Қисқа жавоб: сквозная аналитика (учдан-учга аналитика) — реклама харажати, лид, CRM'даги битим ва кассага тушган тўловни битта занжирга боғлаш. Бунинг учун ҳар бўғинда бир хил калит керак: клик идентификатори, телефон рақами ёки буюртма рақами. Занжир уланса, ҳар канал бўйича мижоз нархи ва рекламанинг фойдаси (РОМИ) кўринади. Қуйида боғлаш калитлари, маълумот модели, ҳисоботлар, занжир узиладиган жойлар ва созлаш босқичлари бор.
Бу бизнес учун маркетинг тизимининг энг амалий қисми. Реклама, сотув ва молия алоҳида ҳисобот берса, ҳар бўлим ўз рақамини тўғри деб ҳисоблайди. Сквозная аналитика уларни битта жадвалга олиб келади.
Сквозная аналитика нима ва УТМЪдан фарқи
Маркетолог реклама кабинетида клик ва лидни кўради. Сотув бўлими CRM'да битимни кўради. Бухгалтер кассада пулни кўради. Учаласи битта мижоз ҳақида гапиряпти, лекин бир-бирининг рақамини кўрмайди.
УТМ белгилари бу масаланинг биринчи қисмини ёпади. Улар лид қайси канал ва кампаниядан келганини айтади. Қандай қўйилиши УТМ, ГА4 ва Yandex Метрика мақоласида батафсил ёзилган. Бу мақола кейинги қадам ҳақида: лиднинг манбаси маълум бўлгач, уни битим, тўлов ва харажат билан қандай боғлаш.
Фарқни битта савол билан текширинг. "Октабрдаги Instagram рекламаси кассага қанча пул олиб келди?" Агар жавоб учун уч кишидан рақам сўраб, кейин қўлда қўшсангиз, сквозная аналитика ҳали йўқ.
Занжирнинг тўрт бўғини ва уларнинг калитлари
Занжир тўрт бўғиндан иборат. Ҳар бири бошқа тизимда яшайди.
Шунингдек ўқинг Мижозлар базаси жим ётибдими? «Ухлаб қолган» лид ва мижозларни қайта фаоллаштириш- Харажат — Қаерда сақланади: Реклама кабинетлари, блогер ҳисоб-фактуралари; Нимани биламиз: Канал, кампания, сумма, сана; Кейинги бўғинга калит: УТМ, кампания номи
- Лид — Қаерда сақланади: Сайт, бот, телефон, Direct; Нимани биламиз: Манба, телефон, вақт; Кейинги бўғинга калит: Click ИД, телефон
- Битим — Қаерда сақланади: CRM; Нимани биламиз: Менежер, маҳсулот, ҳолат; Кейинги бўғинга калит: Битим рақами, телефон
- Тўлов — Қаерда сақланади: Касса, ERP, банк; Нимани биламиз: Сумма, сана, қайтариш; Кейинги бўғинга калит: Буюртма рақами, телефон
Ҳар икки қўшни бўғин камида битта умумий майдон билан уланиши керак. Битта жойда калит бўлмаса, занжир шу ерда узилади ва кейинги рақамлар "манбасиз" бўлиб қолади.

Боғлаш калитлари: click ИД, телефон, буюртма рақами
Click ИД. Google Ads ҳаволага gclid қўшади, Yandex Direct эса yclid қўшади. Сайт бу қийматни сақлаб, форма билан CRM'га юборса, сотувни кейин айнан шу кликка қайтариш мумкин. Бу энг аниқ калит, лекин фақат сайтдан келган лидда ишлайди.
Телефон рақами. Ўзбекистонда энг ишончли умумий калит. Лид Telegram'да ёзса ҳам, қўнғироқ қилса ҳам, дўконга келса ҳам, телефон рақами одатда бор. Шарт битта: рақам ҳамма тизимда бир форматда ёзилсин. "+998 90 123 45 67", "90-123-45-67" ва "8 90 123 4567" битта одам, лекин дастур учун уч хил қатор. Ҳамма жойда 998ХХХХХХХХХ каби битта форматга келтиринг.
