Bilgiler Kasım 2026 itibarıyladır.
Kısaca: Özbekistan'da yabancı bir üretici arsayı satın almaz, kiralar; listedeki üretim ekipmanını gümrük vergisi ve KDV ödemeden ithal eder ve elektriğin kWh'i için 1.100 som öder. Özel bir tesis için genel bir yerlileştirme kotası yoktur. Yerlileştirme, alıcının devlet olduğu yerde ya da bölge avantajlarını istediğinizde karşılığını verir. Takvimi belirleyen, günler süren şirket kuruluşundan çok arsa, enerji bağlantısı, ekipman teslimatı ve personel eğitimidir.
Bu yazı, Özbekistan pazarına genel bakış rehberinin bir parçasıdır. Arsa seçiminden ilk sertifikalı partiye kadar bir üretim projesinin izlediği yolu adım adım anlatır; Özbekistan'da üretime geçmeyi düşünen Türk üreticiler için de doğrudan uygulanabilir.
Rakamlarla sanayi
Sanayi üretimi 2025'te 1.101,1 trilyon soma ulaştı, %6,8 büyüdü ve GSYH büyümesine 1,7 puan katkı yaptı (Ulusal İstatistik Komitesi, ön veri). İmalat sanayi, sanayi üretiminin %86,0'ını oluşturdu ve %7,7 büyüdü. Elektrikli teçhizat üretimi %20,4 arttı. Büyüme 2026'da da sürdü: Ocak–Eylül döneminde sanayi üretimi 1.085,7 trilyon soma ulaştı, %8,1 arttı; imalat sanayi %8,6 büyüdü (Ulusal İstatistik Komitesi, ön veri).
Yabancı bir üretici için bu iki anlama gelir. Bileşen, malzeme ve ambalaj alan yerel müşteriler çoğalıyor. Devlet de ithalatın yerini alan üretimi aktif olarak destekliyor; aşağıdaki politika araçlarının hedefinde siz varsınız.
Yer seçimi: bölge, küçük sanayi bölgesi ya da bölge dışı arsa
Üç seçeneğiniz var:
Ayrıca okuyun Özbekistan'da Ürün Belgelendirmesi: Hangi Ürün Neye Tabi, Yabancı Sertifikaların Tanınması ve Dijital Markalama- Özel veya serbest ekonomik bölge — Ne elde edersiniz: Hazır arsa, yatırım tutarına göre kademelenen vergi ve gümrük avantajları; Neyi kontrol etmelisiniz: Yatırım sözleşmesi, katma değer testi, yasak faaliyetler
- Küçük sanayi bölgesi — Ne elde edersiniz: Bölgesel alan, çoğu zaman eski bir fabrika, daha küçük projeler; Neyi kontrol etmelisiniz: O bölgenin vergi avantajlarının hâlâ geçerli olup olmadığı
- Bölge dışında arsa veya bina — Ne elde edersiniz: Konumu serbestçe seçme; Neyi kontrol etmelisiniz: Arsa kirası, altyapı, yol bağlantısı
Bölge koşulları serbest ekonomik bölgeler ve yatırım teşvikleri yazısında. Arsa kuralı her yerde aynıdır. Yabancı payı %15 veya üzeri olan bir işletme araziyi yalnızca kiralayabilir; şu an süre en fazla 25 yıldır. Sınırı 49 yıla çıkaran bir kanun tasarısı Temmuz 2026'da alt meclisten geçti, ancak Kasım 2026 başına kadar imzalanmamıştı. Binalar satın alınabilir, altındaki arsa ise kirada kalır; ayrıntılar üretim alanları ve arazi hakları yazısında.
Niyet mektubu imzalamadan önce arsayı bir elektrik mühendisiyle birlikte gezin. Kapasitesi olmayan ucuz bir arsa ucuz değildir.
Enerji, gaz ve su: önce kapasite, sonra tarife
Tarifeler ülke genelinde aynıdır. 1 Haziran 2026'dan itibaren kuruluşların çoğu kWh elektrik için 1.100 som, metreküp gaz için 2.000 som öder, KDV dahil (Bakanlar Kurulu'nun 15 Mayıs 2026 tarihli 243 sayılı Kararı, Buxgalter.uz aracılığıyla). Merkez Bankası'nın 30 Ekim 2026 tarihli 12.066,22 som/dolar kuruyla bu, kWh başına yaklaşık 9 ABD senti eder. Su, kanalizasyon ve ısınma tarifeleri bölgeye göre belirlenir.
Tarifeyi modellemek kolaydır, bağlantıyı değil. Bölgesel elektrik dağıtım şirketinden teknik şartları yazılı olarak isteyin: kullanılabilir kapasite, gerilim, trafo merkezi, hattı kimin çekeceği ve bağlantı bedeli. Gaz ve su için de aynısını yapın. Şebeke bölgeyle birlikte planlandığı için bir bölge yönetimi çoğu zaman daha hızlı yanıt verebilir. Tesisi tam yükte ve tarife artışlarıyla birlikte modelleyin.

