар ой ўзгартирилса, солиштириш имкони йўқолади.

Маркетинг кўрсаткичларингизни бир тизимга келтирамизми?

Ҳозирги ҳисоботингизни бирга кўриб чиқамиз: қайси рақамлар пулга боғлиқ, қайсилари шунчаки чиройли, маркетологга қайси KPI қўйиш тўғри. Бепул консултатсия.

Консултатсияга ёзилиш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.