Ana içeriğe geç
Ücretsiz 20 dakikalık pazarlama denetimi
Kontenjan sınırlı

Bir sorunuz mu var?

Genellikle 5 dakika içinde yanıt veriyoruz.

WWhatsApp TTelegram

Özbekistan'da Taksitli Satış Takibi: Sözleşme, Ödeme Planı, Hatırlatma, Gecikme ve Alacak Raporları

Özbekistan'da perakendeciler taksitli satışı (nasiya) yazılımla nasıl yönetir: sözleşme, ödeme planı, hatırlatmalar, gecikme, iadeler ve alacak raporları.

Özbekistan'da Taksitli Satış Takibi: Sözleşme, Ödeme Planı, Hatırlatma, Gecikme ve Alacak Raporları

Kısa cevap: taksitli satışı yazılımla yönetmek beş işten oluşur. Her sözleşme için ödeme planını otomatik oluşturmak. Her ödemeyi bu plana bağlamak. Müşteriye vadeden önce ve sonra hatırlatma göndermek. Gecikmeyi gün bazında göstermek. İşletme sahibine beklenen tahsilat raporu vermek. Bu beş iş çalıştığında "kim ne kadar borçlu" sorusunun cevabı bir dakikada bulunur.

Özbekistan'daki beyaz eşya, mobilya ve telefon mağazalarında taksitli satış — yerelde nasiya ya da rassrochka denir — cironun büyük bir kısmını oluşturur. Ürün bugün mağazadan çıkar, para ise altı ila on iki ay boyunca parça parça gelir. Ödemeler kasadan, Payme ve Click'ten, kart havalesinden ve banka hesabından gelir. Müşteri bir gün gecikir, sonra iki ayı birden kapatır.

Burada mağaza açan Türk bir perakendeci ya da elektronik markası için bu, çoğu zaman alışılmış düzenden en büyük farktır. Pek çok pazarda tüketici finansmanı banka ya da ödeme kuruluşu üzerinden yürür. Özbekistan'da ise birçok mağaza, dış taksit hizmetlerinin yanında ya da onların yerine, taksit portföyünü kendi defterinde taşır. Böylece alacak, hatırlatma ve tahsilat mağaza operasyonunun bir parçası olur.

Taksit muhasebesi finans modülünün bir parçasıdır. Kasa, banka ve yönetim muhasebesinin genel mantığı ERP finans modülü rehberinde ele alınıyor. Bu yazı yalnızca taksitli satışa özgü süreçleri anlatıyor.

Taksitli satış nerede para kaybettirir

  • Ödeme planı satıcının kafasında. Sözleşmede aylık tutar var, ama hangi ayın ödendiği hiçbir yerde görünmüyor.
  • Sahibi belli olmayan ödeme. Karta para geliyor, açıklamada sadece bir isim var. Hangi sözleşmeye ait olduğu sonradan aranıyor.
  • Geç hatırlatma. Müşteri gecikmenin üçüncü haftasında aranıyor. Bu arada başka bir mağazadan da taksitle almış oluyor.
  • Tartışmalı bakiye. Müşteri "ödedim" diyor, mağaza başka bir rakam söylüyor. Mutabakat için belge yok.
  • Görünmeyen portföy. İşletme sahibi gelecek ay ne kadar para geleceğini bilmiyor ve yeni partiyi tahminle sipariş ediyor.

Sözleşme ve müşteri kartı

Her taksitli satış bir sözleşmeyle başlar. Yazılımda sözleşme doğrudan satış belgesinden oluşturulur; ürün, fiyat ve stok bakiyesi tek yerde durur. Zorunlu alanlar:

Ayrıca okuyun Müşteri İkinci Kez Arıyor, Adını Yine Baştan Söylüyor: Özbekistan'da IP Telefoniyi ERP'ye Bağlamak Technology · 12 dk
  1. Müşteri. Ad soyad, pasaport veya kimlik kartı bilgileri, iki telefon numarası, ikamet adresi. Kişisel verilerin işlenmesi için yazılı onay alınır.
  2. Kefil veya irtibat kişisi. Gerekirse ad ve telefon.
  3. Ürün. Model, seri numarası veya IMEI. İade ve garanti durumunda aynı cihaz olduğunu kanıtlar.
  4. Fiyat yapısı. Ürünün baz fiyatı, vade farkı veya komisyon, peşinat — her biri ayrı satırda.
  5. Vade ve ödeme günü. Kaç ay ve her ayın hangi günü.
  6. Gecikme şartı. Ceza var mı, nasıl hesaplanır, kaç gün sonra hangi adımlar atılır.
  7. Ödeme mahsup sırası. Gelen ödeme önce hangi borcu kapatır.