Ekipman ve hammadde: fazla ödemeden ithalat
Ekipman. Bakanlar Kurulu listesinde yer alan ve Özbekistan'da muadili üretilmeyen yeni teknolojik ekipman, ithalat KDV'sinden (Vergi Kanunu, 246. maddenin 6. bendi) ve gümrük vergisinden muaftır. Üretim tarihinden itibaren üç yılı geçmemiş olmalıdır. Liste düzenli güncellenir; son ekleme 20 Temmuz 2026 tarihli 393 sayılı Kararla geldi (Buxgalter.uz, Temmuz 2026). Ekipmanı üç yıl içinde satar veya devrederseniz gümrük vergisi muafiyeti tüm dönem için iptal edilir (PwC, 27 Ağustos 2026'da gözden geçirilmiş). Tedarik sözleşmesini imzalamadan önce her makinenin GTİP kodunu listeyle karşılaştırın.
Hammadde ve bileşenler. Gümrük vergisi GTİP koduna ve menşeye bağlıdır. 19 Ocak 2026 tarihli bir Cumhurbaşkanı Kararnamesi, bazı hammadde ve yarı mamullerde sıfır ithalat vergisini 1 Ocak 2027'ye kadar uzattı (Kun.uz, Ocak 2026). 4 Şubat 2026 tarihli UP-17 sayılı Kararname uyarınca, onaylı programlar çerçevesinde kullanılan ve yerli muadili olmayan hammadde ve bileşenler üç yıl süreyle vergiden muaf tutulabilir (Spot.uz, Şubat 2026). Serbest ekonomik bölge içinde ihraç edilen mallara ait girdiler de muaftır (ZRU-604 sayılı Kanun, 39. madde).
Muafiyeti olmayan girdilerde %12 ithalat KDV'si sınırda ödenir ve ancak sonra mahsup edilir. İşletme sermayesini buna göre planlayın.
Yerlileştirme: devlet neyi sayar, neyi ödüllendirir
Hiçbir kanun özel bir tesis için asgari yerli katkı payı öngörmez. Kurallar, devletten bir şey istediğinizde devreye girer:
- Kamu alımları. 26 Aralık 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararnamesine göre yerlileştirme oranı %30 veya üzeri olan yerli üreticiler, bütçe kuruluşlarıyla yaptıkları sözleşmelerde avans alabilir. Yalnızca yerli üreticilere açık yerel ters açık artırmalar (eksiltmeler) 1 Ocak 2026'dan beri yapılıyor (Anhor.uz ve Kun.uz, Ocak 2026).
- Bölgeler. Serbest ekonomik bölgedeki bir proje, üretiminin tamamını ihraç etmiyorsa en az %30 katma değer yaratmalı veya hammaddeyi belirli bir GTİP düzeyinde değiştirmelidir (ZRU-604 sayılı Kanun, 16. madde).
- Sanayi işbirliği. UP-17 sayılı Kararname, Sanayi İşbirliği ve Kamu Alımları Ajansı'nı kurdu. Ajans 1 Temmuz 2026'dan beri yerli üretim için önerilen ürün listelerini yayımlıyor. Bu ürünleri üretmeye başlayan şirketler garantili alım sözleşmesi imzalayabilir (gov.uz, Temmuz 2026). Devlet desteği alan büyük projeler katma değer, yerel personel ve teknoloji transferi üzerinden değerlendirilir.
Yerlileştirme oranınızı hangi kurumun, nasıl teyit edeceğini erkenden öğrenin. Ardından birim maliyet hesabınızı yerel girdileri, işçiliği ve ithalatı ayrı ayrı gösterecek şekilde kurun.
İş gücü ve beceriler
İmalat sanayinde ortalama aylık ücret Ocak–Eylül 2026'da 7,94 milyon som oldu; ülke ortalaması ise 7,27 milyon somdu ve bir yılda %18 arttı (Ulusal İstatistik Komitesi, ön veri). Asgari ücret 1 Eylül 2026'dan itibaren 1,36 milyon somdur. İşveren brüt ücretin üzerine %12 sosyal vergi öder.
Operatörler genellikle tesisin yakınından bulunabilir. Kıt olanlar, ekipmanınızı tanıyan bakım mühendisleri, kalite personeli ve vardiya amirleridir. Devreye alma ve eğitim için yabancı uzmanları, örneğin Türkiye'deki tesisinizden gelecek ustaları, baştan planlayın. Her birinin çalışma iznine ihtiyacı vardır; yüksek nitelikli uzman için harç 880.000 somdur (Bakanlar Kurulu'nun 86 sayılı Kararı). Sözleşmeler ve işveren yükümlülükleri Özbekistan'da personel istihdamı yazısında.