Буюртма ёки битим рақами. CRM'даги битим рақами касса чекига ёки ERP'даги сотув ҳужжатига ёзилса, телефонни солиштириш керак бўлмайди. Онлайн буюртма ва етказиб беришда бу одатда энг осон йўл.
Оффлине сотув. Мижоз рекламани кўриб, кейин дўконга келиб нақд тўласа, занжир энг кўп шу ерда узилади. Ечим — кассада телефон рақамини сўраш: бонус карта, кафолат ёки етказиб бериш учун. Кейин бу рақам охирги 30–60 кундаги лидлар билан солиштирилади. Муддатни сотув сиклингизга қараб танланг.
Қўнғироқлар. Телефон лидлари учун колтрекинг ишлатилади: ҳар канал ёки ҳар ташрифга алоҳида рақам кўрсатилади ва қўнғироқ манбаси билан CRM'га тушади. Колтрекинг бўлмаса, менежер биринчи суҳбатда манбани сўраб ёзади. Бу қоида лидларга ишлов бериш тизими регламентига киритилади.
Маълумот модели: битта қаторда бутун йўл
Ҳисобот учун битта "катта жадвал" керак. Ҳар қатор — битта лид. Устунлар:
- Лид ИД, сана, телефон (битта форматда) — Манба: Сайт, бот, CRM
- Канал, кампания, креатив (УТМ) — Манба: Сайт, CRM
- Click ИД (gclid, yclid) — Манба: Сайт
- Битим рақами, ҳолати, менежер — Манба: CRM
- Тўлов суммаси, санаси, қайтариш — Манба: Касса, ERP
- Янги ёки қайтган мижоз — Манба: CRM, ERP
Харажат алоҳида жадвалда туради: сана, канал, кампания, сумма сўмда. Реклама тўлови валютада бўлса, тўлов кунидаги курс бўйича сўмга ўтказинг. Агентлик ҳақи, креатив ва блогер тўловлари ҳам шу жадвалга киради. Акс ҳолда канал арзонроқ кўринади.
Икки жадвал канал, кампания ва ой бўйича бирлаштирилади. Шундан кейин керакли барча ҳисоботлар шу маълумотдан чиқади.
Ҳисоботлар: РОМИ, канал бўйича CAC ва когорта
Асосий ҳисобот — канал бўйича битта жадвал. Шартли мисол, маиший техника дўкони, бир ой, ўртача ялпи маржа 20%:
- Instagram — Харажат, млн сўм: 8; Лид: 160; Тўлаган мижоз: 12; Тушум, млн сўм: 96; Ялпи фойда, млн сўм: 19,2; CAC, млн сўм: 0,67; РОМИ: 140%
- Google Ads — Харажат, млн сўм: 6; Лид: 60; Тўлаган мижоз: 10; Тушум, млн сўм: 90; Ялпи фойда, млн сўм: 18; CAC, млн сўм: 0,6; РОМИ: 200%
- Telegram каналлар — Харажат, млн сўм: 5; Лид: 90; Тўлаган мижоз: 3; Тушум, млн сўм: 21; Ялпи фойда, млн сўм: 4,2; CAC, млн сўм: 1,67; РОМИ: −16%
Формулалар:
- CAC = канал харажати / шу каналдан тўлаган янги мижозлар сони.
- РОМИ = (ялпи фойда − харажат) / харажат × 100%.
РОМИЪни тушумдан эмас, ялпи фойдадан ҳисобланг. Тушумдан ҳисобланса, Telegram каналлар ҳам фойдали кўринади: 21 млн сўм тушум 5 млн сўм харажатдан кўп. Аслида бу канал фойда эмас, зарар келтирган. Лид нархи бўйича эса Instagram ва Telegram деярли тенг кўринарди.
