Асосий контентга ўтиш
Бепул 20 дақиқалик маркетинг аудит
Жойлар сони чегараланган

Саволингиз борми?

Жамоамиз одатда 5 дақиқа ичида жавоб беради.

WWhatsApp ТTelegram

Офис, омбор ва ишлаб чиқариш майдони: ижара, сотиб олиш, ер ҳуқуқи ва хорижий шахс учун чекловлар

Тошкентда офис, омбор ва сех ижараси 2026: бозор ставкалари, хорижий капиталли корхона ерни нега фақат ижарага олади, бино сотиб олиш, рўйхат ва солиқлар.

Офис, омбор ва ишлаб чиқариш майдони: ижара, сотиб олиш, ер ҳуқуқи ва хорижий шахс учун чекловлар

Маълумот 2026-йил ноябр ҳолатига.

Қисқа жавоб: хорижий капиталли компания Ўзбекистонда офис, омбор ёки сехни оддий бозор шартларида ижарага олади, маҳаллий МЧЖ эса одатда бино ёки хонани сотиб ҳам олади. Ер билан бошқача. Хорижий юридик шахс, хорижий фуқаро ва хорижий инвеститсияли корхона ерни фақат ижарага олади, ҳозир 25 йилгача, ва уни хусусийлаштира олмайди. Шу сабаб кўп хорижий компаниялар тайёр майдонни ижарага олишдан бошлайди, ижарадаги ерда эса завод лойиҳаси талаб қилгандагина қуради. Хорижий ҳамкорга жой бераётган ёки у билан қўшма корхона очаётган маҳаллий тадбиркор ҳам шу қоидаларни билиши керак: ҳамкор айнан шулар ҳақида сўрайди.

Мақола Ўзбекистонда бизнес: хорижий тадбиркор учун йўриқнома қўлланмасининг бир қисми. Бу ерда нима мулк бўлиши мумкинлиги, Тошкентда ижара қанча туриши, завод учун ер қандай олиниши ва кўчмас мулк билан қандай солиқлар келиши кўриб чиқилади.

Нима мулк бўлади, нима фақат ижарада

Асосий қоида Ер кодексининг 17-моддасида: хорижий фуқаролар, фуқаролиги бўлмаган шахслар, хорижий юридик шахслар ва хорижий инвеститсияли корхоналар ер участкаларига фақат ижара ҳуқуқида эгалик қилади (Ер кодекси, лех.уз). Истисно фақат дипломатик ваколатхоналар ва уларга тенглаштирилган ташкилотлар учун. 2019-йилги Инвеститсиялар тўғрисидаги қонунга (ЗРУ-598) кўра, устав капиталида хорижий инвестор улуши камида 15 фоиз бўлса, корхона хорижий инвеститсияли ҳисобланади. Демак, чеклов фақат хориждаги бош компанияга эмас, сизнинг қўшма МЧЖЪингизга ҳам тегишли.

Қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ерга хусусий мулк бор: уни Ўзбекистон фуқаролари ва тўлиқ маҳаллий компаниялар 2021-йил 15-ноябрдаги ЗРУ-728-сон «Қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ер участкаларини хусусийлаштириш тўғрисида»ги қонун бўйича олади. Шу қонуннинг 13-моддаси хорижий фуқаролар, хорижий юридик шахслар ва хорижий инвеститсияли корхоналарни хусусийлаштириш субектлари қаторидан чиқаради, 33-моддаси эса уларга аллақачон хусусийлаштирилган участкани сотиб олишни ҳам тақиқлайди (лех.уз). Эркин иқтисодий зоналардаги участкалар зона амал қилган даврда хусусийлаштирилмайди (ГРАТА Интернатионал, 2025-йил октябр).

Бино ва хона — ердан алоҳида мулк обекти. Хорижий капиталли корхоналар уларни сотиб олади ва рўйхатдан ўтказади, лекин остидаги ер ижарада қолади. Аниқ обектни, айниқса чегара яқинидаги, маданий мерос ҳудудидаги ёки хусусийлаштирилган участкадаги бинони маҳаллий юристга текширтиринг.