Sertifikasyon ve çevresel inceleme
Ürün. GTİP kodunuz zorunlu listede yer alıyorsa (Bakanlar Kurulu'nun 2021 tarihli 43 sayılı Kararı, değişiklikleriyle) ZRU-819 sayılı Kanun uyarınca uygunluk beyanı veya sertifika gerekir. Sertifika en fazla üç yıl geçerlidir. ILAC üyesi bir kuruluş tarafından akredite edilmiş laboratuvarların test raporları, 2 Eylül 2025 tarihli 553 sayılı Karar uyarınca tanınabilir. Ayrıntılar Özbekistan'da ürün sertifikasyonu yazısında.
Çevre. 14 Ağustos 2026'dan itibaren devlet ekolojik ekspertizi Bakanlar Kurulu'nun 11 Mayıs 2026 tarihli 234 sayılı Kararına göre yürür: üç tehlike kategorisi; inceleme I. ve II. kategoride 25, III. kategoride 15 iş günü. Harçlar 25 BHM (11 milyon som), 15 BHM (6,6 milyon som) veya 3,9–7,5 BHM'dir; temel hesaplama birimi (BHM) 440.000 somdur (Buxgalter.uz, Mayıs 2026). İnceleme için proje gerekir, bu yüzden tasarımla paralel başlatın.
Adım adım yol ve takvim
- 1 — Ne: Ürün, hacim, yerel ve ihracat talebi; Kim: Kendi ekibiniz; Süre: Pazara bağlı
- 2 — Ne: Arsa kısa listesi, kapasite yazıları; Kim: Bölge yönetimi, dağıtım şirketleri; Süre: Projeye özgü
- 3 — Ne: Şirket kuruluşu; Kim: my.gov.uz, Devlet Hizmetleri Merkezi; Süre: Başvurudan sonra 1–2 iş günü (IT Park, 2025)
- 4 — Ne: Arsa kirası veya bina alımı; bölge sözleşmesi; Kim: Hokimlik (il valiliği), bölge, satıcı; Süre: Projeye özgü
- 5 — Ne: Tasarım ve ekolojik ekspertiz; Kim: Proje tasarım kuruluşu, ekspertiz kurumu; Süre: İnceleme 15–25 iş günü
- 6 — Ne: Ekipman siparişi; muafiyet listesiyle kontrol; Kim: Tedarikçi, gümrük müşaviri; Süre: Tedarikçinin teslim süresi
- 7 — Ne: İnşaat veya tadilat, altyapı bağlantısı; Kim: Müteahhit, dağıtım şirketleri; Süre: Genellikle en uzun adım
- 8 — Ne: İşe alım, çalışma izinleri, eğitim; Kim: İK, yabancı uzmanlar; Süre: Montajdan önce başlayın
- 9 — Ne: Sertifikasyon, deneme partisi; Kim: Akredite kuruluş; Süre: Şemaya bağlı
5, 6 ve 8. adımlar paralel yürür. Kritik yol genellikle enerji bağlantısı ve ekipman teslimatından geçer.
Bütçe yapısı (şablon)
Fiyatlar ürüne ve arsaya o kadar bağlı ki rakam vermek doğru olmaz. Aşağıdaki kalemleri kullanıp kendi tekliflerinizle doldurun:
- Devlet harçları — Teyitli dayanak: Kuruluş 10 BHM; ekolojik ekspertiz 3,9–25 BHM
- Arsa ve binalar — Teyitli dayanak: Kira bedeli arazi vergisinin altında olamaz; Sizin rakamınız: Teklif
- Altyapı bağlantısı — Teyitli dayanak: Kamuya açık tarife yok; teknik şartlara göre; Sizin rakamınız: Teklif
- Ekipman — Teyitli dayanak: Listedeyse %0 gümrük vergisi ve KDV; Sizin rakamınız: Tedarikçi
- Girdilerde ithalat KDV'si — Teyitli dayanak: Mahsup edilene kadar %12 nakit; Sizin rakamınız: Hesap
- Bordro — Teyitli dayanak: Brüt + %12 sosyal vergi; Sizin rakamınız: Piyasa
- Yabancı uzmanlar — Teyitli dayanak: Kişi başı çalışma izni 880.000 som; Sizin rakamınız: Teklif
- Sertifikasyon — Teyitli dayanak: Şemaya göre; Sizin rakamınız: Teklif
- İşletme sermayesi ve yedek — Teyitli dayanak: En az %10
Üretime başladığınızda parti bazında maliyet ve fire takibine ihtiyacınız olacak; bkz. üretim için ERP.