Müşteri kartında tüm sözleşmeleri ve ödeme geçmişi görünür. Daha önce geciktirmiş bir müşteriye yeni taksit vermeden önce satıcı bunu hemen görür.

Beyaz eşya mağazasında satıcı, bir çifte tablette ödeme planını gösteriyor

Ödeme planı: hesaplama ve örnek

Ödeme planı sözleşme kaydedildiği anda otomatik oluşturulur ve elle değiştirilmez. Değişiklik yalnızca ayrı bir belgeyle yapılır: vade uzatma, yeniden yapılandırma veya iade.

Varsayımsal örnek: bir buzdolabı 9.000.000 so'm. Peşinat %20, yani 1.800.000 so'm. Kalan 7.200.000 so'm altı aya bölünüyor, vade farkı %12, yani 864.000 so'm. Taksit toplamı 8.064.000 so'm, aylık taksit 1.344.000 so'm.

  • 1 — Vade tarihi: 10 Ocak; Tutar: 1.344.000; Durum: Ödendi
  • 2 — Vade tarihi: 10 Şubat; Tutar: 1.344.000; Durum: Ödendi, 3 gün gecikmeli
  • 3 — Vade tarihi: 10 Mart; Tutar: 1.344.000; Durum: Kısmi: 800.000
  • 4–6 — Vade tarihi: 10 Nisan – 10 Haziran; Tutar: her biri 1.344.000; Durum: Bekleniyor

Baştan belirlenmesi gereken bir kural var: tutar tam bölünmüyorsa fark son taksite eklenir. Aksi halde yuvarlamalar yüzünden sözleşmeler birkaç so'mluk borçla açık kalır.

Hatırlatmalar ve gecikme

Hatırlatma gecikmeden önce başlar. Yazılım her sabah ödeme planlarını tarar ve kime ne gönderileceğine kendisi karar verir:

  • Vadeden 3 gün önce — Ne yapılır: Tutar ve tarih hatırlatması; Kanal: SMS veya Telegram
  • Vade günü — Ne yapılır: Ödeme bağlantısı; Kanal: SMS veya Telegram
  • 1–3 gün gecikme — Ne yapılır: Nazik hatırlatma; Kanal: SMS, ardından arama
  • 4–15 gün gecikme — Ne yapılır: Yetkili araması, sonuç karta yazılır; Kanal: Telefon
  • 16–30 gün gecikme — Ne yapılır: Kefile bildirim, yazılı uyarı; Kanal: Telefon, mektup
  • 30 günden fazla — Ne yapılır: Tahsilat birimine devredilir; Kanal: —

Her aramanın sonucu müşteri kartına yazılır: "15'inde ödeyeceğini söyledi", "telefon kapalı", "işten ayrılmış". Söz verilen gün ödeme gelmezse yetkiliye otomatik görev açılır.

Gecikme cezası sözleşmedeki kurala göre otomatik hesaplanır, ancak ayrı satırda durur. Cezayı affetme yetkisi yalnızca yöneticide olur ve her af açıklamayla kaydedilir.

30 günü aşan borç ayrı bir süreçtir: ihtarname, uzlaşma veya mahkeme. Adımlar vadesi geçmiş alacakların tahsili rehberinde anlatılıyor.

Metro istasyonunda bir kadın ödeme hatırlatmasını görüp telefonundan ödüyor

Ödeme alma ve kasa

Ödeme nereden gelirse gelsin belirli bir sözleşmeye ve ödeme planının belirli bir ayına yazılmalıdır. Üç kanal vardır:

  • Mağaza kasası. Kasiyer müşteriyi sözleşme numarası veya telefonla bulur. Yazılım ödenecek tutarı kendisi gösterir.
  • Payme, Click ve diğer uygulamalar. Müşteri sözleşme numarasını girer, ödeme otomatik eşleşir. Bağlantının nasıl kurulduğu ERP ve ödeme sistemleri entegrasyonu yazısında anlatılıyor.
  • Banka havalesi. Hesap ekstresi yüklenir, yazılım açıklama ve tutara göre sözleşme önerir, muhasebeci onaylar.