  • Ижарадаги офис, омбор, сех — Хорижий капиталли корхона: Ҳа; Изоҳ: Одатий биринчи қадам
  • Хусусий ёки давлат эгасидан сотиб олинган бино ёки хона — Хорижий капиталли корхона: Одатда ҳа, маҳаллий юридик шахс орқали; Изоҳ: Кадастр органида рўйхатдан ўтади; остидаги ер ижарада
  • Қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ер мулк сифатида — Хорижий капиталли корхона: Йўқ; Изоҳ: Фақат ижара (Ер кодекси, 17-модда; ЗРУ-728)
  • Шундай ер ижарада — Хорижий капиталли корхона: Ҳа, 25 йилгача; Изоҳ: 49 йиллик лойиҳа, пастда
  • Қишлоқ хўжалиги ери давлатдан тўғридан-тўғри — Хорижий капиталли корхона: 2026-йил майдан йўқ; Изоҳ: 10 млн доллардан катта лойиҳалар учун вилоят дирексиялари орқали фақат қайта ижара (Кун.уз, 2026-йил май)

Нима ўзгаряпти. 2026-йил 22-июлда Қонунчилик палатаси Ер кодексига хорижий шахсларнинг ер ҳуқуқлари бўйича ўзгартиришлар лойиҳасини қабул қилди. Лойиҳа қишлоқ хўжалиги ерлари ва бошқа ерлар ижараси учун энг узоқ муддатни 49 йил қилади, хорижий шахсга қишлоқ хўжалиги ерини фақат қайта ижара орқали беришни мустаҳкамлайди, мудофаа, чегара, тарихий-маданий ва ўрмон фонди ерларини эса уларга ёпади (Спот.уз, 2026-йил июл). Ҳозир хорижий инвесторлар учун энг узоқ муддат — 25 йил (Кун.уз, 2026-йил июн). Лойиҳа Сенатга юборилган; 2026-йил ноябр бошида Сенат маъқуллагани ёки қонун имзолангани эълон қилинмаган. Имзолашдан олдин янги муддат кучга кирганини лех.уз да текширинг.

Офис ва омбор ижараси: ставкалар ва шартлар

Тошкент офислари бўйича энг қулай очиқ мўлжал — маҳаллий консалтинг компанияси CMWP Узбекистан маълумотлари, уларни Спот.уз эълон қилади. 2026-йил сентябр ҳолатига сўралаётган ставкалар, 1 кв. м учун ойига, ҚҚС ва эксплуататсия харажатлари билан:

Шунингдек ўқинг Ўзбекистондан Амазонъда сотиш мумкинми? Аккаунтдан биринчи фойдагача бўлган йўл Бизнес · 9 дақиқа
  • Приме — Доллар, 1 кв. м, ойига: 44
  • А синф — Доллар, 1 кв. м, ойига: 36
  • Б синф — Доллар, 1 кв. м, ойига: 30
  • C синф — Доллар, 1 кв. м, ойига: 25

Бўш майдонлар улуши 2026-йил сентябрда 16,9 фоиз, 2024-йилда 25 фоиз, 2025-йилда 16 фоиз эди. Бўш жойнинг қарийб ярми Приме биноларда, тўрт йилда 13 та янги бизнес-марказ қурилиши режалаштирилган (CMWP, Спот.уз ва Курсив, 2026-йил сентябр). Таъмирланган, жиҳозланган офис таъмирсизидан тахминан 15–35 фоиз қимматроқ таклиф қилинади.

Омбор анча арзон. CMWP 2025-йил охирида ўртача сўралаётган ставкани 1 кв. м учун 8,86 доллар деб баҳолади, бу бир йил олдингидан 13,4 фоиз паст (Спот.уз, 2025-йил декабр). Лекин яхши бўш омбор кам: 2026-йил апрелдаги омбор саммитида IBC Глобал ижарага қуриладиган омборларда бўш майдон улушини тахминан 1,5 фоиз деб баҳолади (Спот.уз, 2026-йил апрел). Брокердан ставка ойлигами ёки йилликми ва ҚҚС ичидами — сўранг.

Булар таклиф ставкалари, имзоланган битимлар эмас. Нарх кўпинча долларда айтилади, тўлов эса сўмда, шунинг учун шартномада қайси курс ва қайси сана бўйича қайта ҳисобланишини ёзиб қўйинг.