Когорта ҳисоботи. Бир ойда келган лидлар кейинги ойларда ҳам тўлайди. Шунинг учун лидларни келган ойи бўйича гуруҳланг ва ҳар гуруҳнинг 30, 60 ва 90 кундаги тушумини кузатинг. Сотув сикли узун бўлган соҳада, масалан кўчмас мулкда, бу айниқса муҳим. Бу ҳақда кўчмас мулк маркетинги мақоласида ҳам ёзилган. Мижознинг кейинги харидлари қўшилгач, CAC'ни умрбод қиймат билан солиштирса бўлади. Бунинг ҳисоби CAC ва ЛТВ унит-экономикаси мақоласида бор.
Атрибутсия қоидаси. Мижоз аввал Instagram'дан, кейин Google'дан келган бўлса, сотув қайси каналга ёзилади? Битта қоидани танланг: биринчи ёки охирги манба. Уни ёзиб қўйинг ва ўзгартирманг. Қоида ҳар ой ўзгарса, ойларни солиштириб бўлмайди.
Занжир қаерда узилади: типик жойлар
- Манба майдони бўш. Лид CRM'га қўлда киритилган ва канал ёзилмаган.
- Телефон ҳар хил форматда. Кассадаги рақам CRM'даги рақам билан солиштирилмайди.
- Такрор лид янги мижоз деб саналади. Бир одам икки марта ёзса, икки лид ва икки битим очилади.
- Тўлов CRM'га қайтмайди. Битим "ютилди" ҳолатида, лекин пул тушмаган ёки қисман тушган.
- Қайтаришлар ҳисобга олинмайди. Товар қайтарилган, лекин тушум канал ҳисоботида қолган.
- Харажат тўлиқ эмас. Фақат реклама кабинети олинади, агентлик ва креатив харажати тушиб қолади.
- Қайтган мижоз рекламага ёзилади. Эски мижоз Instagram орқали ёзган, сотув эса янги мижоз сифатида реклама натижасига қўшилган.
Ҳар ой "манбасиз" тушум улушини ҳисобланг. Бу занжир сифатининг асосий кўрсаткичи. У камаймаса, аввал калитларни тузатинг, ҳисоботни кейин.

Созлаш босқичлари
- Калитларни келишинг. Телефон формати, битим рақами қаерга ёзилади, click ИД қайси майдонда сақланади.
- Сайт ва ботни созланг. УТМ ва click ИД биринчи саҳифадаёқ сақлансин ва форма билан CRM'га юборилсин.
- CRM'ни мажбурий майдонлар билан тўлдиринг. Манба ва телефон бўлмаса, битим кейинги босқичга ўтмасин. amoCRM ёки Bitrix24 каби CRM'ларда бундай майдонларни мажбурий қилиш мумкин.
- Тўловни CRM билан боғланг. Касса ёки ERP'даги сотув битим рақами ёки телефон орқали CRM'га қайтсин.
- Харажатни ҳар куни ёки ҳар ҳафта йиғинг. API орқали автоматик ёки қўлда битта жадвалга.
- Бирлаштиринг ва ҳисобот қуринг. Бошланишига жадвал, кейин БИ воситаси. Маълумот омбори ва дашбоард қандай тузилиши ERP ва БИ аналитика мақоласида кўрилган.
- Сотувни реклама тизимларига қайтаринг. Google Ads gclid бўйича оффлине конверсияларни импорт қилишга рухсат беради. Yandex Метрика CRM'дан оффлине конверсияларни юклашни қўллайди. Meta оффлине воқеаларни Conversions API орқали қабул қилади. Google ҳозир gclid билан бир қаторда хешланган телефон ёки эмаил орқали ишлайдиган enhanced conversions фор леадс усулини ҳам тавсия қилади. Шунда реклама алгоритми лидга эмас, ҳақиқий сотувга қараб ўрганади. Телефон рақамини йиғиш ва реклама тизимларига юбориш учун мижоздан розилик олинг. "Шахсга доир маълумотлар тўғрисида"ги қонун Ўзбекистон фуқаролари маълумотларини мамлакат ичидаги серверларда сақлашни ҳам талаб қилади, шунинг учун схемани юрист билан бир кўриб чиқинг.