Mahsup kuralı basit olmalı: para önce en eski gecikmiş ayı kapatır. Ceza, sözleşmeye göre ayrı ya da en sonda mahsup edilir. Fazla ödeme bir sonraki aya aktarılır.

Mali fiş konusu da önemlidir. Ürün taksitle teslim edilirken ve sonraki her ödemede fişin hangi işlem türüyle kesildiği muhasebeyi etkiler. ERP ile kasa yazılımının bağlantısı ERP ve online yazar kasa yazısında ele alınıyor. Fiş düzenini yerel muhasebecinizle netleştirin.

İade, değişim ve erken kapama

Taksitle alınan ürün iade edildiğinde üç şey aynı anda değişir: stok, kasa ve borç. Yazılımda bu tek bir belge olmalıdır:

  1. Ürün depoya "iade, kontrolde" durumuyla girer.
  2. Ödeme planındaki ödenmemiş aylar iptal edilir.
  3. Ödenen tutar ve vade farkının işlememiş kısmı kurala göre iade edilir ya da yeni ürüne aktarılır.

Değişimde eski sözleşme kapanır, yenisi açılır ve ödenen tutar peşinat sayılır. İki sözleşme birbirine bağlanır.

Erken kapama da önceden yazılmış bir kurala göre işler. Vade farkının yeniden hesaplanıp hesaplanmayacağına ve ne kadar indirim yapılacağına her seferinde kasiyer karar vermemelidir.

İşletme sahibinin izlemesi gereken raporlar

Taksit portföyü bir mağazanın en büyük varlıklarından biridir. Dört rapor onu kontrol altında tutar:

  • Alacak yaşlandırma — Ne gösterir: 1–15, 16–30, 31–60, 60+ gün gecikmedeki tutar ve sözleşme sayısı; Sıklık: Günlük
  • Beklenen tahsilat — Ne gösterir: Önümüzdeki 1–3 ayda plana göre gelecek para; Sıklık: Haftalık
  • Tahsilat oranı — Ne gösterir: Bu ay için planlanan taksitlerin ne kadarının geldiği; Sıklık: Aylık
  • Satıcı ve şube bazında — Ne gösterir: Kimin sözleşmeleri daha sık gecikmeye düşüyor; Sıklık: Aylık

Tahsilat oranı = bu ay plana göre gelen ödemeler ÷ bu ay için planlanan ödemeler. Varsayımsal örnek: ay için 120 milyon so'm planlanmış, 103 milyon so'm gelmiş. Oran yaklaşık %86. Eksik 17 milyon, alacak yaşlandırma raporunda gün bazında görünür.

Bu oran birkaç ay üst üste düşüyorsa sorun satışın kendisindedir: taksit kime ve hangi şartlarla veriliyor. Müşteri limitleri ve yeni satıştan önce borç kontrolü alacak kontrol sistemi yazısında ele alınıyor.

2027'den itibaren kurallar: neyi kontrol etmeli

14 Ağustos 2026 tarihli PQ-294 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, tüketicilere sunulan taksitli ödeme hizmetlerinin düzenini değiştiriyor. 1 Ocak 2027'den itibaren bu hizmetlerin operatörleri Merkez Bankası sicili üzerinden faaliyet gösterecek. Karar bu hizmetler için şunları öngörüyor:

  • vade, sözleşme tarihinden itibaren 12 ayı aşamaz;
  • ürün bedeli 250 baz hesaplama tutarını aşamaz;
  • vade farkı, komisyonlar ve nihai fiyata eklenen diğer ödemeler ayrıca gösterilir;
  • anapara dışındaki tüm ödemeler, aracılık ücretleri dahil, yılda taksit tutarının yarısını aşamaz;
  • tamamen veya kısmen erken ödeme için ek ceza, gecikme cezası veya komisyon alınamaz;
  • gayrimenkul taksitli ödeme hizmetinin konusu olamaz.

Malı tüketici kredisiyle satan ticaret şirketleri için ayrı bir ölçüt var: çeyrek sonunda ciro 500 milyon so'mu aşıyor ve içinde taksitli satışların payı %50 veya üzerindeyse (iki koşul birlikte), şirketin Merkez Bankası siciline kaydolması ve operatör şartlarına uyması gerekiyor. Üretici işletmeler bu ölçütün dışında tutuluyor. Bu şirketleri belirleme usulünü Vergi Komitesi ve Merkez Bankası hazırlayacak. Mağazanın aracısız, doğrudan sunduğu geleneksel taksitli satışa hangi şartların uygulandığını kendi modeliniz için yerel bir avukat veya muhasebeciyle netleştirin.