Солиқ учун энг кам ставка. Томонлар ижара ҳақини хоҳлаганча келишади, лекин ижарага берувчининг солиқ солинадиган даромади буджет қонунидаги энг кам ставкадан кам ҳисобланмайди. 2026-йилда нотурар жойлар учун: Тошкентда ойига 1 кв. м га 48 000 сўм, Нукус ва вилоят марказларида 28 400 сўм, бошқа аҳоли пунктларида 11 800 сўм (2025-йил 25-декабрдаги ЗРУ-1105-сон 2026-йилги Давлат буджети тўғрисидаги қонун, Бухгалтер.уз). Марказий банкнинг 2026-йил 30-октябрдаги 12 066,22 сўмлик курсида Тошкент ставкаси тахминан 4 доллар, бозор нархидан анча паст. Вилоят кенгашлари 2,0 гача коэффитсиент қўллаши мумкин. Бу қоида айниқса жисмоний шахсдан ижарада муҳим: солиқни сизнинг корхонангиз ушлаб қолади.

Солиқ ишларини ким қилади. Корхона жисмоний шахсдан жой ижарага олса, солиқ агенти бўлади: ижара ҳақини тўлаётганда 12 фоиз даромад солиғини ушлаб қолади ва шартномани солиқ қўмитасининг Э-ижара тизимида рўйхатдан ўтказади (Бухгалтер.уз, 2024-йил декабр; солиқ қўмитасининг гов.уз даги хабари, 2026-йил май). Икки юридик шахс ўртасидаги ижара шартномасини 2019-йил июлдан бери солиқ органида ҳисобга қўйиш шарт эмас (Бухгалтер.уз, 2020-йил январ). Норезидентга тўланадиган ижара ҳақидан ички қонун бўйича 20 фоиз солиқ ушланади (PwC, 2026-йил 27-август).

Ижара биринчи йил буджетига иш ҳақи ва коммунал тўловлар билан бирга қандай тушиши Ўзбекистонда бизнес харажатлари мақоласида.

Ишлаб чиқариш учун ер: ижара, ауксион ёки зона

Ишлаб чиқариш лойиҳаси одатда уч йўлдан бирига тушади.

  1. Давлатдан участка ижараси. Хорижий капиталли корхона учун бу ерга ягона ҳуқуқ шакли, амалдаги қоидаларда 25 йилгача.
  2. Электрон ауксион. Вилоят ҳокимликлари ва Давлат активларини бошқариш агентлиги тадбиркорлик учун участкалар ва давлат мулкини э-ауксион.уз да сотади. Президентнинг 2026-йил 28-августдаги ПФ-177-сон фармонига кўра, нархнинг 50 фоизини олти ойда тўлаган харидор қолганини етти йилгача фоизсиз бўлиб тўлайди, тадбиркорлик ва қурилиш учун эса 8 минг гектарга яқин ер савдога чиқарилади (Давлат активларини бошқариш агентлиги, гов.уз, 2026-йил сентябр). Хорижий капиталли корхона ерни мулк қилиб ололмайди, шунинг учун ҳар бир лотда нима сотилаётганини — мулкми ёки ижара ҳуқуқими — ва у қатнаша олишини текширинг.
  3. Эркин иқтисодий ёки кичик саноат зонаси. Ер зона ичида, кўпинча тайёр инфратузилма билан берилади, мол-мулк, ер ва сув солиғидан 3–10 йиллик имтиёз эса инвеститсия ҳажмига боғлиқ (ПФ-4853-сон фармон, лех.уз). Батафсил — инвесторлар учун имтиёзлар ва эркин иқтисодий зоналар.

Электр қуввати, кириш йўли ва кадрлар одатда участканинг ўзидан муҳимроқ. Танловнинг ишлаб чиқариш томони Ўзбекистонда ишлаб чиқариш очиш мақоласида.

Тошкент яқинидаги янги саноат паркида замонавий омбор биноси ва инвесторлар

Бино сотиб олиш: рўйхат ва текширув

Кўчмас мулкка ҳуқуқлар, жумладан мулк, ижара ва қайта ижара, 2022-йил 28-ноябрдаги ЗРУ-803-сон қонун бўйича давлат рўйхатидан ўтказилади. Рўйхатга солиқ қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигининг Давлат кадастр палатаси олади (ГРАТА Интернатионал, 2025-йил феврал ва 2026-йил июн). Кадастр йиғмажилди ёки паспорти бўлмаса ёки паспортдаги майдон ҳуқуқ ҳужжатидагидан катта бўлса, рўйхатдан рад этилиши мумкин.