Kendi ülkenizden farkı
- Türkiye — Temel fark: İşveren SGK primi 2026'da teşviksiz %23,75; burada ise %12 sosyal vergi
- Çin — Temel fark: Sanayi arazisi kullanım hakkı 50 yıla kadar; burada yabancı yatırımlı şirket en fazla 25 yıl kiralar
- Rusya, Kazakistan — Temel fark: Yabancı şirketler orada tarım dışı araziye genellikle sahip olabilir; burada yalnızca kira. Özbekistan Avrasya Ekonomik Birliği'nde (AEB) üye değil, gözlemcidir, bu yüzden EAC sertifikaları otomatik tanınmaz
- Almanya — Temel fark: İşveren sosyal sigortası brüt ücretin yaklaşık %21'i, burada %12; Alman belgeleri apostil değil konsolosluk tasdiki gerektirir
Karar vermeden önce kontrol listesi
- Elektrik, gaz ve su için yazılı kapasite teyidi.
- Arsa kira süresi, izin verilen kullanım ve yatırım yükümlülükleri okundu.
- Her makine muafiyet listesiyle karşılaştırıldı.
- Girdilerdeki ithalat KDV'si işletme sermayesine dahil edildi.
- Devlet alıcılarını hedefliyorsanız yerlileştirme oranı hesaplandı.
- Sertifikasyon için GTİP kodları kontrol edildi; ekolojik kategori belli.
- Kilit mühendisler montajdan önce işe alındı.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; hukuki veya vergi danışmanlığı değildir. Teşvik, tarife ve sertifikasyon kuralları sık değişir; güncel metinleri lex.uz üzerinden kontrol edin ve projenizi Özbekistan'da lisanslı bir avukat ve vergi danışmanıyla teyit edin.
Sık sorulan sorular
Üretim ekipmanını Özbekistan'a gümrük vergisi ve KDV ödemeden getirebilir miyim?
Evet, ekipman Bakanlar Kurulu'nun Özbekistan'da muadili üretilmeyen teknolojik ekipman listesinde yer alıyorsa. Üretim tarihinden itibaren üç yılı geçmemiş bu tür yeni ekipman, Vergi Kanunu'nun 246. maddesinin 6. bendine göre ithalat KDV'sinden ve gümrük vergisinden muaftır; liste en son 20 Temmuz 2026 tarihli 393 sayılı Kararla genişletildi (Buxgalter.uz, Temmuz 2026). Ekipman ithalattan sonraki üç yıl içinde satılır veya devredilirse gümrük vergisi muafiyeti iptal edilir ve vergi tüm dönem için tahsil edilir (PwC Worldwide Tax Summaries, 27 Ağustos 2026'da gözden geçirilmiş).
Özbekistan'da yabancı üreticiler için zorunlu bir yerlileştirme oranı var mı?
Özel bir tesis için genel bir asgari yerlileştirme oranı yok. Yerlileştirme, devlet avantajlarından yararlanmak istediğinizde önem kazanır: kamu alımlarında yerlileştirme oranı %30 veya üzeri olan yerli üreticiler avans ödemesi alabilir (26 Aralık 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararnamesi). Serbest ekonomik bölge projeleri ise üretiminin tamamını ihraç etmiyorsa en az %30 katma değer yaratmalı veya hammaddenin GTİP kodunu değiştirmelidir (ZRU-604 sayılı Kanun, 16. madde).
Özbekistan'da bir fabrikanın elektriği ne kadara mal olur?
1 Haziran 2026'dan itibaren kuruluşların çoğu kWh başına 1.100 som, doğal gazın metreküpü için 2.000 som öder, KDV dahil (Bakanlar Kurulu'nun 15 Mayıs 2026 tarihli 243 sayılı Kararı, Buxgalter.uz aracılığıyla). Bir tesis için asıl sorular arsadaki kullanılabilir kapasite ile bağlantının süresi ve maliyetidir; bunları bölgesel dağıtım şirketi proje bazında belirler.
Yeni bir fabrika Özbekistan'da çevresel incelemeye tabi midir?
Genellikle evet. 14 Ağustos 2026'dan itibaren Bakanlar Kurulu'nun 11 Mayıs 2026 tarihli 234 sayılı Kararında sayılan faaliyetler üç tehlike kategorisinde devlet ekolojik ekspertizinden geçer. İnceleme I. ve II. kategoride 25, III. kategoride 15 iş günü sürer; harç 25, 15 veya 3,9–7,5 temel hesaplama birimidir (Buxgalter.uz, Mayıs 2026).
Özbekistan'da bir tesis mi planlıyorsunuz?
Kısa bir görüşmede arsaları karşılaştırabilir, dağıtım şirketine ve bölge yönetimine sorulacak soruları listeleyebilir ve takviminizin hangi kısmının devlete, hangi kısmının size bağlı olduğunu görebiliriz.