Воситалар уч турда бўлади: тайёр сквозная аналитика сервислари, CRM ичидаги ҳисоботлар ва ўз маълумот омбори билан БИ. Танлов каналлар сони ва маълумот ҳажмига боғлиқ. Восита занжирнинг ўрнини босмайди. Калитлар ёзилмаса, энг қиммат сервис ҳам "манбасиз" сотувни кўрсатади.
Ўз-ўзини текшириш: checklist
- ☐ Телефон рақами сайт, CRM ва кассада битта форматда
- ☐ Ҳар лидда манба майдони тўлдирилган, бўш манба улуши кузатилади
- ☐ Сайтдан келган лидда click ИД сақланади
- ☐ Касса ёки ERP'даги тўлов CRM битими билан боғланади
- ☐ Қайтаришлар тушумдан айирилади
- ☐ Харажат жадвалида агентлик, креатив ва блогер тўловлари бор
- ☐ РОМИ ялпи фойдадан ҳисобланади
- ☐ Атрибутсия қоидаси ёзилган ва ўзгармайди
- ☐ Лидлар когорта бўйича 30, 60, 90 кунда кузатилади
7 тадан кам банд белгиланган бўлса, ҳисоботни чиройли қилишга шошилманг. Аввал телефон формати ва тўловни CRM билан боғлашдан бошланг. Қолган ҳисоботлар шу икки асосга қурилади.
Кўп бериладиган саволлар
Сквозная аналитика билан оддий УТМ ҳисоботининг фарқи нима?
УТМ ҳисоботи ташриф ва лид қаердан келганини кўрсатади. Сквозная аналитика эса шу лид CRM'да битимга айланганини, кассага қанча пул тушганини ва каналга қанча сарфланганини битта қаторда кўрсатади. Натижада лид нархи эмас, ҳар каналнинг РОМИ ва мижоз нархи кўринади.
Мижозларнинг кўпи дўконга келиб нақд тўлайди. Бундай сотувни реклама билан боғласа бўладими?
Тўлиқ эмас, лекин катта қисмини боғласа бўлади. Кассада харид пайтида телефон рақами ёзиб олинади ва у CRM'даги лидлар билан солиштирилади. Буюртма рақами, промокод ёки етказиб бериш манзили ҳам калит бўла олади. Боғланмаган сотувлар улушини алоҳида кузатинг ва у камайиб бориши керак. Рақамни ёзишдан олдин мижоздан розилик олишни унутманг.
Бунинг учун махсус сервис керакми ёки жадвал етадими?
Кичик бизнес бошланишига ойига бир марта янгиланадиган жадвал етади: реклама харажати, CRM экспорти ва касса экспорти телефон рақами бўйича бирлаштирилади. Лид ва каналлар кўпайгач, қўл меҳнати хато бера бошлайди. Шунда тайёр коннекторли сервис ёки ўз маълумот омбори ва БИ воситаси кўриб чиқилади.
Натижага қанча вақтда ишонса бўлади?
Сотув сикли қанча бўлса, шунча кутилади. Одатда камида бир-икки ойлик тўлиқ маълумот керак. Бир ойда келган лидлар кейинги ойда ҳам тўлаши мумкин, шунинг учун каналларни лид келган ой бўйича, яъни когорта билан солиштириш тўғрироқ.
Рекламадан кассагача занжирингизни бирга текширамизми?
Реклама кабинетлари, CRM ва касса маълумотларингиз қаерда узилаётганини кўриб чиқамиз ва сизнинг сотув жараёнингизга мос боғлаш калитларини танлаймиз.