Сотиб олишдан олдин сўраладиган ҳужжатлар (ГРАТА, 2025-йил феврал):

  • ☐ Кўчмас мулкка ҳуқуқлар давлат реестридан кўчирма
  • ☐ Сотувчининг ҳуқуқ белгиловчи ҳужжатлари
  • ☐ Майдони ҳужжатларга мос кадастр паспорти
  • ☐ Қарз ва тақиқлар йўқлиги ҳақида маълумотнома
  • ☐ Олди-сотди шартномаси лойиҳаси ва қабул-топшириш далолатномаси
  • ☐ Бино остидаги ер ҳуқуқи: ижара шартномаси, муддати ва йиллик тўлови

Хорижий капиталли харидор учун охирги банд энг муҳими. Бино сизники бўлади, остидаги ер эса ижарада қолади, шунинг учун нархни келишишдан олдин ижаранинг қолган муддатини билиб олинг.

Давлат хизматлари марказининг янги залида кўчмас мулк ҳужжатларини расмийлаштириш

Кўчмас мулк ва ижара солиқлари

  • Юридик шахс мол-мулк солиғи — Қоида: Йилига 1,5 фоиз; муддати ўтган тугалланмаган қурилиш — 3 фоиз; Манба: PwC, 27.08.2026
  • Мол-мулк солиғи базаси — Қоида: 2026-йил 1-январдан кадастр ўрнига бозор қиймати; Манба: Шу манба
  • Ер солиғи — Қоида: Участка учун қатъий сумма: сифати, жойи, сув билан таъминланишига қараб; буджет қонунида; Манба: Шу манба
  • Ер ижараси тўлови — Қоида: Келишилган, лекин ер солиғидан кам эмас; Манба: Шу манба
  • Мулк ҳуқуқи ўтишига солиқ — Қоида: Йўқ; Манба: Шу манба
  • Жисмоний шахсдан ижара — Қоида: 12 фоиз даромад солиғини ижарачи корхона ушлайди; Манба: Бухгалтер.уз
  • Норезидентга ижара ҳақи — Қоида: Манбада 20 фоиз, икки томонлама солиқ битими камайтирмаса; Манба: PwC, 27.08.2026

Йирик инвесторлар Солиқ кодексининг 471-моддаси бўйича хорижий улуш камида 33 фоиз бўлса, лойиҳа Тошкент шаҳридан ташқарида жойлашса ва бошқа шартлар бажарилса, 3–7 йилга ер ва мол-мулк солиғидан озод бўлиши мумкин. Умумий манзара — хорижий компания учун Ўзбекистон солиқлари мақоласида.

Уйдагидан фарқи

Хорижий ҳамкор одатда ўз мамлакатидаги тартиб билан солиштиради. Асосий фарқлар:

  • Россия ёки Қозоғистон — Ўзбекистондаги асосий фарқ: У ерда хорижий компания одатда чегара ҳудудларидан ташқарида қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ерга эгалик қила олади; Ўзбекистонда 15 фоиз хорижий улушли корхона ҳам ерни фақат ижарага олади
  • Туркия — Ўзбекистондаги асосий фарқ: Хорижий капиталли турк компанияси одатда рухсат билан фаолияти учун ер сотиб олади; Ўзбекистонда фақат ижара
  • Германия — Ўзбекистондаги асосий фарқ: Германиядаги Grunderwerbsteuer каби мулк ўтишига солиқ йўқ, лекин ерга мулк ҳам йўқ
  • Хитой — Ўзбекистондаги асосий фарқ: Энг яқин модел: бизнесда ерга муддатли ҳуқуқ; аммо хорижий инвестор учун ҳозирги 25 йил Хитойда саноат ери учун бериладиган 50 йилнинг ярми

Ижара шартномасини имзолашдан олдин checklist

  1. Ижарага берувчининг мулк ҳуқуқи ва тақиқ йўқлигини давлат реестридан текширинг.
  2. Валюта, курс бўйича қайта ҳисоблаш санаси ва йиллик индексатсияни ёзинг.
  3. Ижарага берувчи жисмоний шахс бўлса, ҳақни 2026-йилги энг кам ставка билан солиштиринг: солиқ камида шу суммадан ҳисобланади.
  4. Жисмоний шахсдан ижарада шартномани Э-ижара да рўйхатдан ўтказинг; юридик манзил уставдаги билан бир хил бўлсин.
  5. Пардозлаш, коммунал тўлов ва таъмирни ким тўлашини ва чиқишда яхшиланишлар нима бўлишини келишинг.
  6. Омборда тартиб режасидан олдин пол юкламаси, шифт баландлиги ва фура киришини текширинг; захира ҳисоби алоҳида лойиҳа, қаранг: омбор ҳисобини автоматлаштириш.
  7. Ер учун муддат, рухсат этилган фойдаланиш ва инвеститсия мажбуриятларини ўқинг, 49 йиллик лойиҳани кузатиб боринг.