Yazılım açısından pratik sonuç şu: vade, vade farkı ve erken kapama kuralları çalışanların kafasında değil, ayarlarda durmalı. Şartlar değişirse ayar tek yerden güncellenir.

Devreye alma adımları ve kontrol listesi

Devreye almayı dört aşamaya bölün:

  1. Açık sözleşmeleri aktarın. Her biri için bakiye ve ödenmemiş aylar, müşteriyle mutabakat yapılarak.
  2. Ödeme planı ve kasa. Yeni sözleşmeler yalnızca yazılımda, ödemeler yalnızca sözleşmeye bağlanarak.
  3. Hatırlatmalar. SMS ve Telegram, ardından arama sonuçlarının kaydı.
  4. Raporlar ve kurallar. Alacak yaşlandırma, tahsilat oranı, ceza ve af yetkileri.
  • ☐ Her taksit sözleşmesi bir satış belgesinden oluşturuluyor.
  • ☐ Fiyat, vade farkı ve peşinat ayrı gösteriliyor.
  • ☐ Ödeme planı otomatik oluşuyor ve elle değiştirilmiyor.
  • ☐ Her ödeme bir sözleşmeye ve bir aya bağlanıyor.
  • ☐ Hatırlatma vadeden önce gidiyor, gecikmede yetkiliye görev açılıyor.
  • ☐ Arama sonuçları müşteri kartına yazılıyor.
  • ☐ İade tek belgeyle stok, kasa ve borcu kapatıyor.
  • ☐ İşletme sahibi alacak yaşlandırma ve beklenen tahsilatı her hafta görüyor.

Sekiz maddeden dördüne cevabınız "hayır" ise açık sözleşmelerin aktarımı ve ödemelerin sözleşmeye bağlanmasıyla başlayın. Hatırlatmalar ve raporlar ancak bundan sonra doğru çalışır.

Sık sorulan sorular

Taksitli satışlar Excel'de takip edilebilir mi?

Birkaç düzine sözleşme varken evet. Sözleşmeler yüzlerle ifade edildiğinde, ödemeler birkaç kanaldan geldiğinde ve geciken müşterilerin her gün aranması gerektiğinde tablo zamanında güncellenemez. Kimin ne kadar borçlu olduğu bilgisi güvenilmez hale gelir.

Müşteri erken öderse vade farkı yeniden hesaplanır mı?

Bu, sözleşmedeki kurala bağlıdır ve kuralın önceden yazılması gerekir. Ağustos 2026 tarihli PQ-294 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, taksitli ödeme hizmetlerinde tamamen veya kısmen erken ödeme için ek ceza, gecikme cezası ve komisyon alınmasını yasaklar. Hangi şartların sizin satış modelinize uygulandığını yerel bir avukatla netleştirin.

Geciken ödeme için ceza uygulanabilir mi?

Ceza oranı ve hesaplama yöntemi sözleşmede yazılıysa evet. Yazılım cezayı otomatik hesaplar, ancak tahsil etme ya da affetme kararını sorumlu yönetici verir. Sınırları ve yasal şartları yerel bir muhasebeci veya avukatla kontrol edin.

Taksitle alınan ürün iade edilirse ne olur?

Sözleşme kapatılır; ödenen tutar ve vade farkının henüz işlememiş kısmı kurala göre iade edilir ya da mahsup edilir. Ürün depoya ayrı bir durumla, örneğin "iade, kontrolde" olarak girer. Her şey tek belgeyle yapılırsa kasa, stok ve borç birbiriyle tutarlı kalır.

Taksitli satış sürecinizi birlikte gözden geçirelim mi?

Sözleşmelerin, ödeme planlarının, hatırlatmaların ve tahsilatın bugün nasıl işlediğine birlikte bakalım; nereden başlamanın mantıklı olduğunu sakin bir şekilde önerelim.

Taksitli satışı konuşalım →

Nereden başlayacağımızı birlikte bulalım

DORA uzmanıyla ücretsiz danışmanlık

Telegram'dan yazın

Projenizi konuşalım

Numaranızı bırakın, bir uzman sizinle iletişime geçsin.

Send a request via Telegram

Bilgileriniz yalnızca sizinle iletişime geçmek için kullanılır.