Мақола умумий маълумот учун, юридик ёки солиқ маслаҳати эмас. Ер, рўйхатдан ўтказиш ва солиқ қоидалари тез-тез ўзгаради: амалдаги матнларни лех.уз ва солиқ.уз да текширинг ва ўз ҳолатингизни Ўзбекистондаги кўчмас мулк юристи ва солиқ маслаҳатчиси билан аниқлаштиринг.

Кўп бериладиган саволлар

Хорижий капиталли корхона Ўзбекистонда ерни мулк қилиб ола оладими?

Йўқ. Ер кодексининг 17-моддасига кўра хорижий фуқаролар, хорижий юридик шахслар, фуқаролиги бўлмаган шахслар ва хорижий инвеститсияли корхоналар ерга фақат ижара ҳуқуқида эгалик қилади. Қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ерларни хусусийлаштириш тўғрисидаги 2021-йилги ЗРУ-728-сон қонун (13 ва 33-моддалар) уларга ерни хусусийлаштиришга ҳам, бошқалар хусусийлаштирган ерни сотиб олишга ҳам рухсат бермайди (лех.уз, 2026-йил ноябр ҳолатига).

Хорижий инвестор ерни неча йилга ижарага олади?

Ҳозир хорижий инвесторлар учун энг узоқ муддат — 25 йил (Кун.уз, 2026-йил июн). Ижара муддатини 49 йилгача узайтирадиган қонун лойиҳасини Қонунчилик палатаси 2026-йил 22-июлда иккинчи ва учинчи ўқишда қабул қилиб, Сенатга юборди (Спот.уз, 2026-йил июл). 2026-йил ноябр бошида Сенат маъқуллагани ёки қонун имзолангани эълон қилинмаган, шунинг учун шартномадан олдин лех.уз ни текширинг.

Тошкентда офис ижараси қанча туради?

2026-йил сентябрда сўралаётган ставкалар ойига 1 кв. м учун Приме сегментда тахминан 44 доллар, А синфда 36, Б синфда 30 ва C синфда 25 доллар бўлди, ҚҚС ва эксплуататсия харажатлари билан; бўш майдонлар улуши 16,9 фоиз (CMWP Узбекистан, Спот.уз, 2026-йил сентябр). Таъмирланган, жиҳозланган офис тахминан 15–35 фоиз қимматроқ таклиф қилинади.

Корхона мол-мулк учун қанча солиқ тўлайди?

Юридик шахслар кўчмас мулк қийматидан йилига 1,5 фоиз, муддати ўтган тугалланмаган қурилишдан 3 фоиз тўлайди. 2026-йил 1-январдан солиқ базаси кадастр қиймати эмас, бозор қиймати. Ер солиғи — ҳар йили буджет қонунида белгиланадиган қатъий сумма, ер ижараси тўлови эса ер солиғидан кам бўлиши мумкин эмас (PwC Worldwide Тах Суммариэс, 2026-йил 27-август). Ставкалар 2026-йил ноябр ҳолатига.

Хорижий ҳамкор билан офис ёки омбор танлаяпсизми?

Қисқа суҳбатда ижара ва сотиб олишни айнан сизнинг ҳолатингиз учун солиштириш, ижарага берувчи ёки сотувчидан сўраладиган ҳужжатлар рўйхатини тузиш ва кўчмас мулк юристига саволлар тайёрлаш мумкин.

Жой масаласини муҳокама қилиш →

Қаердан бошлашни бирга аниқлаймиз

DORA мутахассиси билан бепул консултатсия

Telegram'да ёзиш

Лойиҳангизни муҳокама қиламиз

Рақамингизни қолдиринг — мутахассис сиз билан боғланади.

Telegram орқали ариза қолдириш

Маълумотларингиз фақат сиз билан боғланиш учун ишлатилади.